Avrupa’da öğrencilerin eğitim hakkı, yaşam koşulları ve gelecek kaygısıyla başlattığı protestolar ekim ayında büyüdü. Fransa’da liselerde başlayan ve üniversite öğrencileriyle sendikaların katılımıyla genişleyen hareket, Belçika ve İtalya’daki öğrenci eylemleriyle aynı dönemde kitleselleşti. Yunanistan, Avusturya ve İrlanda’da ise öğrenciler eğitim bütçelerindeki yetersizliklere, yükselen kiralara ve artan öğrenim maliyetlerine karşı sokağa çıktı.
Farklı ülkelerdeki eylemler tek bir merkezden örgütlenmese de taleplerin önemli bölümü ortaklaştı: Eğitime daha fazla kamu kaynağı ayrılması, öğretmen eksikliğinin giderilmesi, öğrenim ve barınma giderlerinin azaltılması, kamusal hizmetlerin güçlendirilmesi ve protesto hakkının korunması. Gösterilerin bazı ülkelerde işçi sendikaları ve kiracı hareketleriyle birleşmesi, eğitim alanındaki tepkilerin daha geniş bir toplumsal harekete dönüşmesine yol açtı.
FRANSA’DA LİSELERDEN BAŞLAYAN HAREKET YÜZ BİNLERİ SOKAĞA TAŞIDI
Protestoların en geniş boyuta ulaştığı ülke Fransa oldu. Eylül ortasında Paris yakınlarındaki Créteil bölgesinde öğretmen açığına ve yetersiz okul koşullarına karşı başlayan eylemler, kısa sürede Marsilya, Lyon, Lille, Nantes, Bordeaux, Toulouse ve Rennes gibi kentlere yayıldı.
Öğrenciler, kalabalık sınıfları, öğretmen yokluğu nedeniyle boş geçen dersleri, bakımsız okul binalarını ve eğitimdeki eşitsizlikleri protesto etti. Çok sayıda okulun girişinde barikatlar kuruldu, dersler boykot edildi ve öğrenciler öğretmenlerle birlikte yürüyüşler düzenledi.
Silahlı çatışmalar ve siyasi şiddet olaylarını izleyen ACLED’in verilerine göre, yalnızca 28 Eylül-2 Ekim arasında Fransa genelinde 800’den fazla öğrenci öncülüğündeki gösteri kaydedildi. Hareket daha sonra üniversite öğrencilerinin, eğitim sendikalarının, kamu çalışanlarının ve Sarı Yelekliler hareketinin katılımıyla büyüdü.
17 Ekim’de düzenlenen ülke çapındaki protestolara katılım, İçişleri Bakanlığının açıklamasına göre 550 bin, organizatörlere göre ise 800 bin kişiye ulaştı. Başlangıçta eğitim koşullarının iyileştirilmesi için düzenlenen eylemler, 2027 bütçesi kapsamında gündeme gelen kamu harcamalarının kısıtlanmasına ve yaşam pahalılığına karşı protestolara dönüştü.
POLİS MÜDAHALELERİ VE GÖSTERİ YASAKLARI TARTIŞMA YARATTI
Fransa’daki protestolar sırasında güvenlik güçleriyle göstericiler arasında sert çatışmalar yaşandı. Bazı kentlerde kamu binaları ve işyerleri zarar gördü, araçlar ateşe verildi ve binlerce kişi gözaltına alındı. Polis müdahalelerinde genç göstericilerin ağır yaralanması ise güvenlik güçlerinin kullandığı yöntemleri tartışmaya açtı.
Hükümet, kamu düzeninin korunması gerekçesiyle bazı kentlerde sokağa çıkma kısıtlamaları ve gösteri yasakları uyguladı. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, şiddet olaylarından aşırı sol grupları sorumlu tutarken muhalefetin bazı kesimleri bu suçlamaları reddetti.
