Esnaf Zanaatkârlar ve Üreticiler Pazarlama Kooperatifi (EZKOOP) Başkanı Hürrem Tulga, Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası kapsamında hazırlanan kayıt formlarının ülke genelindeki 17 değirmene dağıtıldığını açıkladı.
Zeytin Konseyi üyesi Dr. Med. Vet. Nazım Akçaba ise uygulamanın sektörde izlenebilirlik açısından önemli bir adım olduğunu belirterek, ülkedeki gerçek üretim kapasitesinin hâlâ tam olarak ortaya konulamadığına dikkat çekti.
Yeni sistem kapsamında üreticilerin değirmenlere teslim ettiği zeytin miktarı tartılarak kaydedilecek, elde edilen zeytinyağı miktarı da kayıt altına alınacak. Değirmenciler işlem sonrasında üreticilere fiş verecek, Tarım Dairesi ise yasa çerçevesinde denetim gerçekleştirecek.
Tulga: Zeytincilik hızla büyüyor
EZKOOP Başkanı Hürrem Tulga, ülkede zeytinciliğin son yıllarda önemli bir gelişim gösterdiğini belirterek, geçmişte narenciyenin sahip olduğu ekonomik önemin bugün giderek zeytine kaydığını söyledi.
İlk dönemde 25 üreticiyle yola çıkan EZKOOP'un bugün 300 üreticiye ulaştığını kaydeden Tulga, kooperatifin İngiltere ve Avustralya'ya da ürün sattığını ifade etti.
Ülkede ticari anlamda 2 binin üzerinde zeytin üreticisi bulunduğunu belirten Tulga, artan üretime rağmen yüksek maliyetler, enflasyon ve kayıt dışı ticaretin sektörün rekabet gücünü olumsuz etkilediğini vurguladı.
Tulga, güneyden temin edilen zeytinyağlarının kayıt dışı satışının yerli üreticileri zor durumda bıraktığını savunarak, teşvik sisteminin de yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyledi. Dönüm başına destek yerine litre başına yağ veya belirli miktarda zeytin üzerinden teşvik verilmesini önerdiklerini kaydetti.
Akçaba: Gerçek üretim kapasitesi ortaya çıkacak
Zeytin Konseyi üyesi Dr. Med. Vet. Nazım Akçaba, kayıt sisteminin yalnızca üretim miktarını belirlemekle sınırlı kalmayacağını, aynı zamanda kaçak, sahte ve hileli ürünlerle mücadelede önemli rol oynayacağını ifade etti.
Temmuz 2023'te Meclis'ten geçen Zeytin ve Zeytin Ürünleri Yasası'nın uygulanması için gerekli tüzüklerin büyük bölümünün henüz hazırlanmadığını belirten Akçaba, bugüne kadar yalnızca kayıt tüzüğünün yürürlüğe girdiğini söyledi.
Sektörde devlet tarafından izinlendirilmiş yaklaşık 56 firma bulunduğunu açıklayan Akçaba, üretimden depolamaya, işlemeden satışa kadar bütün aşamaların kayıt altına alınmasının önemine işaret etti.
Ülkedeki yıllık zeytinyağı üretiminin bin ile bin 500 ton arasında değiştiğini belirten Akçaba, elde edilecek verilerin gelecekte tarım politikalarının şekillendirilmesine katkı sağlayacağını kaydetti.
Mekanik hasat maliyetleri düşürecek
Akçaba, sektörün en önemli sorunlarından birinin hasat maliyetleri olduğunu belirterek, mekanik hasat sistemlerinin yaygınlaştırılması gerektiğini vurguladı.
Geleneksel yöntemlerle bir kilogram zeytinin yaklaşık 19 TL'ye toplandığını, kombay kullanılması halinde bu maliyetin yaklaşık 3 TL'ye kadar düşebildiğini ifade eden Akçaba, mekanik hasadın aynı zamanda zeytinlerin daha hızlı değirmene ulaştırılmasını sağlayarak yağ kalitesini de artıracağını söyledi.
Erken hasat ve hızlı sıkımın kaliteli zeytinyağı üretiminde belirleyici olduğunu kaydeden Akçaba, doğru depolama ve ambalajlama süreçlerinin de sektörün rekabet gücünü artıracağını dile getirdi.
Akçaba, Kıbrıs zeytini ve zeytinyağının olağanüstü kalitede olduğunu belirterek, bu potansiyelin doğru üretim, denetim ve pazarlama politikalarıyla ekonomik değere dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.
