Lefkoşa 25°USD50,47 ₺▲EUR55,70 ₺▲GBP66,63 ₺▲GRAM ALTIN6.061,17 ₺ Nöbetçi Eczaneler
SON DAKİKA

Ali Çelebiler

İdam edilişlerinin ardından 100 yıl geçti. Birkaç gün önce Ali Çelebi ve yeğenlerinin Limasol Kalesi’nde İngiliz Sömürge Yönetimi tarafından...

3 dakika okumaHaber: Tayfun Çağra
Paylaş
Ali Çelebiler

Yıl 1926. Gün 16 Kasım.

Limasol Kalesi önünde bekleyen aileleri, köylüleri ve oldukça kalabalık Limasol halkı, Ali Çelebi ve 3 yeğeninin cesetlerini teslim aldılar Kale’nin kapısından çıkan bir öküzün çektiği kağnı üzerinde…

***

Prof. Dr. Hasan Demirel yazdı. Mustafa Azizoğlu, kitabın araştırma aşamalarında yardımcı oldu. Hasan Demirel eşinin soyağacını araştırırken karşısına çıkan ilginç hikâyenin araştırılması gerektiğini fark etti.

100 yıl önce Ali Çelebi, kız kardeşinin oğulları Kâmil, Hasan ve diğer kız kardeşinin oğlu Kaymakam, Limasol Kalesi’nde idam edildiler ama hikâyenin öncesi var.

Ali Çelebi, Leymosun Fasullası’nda oldukça varlıklı, Limasol’un merkezinde de arazileri olan, ticaretle ve hayvancılıkla uğraşan, Rum ve Türkleri yanında çalıştırdığı, herkesin sözünü dinlediği, korkulan ama aynı zamanda saygı duyulan, zaman içinde siyasette de söz sahibi olan önemli bir şahsiyetti.

Yeğenleri Hasan, Kâmil ve Kaymakam onun sağ kolu gibiydiler. Bu isimlerin yanında bir de lakabı ‘Garga’ olan Rum Karhas vardı.

***

Bu önemli şahsiyetin tabii ki düşmanları olacaktı. Düşmanları olan birinin kendi belirlediği düşmanları da vardı. 1920’li yıllar ve biraz öncesi Ali Çelebi’nin bölgesinde oldukça parladığı bir dönemdi. Oğlunun bir hastalıktan dolayı ölmesi ve abisinin de Türkiye’ye göçmesiyle duyduğu acı ve boşluktan dolayı işine daha çok sarılıp bu boşluğu doldurması gerekiyordu.

Ancak oğlunun ve abisinin yanında olmaması nedeniyle yeğenleri Hasan ve Kâmil’i oğulları gibi yanında tutması, onlara mirasçıları gibi davranması, işlerini öğretmesi güzel bir devre gibi görünüyordu.

Ne yazık ki Birinci Dünya Savaşı olmuştu ve ekonomik zorluklar Ali Çelebi’yi de vurmuştu. Savaş ve sonrasında yavaş yavaş gücünü kaybetmesini de fırsat bilen İngiliz Sömürge Yönetimi, idare ettikleri topraklarda kendileriyle birlikte başka birilerinin de etkin olması, sözünün dinlenmesi, siyasette kimin seçileceğini işaret etmesi gücünü sona erdirmeliydi.

İdam edilişleri sürecindeki sorgularda da Garga’nın iftiracı olarak ihanet etmesi ve Ali Çelebi ile üç yeğeninin idam edilişleri ve onun öncesi süreçte de İngiliz Yönetimi’nin tezgâhının olabileceği, sözlü aktarılan anılarda yer alıyor.

***

Yazar, kitapta ‘güzelleme’ yaparak Ali Çelebi’yi oldukça temiz, hakkında iftiralar atılan, sadece işinde gücünde bir şahsiyet olarak veriyor olabilir ama benim de dinlediğim hatıralarda bölük pörçük hatırladığım, söz konusu şahsiyetin bölgedeki ‘Ağa’ pozisyonunun getirdiği güç nedeniyle İngiliz Sömürge Yönetimi’ne veya belirlediği ‘düşmanlarına’ karşı Hasan Bulliler ve başka kişi veya gruplarla birlikte, başka olayların içinde olabileceği söylentisi de var.  

***

Sonuçta Ali Çelebi birçok malı elinden çıkarmış, borçlarını ödeyemez duruma gelmiş ve elinde atalarından kalmış son topraklar açık artırmaya çıkmıştı.

İşte o açık artırma ve sonrası olanlar olacaktı.

***

‘Fasullalı Ali Çelebiler’, sözlü ve yazılı araştırmalardan, farklı kaynaklardan yararlanılarak hazırlanırken sonuçta kendisi de farklı bir kaynak kitap olarak çıkıyor karşımıza…

Kitabın edebi bir kaygısı yok, Hasan Demirel farklı bir dalda akademisyen. Ancak bu kitaptan sonra yazmaya devam edebilir gibi geliyor…

***

Kitap, sonuçta 100 yıl ve daha öncesinin yıllarına bir pencere açmış ve benim tarafımdan da az bilinen veya bölük pörçük hatırladığım o geçmişin aydınlanmasını sağlamıştır.

Ve bir Limasollu olarak bilmediğim ve okuduğum zaman bir an donup kaldığım bir bilgi;

Limasol’un Park Gazinosu’nun ve Parkı’nın olduğu yer meğerse önceden Türk Mezarlığı imiş. Ve biz, o Mezarlık üzerinde Ali Çelebi ve yeğenlerinin ve birçoğumuzun Atalarının yattıkları yer üzerinde çocuk halimizle salıncakta sallandık, tahtaravallide ağırlığımızı tarttık, döndürekte döne döne kendimizden geçtik.

Ama en önemlisi o Park Gazinosu’nda düğünler yaptık, şarkılar, türküler eşliğinde sektik, oynadık, danslar ettik.

Benim yine bir tesellim var; Bilmiyordum.

***

Kitap, Işık Kitabevi yayını… Okumanız tavsiye edilir!..

kitap-copy.jpg

Bu yazı toplam 129 defa okunmuştur.

Bu habere tepkiniz?

Paylaş

Yorumlar

İlgili Haberler