2004 Annan Planı’nı desteklediğini ancak referandum sonrasında Kıbrıs Türklerine verilen sözlerin tutulmadığını belirten Graydon, BM ve AB’nin başarısızlıklarıyla yüzleşmesi gerektiğini ifade etti. Graydon, Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını ve statüsünü esas alan yeni bir çözüm yaklaşımı çağrısında bulundu.
İngiltere’nin eski Hava Kuvvetleri Komutanı, emekli Hava Orgeneral Sir Michael James Graydon, “Kıbrıs’ın Geleceği: İki Devletli Çözümün Gerekliliği” başlıklı panelde yaptığı sunumda, Kıbrıs sorununa ilişkin 60 yılı aşkın kişisel deneyimlerini ve çözüm arayışlarına yönelik değerlendirmelerini paylaştı.
1964 yılından bu yana Kıbrıs meselesiyle yakından ilgilendiğini belirten Graydon, geçmişte federal çözümü ve Annan Planı’nı desteklediğini, ancak müzakere süreçlerinde yaşanan başarısızlıkların kendisini farklı bir sonuca götürdüğünü söyledi.
Graydon, federal çözüm arayışının uygulanabilir olmadığını kabul etmek zorunda kaldığını ifade ederek, kalıcı bir çözümün Kıbrıs Türk halkının eşit haklarını ve statüsünü tanıması gerektiğini vurguladı.
.Kıbrıs meselesiyle 1964 yılından bu yana ilgilendiğini anlatan Graydon, geçmişte Annan Planı’nı desteklediğini ve federal çözümün mümkün olduğuna inandığını, ancak yıllar içerisinde yaşanan gelişmelerin kendisini farklı bir sonuca götürdüğünü ifade etti.
Graydon, altmış yılı aşkın kişisel deneyiminin ardından federal çözüm arayışının uygulanabilir olmadığını kabul etmek zorunda kaldığını belirterek, kalıcı bir çözümün Kıbrıs Türk halkının meşru ve doğuştan gelen eşit haklarını ve statüsünü tanıması gerektiğini kaydetti.
“Türkiye’nin 1974 müdahalesi haklıydı”
Kıbrıs’a ilk kez Şubat 1964’te İngiliz Kraliyet Hava Kuvvetleri bünyesinde görevli olarak geldiğini anlatan Graydon, 1967 yılında eşiyle birlikte yeniden Ada’ya yerleştiğini ve iki yıl boyunca Ağrotur’da görev yaptığını belirtti.
Bu dönemde 1960 anayasal düzeninin çöküşünün sonuçlarını yakından gözlemlediğini ifade eden Graydon, 1963 olaylarının ardından Kıbrıslı Türklerin giderek enklavlara sıkıştırıldığını, zor koşullarda yaşamaya zorlandığını ve saldırılara maruz kaldığını söyledi.
Graydon, Temmuz 1974’te Yunanistan destekli darbeyle Makarios’un yerine Nikos Sampson’un getirilmesinin Enosis hedefi doğrultusunda yürütülen uzun süreli kampanyanın sonucu olduğunu belirtti.
Türkiye’nin 1960 Garanti Antlaşması’ndan doğan haklarına dayanarak müdahale ettiğini kaydeden Graydon, bu müdahaleyi hem hukuki hem de insani gerekçelerle haklı bulduğunu ifade etti.
“Denktaş’ın kaygılarını zamanla daha iyi anladım”
Graydon, NATO ve İngiliz Silahlı Kuvvetleri’nde üst düzey görevlerde bulunduğu dönemlerde Kıbrıs Türklerinin Birleşmiş Milletler ve Avrupa Birliği tarafından adil muamele görmesi için çeşitli girişimlerde bulunduğunu anlattı.
2001 yılında İngiltere’de Kıbrıs konulu bir seminere başkanlık ettiğini ve burada Ergün Olgun ile tanıştığını belirten Graydon, aynı dönemde İngiltere Dışişleri Bakanlığı ile KKTC’nin Londra Temsilciliği arasında temasların geliştirilmesine katkıda bulunduğunu kaydetti.
Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a Temmuz 2001’de yazdığı mektuba da değinen Graydon, Kıbrıs Türklerinin haklarının göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladığını söyledi.
Denktaş’ın Kıbrıs Türklerinin hakları önceden tanınmadan müzakere yürütülmesine yönelik çekincelerini anladığını belirten Graydon, o dönemde yine de iş birliğine yönelik sınırlı girişimlerin yararlı olabileceğini düşündüğünü ifade etti.
Ancak sonraki gelişmelerin Denktaş’ın Rum liderliğine yönelik güvensizliğini daha iyi anlamasını sağladığını kaydetti.
“2004’te Kıbrıs Türklerine verilen sözler tutulmadı”
2004 Annan Planı referandumuna özel önem veren Graydon, o dönemde planın Kıbrıs Türklerinin yaşam koşullarını iyileştirebileceğine ve güvenliklerini belirli bir süre koruyabileceğine inandığını anlattı.
Bu nedenle Annan Planı’nı desteklediğini ve Kıbrıs Türklerini olumlu oy kullanmaya teşvik ettiğini belirten Graydon, uluslararası toplumun referandum öncesindeki yaklaşımını eleştirdi.
Uluslararası çabaların büyük ölçüde Kıbrıs Türklerini plana ikna etmeye yoğunlaştığını, buna karşılık Rum tarafına planın reddedilmesinin sonuçları olacağının yeterince anlatılmadığını ifade etti.
Kıbrıs Türklerinin plana büyük çoğunlukla “evet”, Rumların ise “hayır” dediğini hatırlatan Graydon, referandum sonrasında Kıbrıs Türklerinin izolasyonunun hafifletilmesi, ticaretin kolaylaştırılması ve mali yardım sağlanması yönünde taahhütlerde bulunulduğunu belirtti.






