Holguin-Hristodulidis hattında gerilim: Kıbrıs dosyasında son pencere daralıyor

Holguin-Hristodulidis hattında gerilim: Kıbrıs dosyasında son pencere daralıyor

Kıbrıs sorununda gözler Tufan Erhürman ile Nikos Hristodulidis’in yarınki görüşmesine çevrilirken, perde arkasında BM ile Kıbrıslı Rum liderliği arasında da ciddi bir görüş ayrılığı ortaya çıktı. Hristodulidis, BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in “taraflar hala birbirinden uzak” değerlendirmesine uzun bir e-postayla yanıt verdi; Holguin’in liderlerin görüşmelerinde bulunmamasını açıkça eleştirdi. Holguin’in ekim sonundaki ziyaretinin son görevlerinden biri olabileceği, kasımda raporunu hazırlamaya başlayacağı ve Guterres döneminin yıl sonunda kapanacağı dikkate alındığında, tarafların önünde somut ilerleme göstermek için yalnızca haftalar kaldı.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs sorununda uzun süredir iki lider arasındaki görüş ayrılıkları konuşuluyor. Ancak son gelişmeler, yalnızca Erhürman-Hristodulidis hattında değil, Hristodulidis ile BM’nin Kıbrıs dosyasındaki en önemli arabulucularından María Ángela Holguín arasında da belirgin bir gerilim oluştuğunu gösteriyor.

Holguín, New York temaslarının ardından tarafların hâlâ birbirinden uzak olduğunu ve aylardır süren görüşmelere rağmen tek bir yeni geçiş noktasının dahi açılamamasını siyasi irade eksikliğinin göstergelerinden biri olarak değerlendirmişti. Daha önce de Kıbrıs konusunda açılan fırsat penceresinin “giderek kapandığı” uyarısında bulunmuştu.

HRİSTODULİDİS’TEN HOLGUİN’E UZUN E-POSTA
Hristodulidis ise bu değerlendirmeye sessiz kalmadı.

Holguin’in kısa süre önce kendisine uzun bir e-posta gönderdiğini açıklayan Hristodulidis, kendisinin de ayrıntılı bir yanıt verdiğini söyledi.

Ancak asıl dikkat çekici çıkışı, BM temsilcisinin liderler arasındaki görüşmelerde bulunmamasına yönelik oldu.

Hristodulidis, Holguin’in Erhürman ile yaptığı çok sayıdaki görüşmeye katılmış olmasının “olumlu olacağını”, böylece nelerin konuşulduğunu doğrudan bilebileceğini söyledi.

Güney basınında bu sözler, diplomatik dil içinde Holguin’in Kıbrıs’taki tabloyu eksik değerlendirdiği yönünde açık bir itiraz olarak yorumlanıyor.

“KİM EVET DEDİ, KİM HAYIR DEDİ BİLİYOR”
Hristodulidis daha da ileri giderek geçiş noktaları konusunda BM Genel Sekreteri Antonio Guterres’in taraflara bir uzlaşı formülü sunduğunu açıkladı.

Holguin’in de bulunduğu toplantıyı hatırlatan Hristodulidis, BM temsilcisinin “kimin hemen evet, kimin hemen hayır dediğini çok iyi bildiğini” söyledi.

Ayrıca Guterres’in olumsuz yanıt veren tarafla sakin geçmeyen bir görüşme yaptığını da belirtti.

Hristodulidis isim vermedi ancak açıklamanın hedefinin Kıbrıslı Türk tarafı olduğu açık.

MASANIN DİĞER TARAFINDA DÖNÜŞÜMLÜ BAŞKANLIK VAR
Tam bu tartışma yaşanırken, müzakerelerin yeniden başlamasının önündeki temel siyasi anlaşmazlıklardan biri de daha görünür hale geldi.

Erhürman, siyasi eşitliğin temel unsurlarından biri olarak dönüşümlü başkanlığın ilke olarak kabul edilmesini, kapsamlı müzakereler başlamadan önce görmek istediğini açıkça ortaya koydu.

Erhürman’a göre Kıbrıslı Türklerin gelecekte kurulacak federal yapının başkanlığını hiçbir zaman üstlenemeyeceği bir sistem siyasi eşitlik sayılamaz. Başkanlık sürelerinin 2’ye 1, 3’e 1 veya başka bir formülle belirlenmesi ise müzakerenin konusu olabilir.

Hristodulidis ise buna karşı çıkarak müzakereler başlamadan koşul ve ön şart ileri sürülmesinin süreci ilerletmeyeceğini söyledi.

HOLGUİN’İN SON ZİYARETİ OLABİLİR
Asıl kritik nokta ise zaman.

Holguin’in ekim ayının sonunda yaklaşık bir haftalığına yeniden Kıbrıs’a gelmesi bekleniyor. BM çevrelerinden aktarılan bilgilere göre bu, görev süresi sona ermeden önceki son Kıbrıs ziyareti olabilir.

Holguin’in kasım sonunda görev raporunu hazırlamaya başlaması bekleniyor. Mevcut koşullarda görev süresinin uzatılmasının düşük ihtimal olduğu belirtiliyor.

Antonio Guterres’in BM Genel Sekreterliği dönemi de yıl sonunda sona eriyor.

Dolayısıyla önümüzdeki birkaç hafta yalnızca yeni bir liderler görüşmesi anlamına gelmiyor.

Kıbrıs sorununda Guterres döneminin son siyasi testi yaşanıyor.

Yeni geçiş noktalarından güven artırıcı önlemlere, müzakere yönteminden dönüşümlü başkanlığa kadar herhangi bir başlıkta somut ilerleme sağlanamazsa, yeni BM yönetimine bırakılacak dosya yeniden “çözüm süreci” değil, bir kez daha çıkmazın nedenlerini anlatan bir rapor olabilir.