Çaydamlı, buzlama ve bipleme uygulamalarının sanatın anlatım bütünlüğünü bozduğunu belirterek, sansürün çağdaşlık ve toplumsal gelişmişlik göstergesi olarak sunulamayacağını ifade etti.
"SANATIN VE GERÇEKLİĞİN SANSÜRLENMESİ"
Çaydamlı’nın konuya ilişkin yazısının devamı şu şekilde:
"Oysa televizyon izleyen insan, ekranda gördüğü her davranışı taklit etmek zorunda değildir. Bir filmde cinayet görmek insanı katil yapmadığı gibi, bir dizide rakı içen karakter görmek de insanı alkolik yapmaz. Bir karakterin sigara içmesi, izleyicinin sigaraya başlaması anlamına gelmez. Sanatın, sinemanın ve televizyonun temel işlevlerinden biri zaten insan hayatını bütün çelişkileri, zaafları, alışkanlıkları ve gerçekleriyle temsil etmektir. Hayatın içinde bulunan bir davranışı sanat eserinden silmeye çalışmak, gerçekliği ortadan kaldırmak değil, gerçekliğin üzerini örtmektir.
Dahası, bu uygulama sanatın anlatım bütünlüğüne de zarar veriyor. Bir karakterin kişiliğini, sosyal çevresini, yaşam tarzını, alışkanlıklarını ve içinde bulunduğu kültürel atmosferi anlamamıza yardımcı olan ayrıntılar sansürleniyor. Yönetmenin kurduğu sahne, oyuncunun performansı ve senaryonun doğal akışı, ekrana sonradan yerleştirilen buzlu lekelerle ve seslere eklenen yapay biplerle sakatlanıyor.
Bir rakı sofrası bazen dostluğu, bazen yalnızlığı, bazen hüznü, bazen bir hesaplaşmayı, bazen de toplumsal bir geleneği anlatır. Bir karakterin sigara yakması kimi zaman gerginliğini, kimi zaman çaresizliğini, kimi zaman düşüncelere dalışını ifade eder. Bir karakterin kullandığı argo veya küfürlü bir ifade de bazen öfkesini, kişiliğini, içinde bulunduğu sosyal çevreyi ve sahnenin dramatik gerçekliğini yansıtır.
Bunların hepsini tek bir ahlakçı sansür kalıbına sokmak, sanatın anlatım dilini yoksullaştırmaktır.
Üstelik ortada son derece açık bir çelişki vardır: Alkollü içeceklerin ve sigaranın gerçek hayatta satılmasına, tüketilmesine, insanların bunlarla her gün karşılaşmasına engel olamayan bir anlayış, bunların televizyonda görünmesini ve duyulmasını engelleyerek neyi başardığını sanmaktadır?
Sokakta insanlar sigara içiyor. Restoranlarda rakı, şarap ve bira masaları kuruluyor. İnsanlar evlerinde viski içiyor. Gündelik hayatta herkesin kullandığı kelimeler konuşmalarda yer alıyor. Otomobiller yollarda markaları ve logolarıyla dolaşıyor. Televizyonu açtığınızda bunları buzlayabilir, bipleyebilir, görüntülerini karartabilir veya seslerini kesebilirsiniz ama hayatın kendisini sansürleyemezsiniz.
Toplumun gözünü kapatarak toplumu eğitemezsiniz. İnsanların duyduklarını ve gördüklerini sansürleyerek onları bilinçlendiremezsiniz.
Burada asıl tartışılması gereken, alkolün ve sigaranın sağlık açısından zararlı olup olmadığı değildir. Elbette her ikisinin de ciddi sağlık riskleri vardır. Bunları inkâr etmenin hiçbir anlamı yoktur. Tartışılması gereken, bu risklerle mücadele etmenin yolunun sanat eserlerini, diyalogları ve hayatın doğal görüntülerini sansürlemek olup olmadığıdır.
Benim itirazım tam da buradadır.
İnsanlara bilgi vermek yerine görüntüleri karartmayı, bilinçlendirmek yerine saklamayı, özgür bireyler yetiştirmek yerine neyi görüp neyi duyabileceklerine karar vermeyi tercih eden bu anlayış, çağdaş bir toplumun ihtiyaç duyduğu özgürlükçü ve akılcı yaklaşımın tam karşısında durmaktadır.
Bir de işin ikiyüzlülük boyutu var. Gerçek hayatta herkesin bildiği, gördüğü, tanıdığı ve karşılaştığı bir davranış, televizyon ekranında sanki hiç yaşanmaması gereken korkunç bir ayıpmış gibi muamele görüyor. İnsanlar içki masasında oturuyor ama içki görünmemeli. Karakter sigara içiyor ama sigara görünmemeli. Dumanı görseniz de sigarayı görmemelisiniz. İnsanlar konuşuyor ama bazı kelimeleri duymamalısınız. Otomobilin kendisini görebilirsiniz ama markasını görmemelisiniz!
Bu nasıl bir toplumsal samimiyettir?
Bir yandan hayatın gerçekleriyle iç içe yaşayıp diğer yandan o gerçekleri ekranda yok saymak, ahlaklı olmak değil, ikiyüzlü olmaktır.






