Yıl 1926. Gün 16 Kasım.
Limasol Kalesi önünde bekleyen aileleri, köylüleri ve oldukça kalabalık Limasol halkı, Ali Çelebi ve 3 yeğeninin cesetlerini teslim aldılar Kale’nin kapısından çıkan bir öküzün çektiği kağnı üzerinde…
***
Prof. Dr. Hasan Demirel yazdı. Mustafa Azizoğlu, kitabın araştırma aşamalarında yardımcı oldu. Hasan Demirel eşinin soyağacını araştırırken karşısına çıkan ilginç hikâyenin araştırılması gerektiğini fark etti.
100 yıl önce Ali Çelebi, kız kardeşinin oğulları Kâmil, Hasan ve diğer kız kardeşinin oğlu Kaymakam, Limasol Kalesi’nde idam edildiler ama hikâyenin öncesi var.
Ali Çelebi, Leymosun Fasullası’nda oldukça varlıklı, Limasol’un merkezinde de arazileri olan, ticaretle ve hayvancılıkla uğraşan, Rum ve Türkleri yanında çalıştırdığı, herkesin sözünü dinlediği, korkulan ama aynı zamanda saygı duyulan, zaman içinde siyasette de söz sahibi olan önemli bir şahsiyetti.
Yeğenleri Hasan, Kâmil ve Kaymakam onun sağ kolu gibiydiler. Bu isimlerin yanında bir de lakabı ‘Garga’ olan Rum Karhas vardı.
***
Bu önemli şahsiyetin tabii ki düşmanları olacaktı. Düşmanları olan birinin kendi belirlediği düşmanları da vardı. 1920’li yıllar ve biraz öncesi Ali Çelebi’nin bölgesinde oldukça parladığı bir dönemdi. Oğlunun bir hastalıktan dolayı ölmesi ve abisinin de Türkiye’ye göçmesiyle duyduğu acı ve boşluktan dolayı işine daha çok sarılıp bu boşluğu doldurması gerekiyordu.
Ancak oğlunun ve abisinin yanında olmaması nedeniyle yeğenleri Hasan ve Kâmil’i oğulları gibi yanında tutması, onlara mirasçıları gibi davranması, işlerini öğretmesi güzel bir devre gibi görünüyordu.
Ne yazık ki Birinci Dünya Savaşı olmuştu ve ekonomik zorluklar Ali Çelebi’yi de vurmuştu. Savaş ve sonrasında yavaş yavaş gücünü kaybetmesini de fırsat bilen İngiliz Sömürge Yönetimi, idare ettikleri topraklarda kendileriyle birlikte başka birilerinin de etkin olması, sözünün dinlenmesi, siyasette kimin seçileceğini işaret etmesi gücünü sona erdirmeliydi.
İdam edilişleri sürecindeki sorgularda da Garga’nın iftiracı olarak ihanet etmesi ve Ali Çelebi ile üç yeğeninin idam edilişleri ve onun öncesi süreçte de İngiliz Yönetimi’nin tezgâhının olabileceği, sözlü aktarılan anılarda yer alıyor.
***
Yazar, kitapta ‘güzelleme’ yaparak Ali Çelebi’yi oldukça temiz, hakkında iftiralar atılan, sadece işinde gücünde bir şahsiyet olarak veriyor olabilir ama benim de dinlediğim hatıralarda bölük pörçük hatırladığım, söz konusu şahsiyetin bölgedeki ‘Ağa’ pozisyonunun getirdiği güç nedeniyle İngiliz Sömürge Yönetimi’ne veya belirlediği ‘düşmanlarına’ karşı Hasan Bulliler ve başka kişi veya gruplarla birlikte, başka olayların içinde olabileceği söylentisi de var.
***







