İngiltere Başbakanı Andy Burnham, 20 Kasım’da Brüksel’de Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Konseyi Başkanı António Costa ile gerçekleştirdiği zirvede, Brexit sonrası ilişkileri yeniden şekillendirecek üç önemli anlaşma üzerinde uzlaşı sağladı. Gıda ticaretindeki engellerin kaldırılması, karbon piyasalarının birbirine bağlanması ve 18-31 yaş grubundaki gençlere karşılıklı yaşama ve çalışma olanağı tanınması kararlaştırıldı.
Ancak zirvenin en önemli anlaşmazlığı üniversite harçlarında ortaya çıktı. Avrupa Birliği, kendi vatandaşlarının İngiltere’deki üniversitelerde İngiliz öğrencilerle aynı öğrenim ücretini ödemesini talep ediyor. İngiltere ise AB öğrencilerine uygulanan daha yüksek uluslararası öğrenci ücretlerinden tamamen vazgeçmeye yanaşmıyor.
Londra, üç anlaşmanın tamamlandığını duyururken Brüksel, üniversite harçlarına ilişkin uzlaşmanın anlaşmaların yürürlüğe girmesi açısından belirleyici olduğunu savunuyor.
AB ÖĞRENCİLERİ İÇİN EŞİT ÜCRET TALEBİ
Brexit öncesinde Avrupa Birliği vatandaşları, İngiltere’deki üniversitelerde belirli koşullarla İngiliz öğrencilerle aynı ücret statüsünden yararlanabiliyordu.
İngiltere’nin AB’den ayrılmasının ardından bu hak büyük ölçüde sona erdi. Yeni öğrencilerin önemli bir bölümü uluslararası öğrenci statüsüne geçirilerek çok daha yüksek öğrenim ücretleriyle karşı karşıya kaldı.
Avrupa Birliği, yeni anlaşmayla bu uygulamanın değiştirilmesini ve AB vatandaşlarının İngiliz öğrencilerle eşit ücret ödemesini istiyor.
İngiltere’de ilgili akademik yıl için yerli öğrencilerin yıllık öğrenim ücreti üst sınırı 9 bin 790 sterlin seviyesinde bulunurken uluslararası öğrencilerin ödemeleri bazı bölümlerde bunun dört veya beş katına ulaşabiliyor.
The Guardian’ın aktardığına göre Londra, son müzakerelerde AB öğrencileri için yaklaşık 12 bin sterlinlik bir ücret üzerinde uzlaşabileceği mesajını verdi. Ancak Brüksel eşit ücret talebini sürdürdü.
ALTI AYLIK MÜZAKERE SÜRESİ
20 Kasım’daki zirvenin ortak bildirisinde, İngiltere ile AB’nin üniversite öğrenim ücretlerine ilişkin tamamlayıcı bir anlaşma üzerinde çalışacağı belirtildi.
Taraflar, bu müzakereleri zirve tarihinden itibaren altı ay içinde tamamlamayı hedefliyor.
Yeni düzenlemenin yalnızca gençlik hareketliliği programıyla İngiltere’ye gidecek öğrencileri değil, farklı göçmenlik ve oturum statüleriyle eğitim alacak öğrencileri de kapsaması öngörülüyor.
Ancak uygulanacak ücretlerin düzeyi ve hangi tarihten itibaren geçerli olacağı henüz kararlaştırılmadı.
100 BİN GENCE ÜÇ YILLIK YAŞAMA VE ÇALIŞMA HAKKI
Zirvede üzerinde uzlaşma sağlanan en dikkat çekici düzenlemelerden biri Gençlik Deneyimi Programı (Youth Experience Scheme) oldu.
Program kapsamında Avrupa Birliği ve İngiltere’den karşılıklı olarak yılda 100’er bin gencin diğer tarafta üç yıla kadar yaşama, çalışma, eğitim alma ve seyahat etme olanağından yararlanması öngörülüyor.
18-31 yaş arasındaki gençleri kapsayacak program için önceden iş teklifi alma, belirli bir maaş düzeyine ulaşma veya dil yeterliliği koşulu aranmayacak.
Bununla birlikte program sınırsız bir serbest dolaşım hakkı sağlamayacak. Katılımcılar vize sistemine tabi olacak, sosyal yardımlardan yararlanamayacak ve beraberlerinde bakmakla yükümlü oldukları aile üyelerini götüremeyecek.
Ortak bildiride programın 2028’e kadar uygulanmaya başlamasının, gençlerin bu olanaklardan en geç Ocak 2030’da yararlanabilmesinin hedeflendiği belirtildi.
GIDA TİCARETİNDE BREXIT ENGELLERİ KALKIYOR
İngiltere ile Avrupa Birliği’nin uzlaştığı ikinci önemli konu gıda ve tarım ürünleri ticareti oldu.
Yeni düzenlemeyle hayvansal ve bitkisel ürünlerde uygulanan kontrollerin ve bürokratik işlemlerin büyük bölümünün kaldırılması planlanıyor.
İngiliz hükümetine göre bazı ürünlerde 200 sterline kadar çıkabilen ihracat sağlık sertifikası maliyetleri ortadan kalkacak.
Bu düzenlemenin özellikle gıda fiyatlarını, tarımsal ihracatı ve Kuzey İrlanda üzerinden gerçekleştirilen ticareti olumlu etkilemesi bekleniyor.
Anlaşmanın 1 Mart 2028’den itibaren uygulanması hedefleniyor.