23 Ekim itibarıyla öğrenci sendikaları protestoları sürdürme kararlılığını korudu. Fransa’nın başlıca öğrenci sendikalarından UNEF, 24 Ekim Cumartesi günü yeniden gösteriler düzenleneceğini duyurdu. Marsilya ve Lyon’da yerel yönetimler hafta sonu için gösteri yasakları açıklarken Paris’te bazı müzeler, kültürel etkinlikler ve işletmeler güvenlik gerekçesiyle kapanma kararı aldı.
Sendikalar, yasaklar yerine eğitim ve yaşam koşullarına ilişkin taleplere somut yanıt verilmesi gerektiğini belirtti.
AVUSTURYA’DA ON BİNLERCE KİŞİ ÜNİVERSİTE BÜTÇESİ İÇİN YÜRÜDÜ
Avusturya’da 22 Ekim’de başkent Viyana, yükseköğretim bütçesine yönelik büyük bir protestoya sahne oldu. Avusturya Öğrenci Birliğinin çağrısıyla düzenlenen ve üniversite yönetimleriyle akademik çalışanların desteklediği eyleme, organizatörlerin açıklamasına göre yaklaşık 50 bin kişi katıldı.
Göstericiler, hükümetin 2028-2030 dönemi için üniversitelere yaklaşık 16 milyar euro kaynak ayırma planına karşı çıktı. Üniversite temsilcileri, artan maliyetler ve enflasyon dikkate alındığında mevcut eğitim ve araştırma faaliyetlerini sürdürebilmek için en az 18 milyar euro gerektiğini açıkladı.
Üniversiteler, mevcut planın reel olarak yüzde 10 dolayında bütçe kaybı anlamına geldiği, akademik kadroları azaltabileceği, ders olanaklarını daraltabileceği ve bilimsel araştırmaları olumsuz etkileyebileceği uyarısında bulundu.
Viyana Teknik Üniversitesi önünde başlayan yürüyüş, Viyana Üniversitesi’ne kadar devam etti. Öğrenciler ve akademisyenler, hükümetin 31 Ekim’e kadar bütçeyi yeniden değerlendirmesini istedi.
YUNANİSTAN’DA ÖĞRENCİLER VE ÖĞRETMENLER BİRLİKTE YÜRÜDÜ
Yunanistan’da 21 Ekim’de binlerce öğrenci ve öğretmen Atina’da bir araya gelerek eğitime daha fazla kaynak ayrılması, öğrenci barınmasının desteklenmesi ve yaşam pahalılığına karşı önlem alınması talepleriyle yürüdü.
Selanik, Patras, Larisa ve Girit’te de gösteriler düzenlendi. Atina’da öğrenciler ve öğretmenlerin oluşturduğu yürüyüş, üniversite çevresinden parlamento binasına doğru ilerledi.
Gösterilerde yükselen kira fiyatları ve öğrencilerin barınma giderlerini karşılamakta yaşadığı güçlükler öne çıktı. Öğrenciler, mevcut kira desteklerinin barınma maliyetlerini karşılamaya yetmediğini belirtti. Öğretmenler de ücretlerinin yaşam giderleri karşısında yetersiz kaldığını ve devlet okullarındaki koşulların iyileştirilmesi gerektiğini kaydetti.
Bazı göstericiler Fransızca pankartlarla Fransa’daki öğrencilere dayanışma mesajı verdi. Atina’daki yürüyüş, güvenlik önlemleri altında büyük ölçüde olaysız sona erdi.
BELÇİKA’DA EĞİTİM REFORMLARINA KARŞI PROTESTOLAR
Belçika’da öğrenci eylemleri özellikle Liège ve Brüksel kentlerinde yoğunlaştı. Ekim ayının başında başlayan gösterilerde öğrenciler, eğitim alanındaki reformları, artan öğrenim ücretlerini ve kamusal harcamalarda öngörülen kesintileri protesto etti.
İrlanda’da 1 Ekim’de başkent Dublin’de düzenlenen öğrenci yürüyüşünde üniversite öğrenim ücretleri, yüksek kiralar ve öğrenci yurtlarının yetersizliği gündeme taşındı.
