Gezer: Gıdayı korumak, geleceği korumaktır

DAÜ Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ceren Gezer, Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü kapsamında gıda israfının azaltılmasının önemine dikkat çekti:

Gıda israfı büyük oranda hanelerde…Birleşmiş Milletler (BM) Çevre Programı’nın 2024 Gıda İsrafı İndeksi verilerine göre 2022 yılında dünya genelinde yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf edilirken, bunun yaklaşık yüzde 60’ı hanelerde gerçekleşti.

Plansız alışveriş israfı artırıyor…Evlerdeki gıda israfının başlıca nedenlerinden bahseden Prof. Dr. Gezer, ihtiyaçtan fazla satın alma, büyük porsiyonlar hazırlama ve uygun olmayan saklama koşullarının evlerdeki gıda israfının başlıca nedenleri arasında yer aldığını kaydetti.

Doğru saklama gıdanın ömrünü uzatıyor…Gezer, et, tavuk, balık, süt ve süt ürünlerinin uygun soğuk zincir koşullarında muhafaza edilmesinin, gıda güvenliğinin korunması ve bozulma riskinin azaltılması açısından önem taşıdığını vurguladı.

Artan yemekler değerlendirilmeli…Toplum içerisindeki bireylerin ihtiyaçları kadar alışveriş yapmalarının önemine vurgu yapan Gezer, porsiyonları doğru ayarlamak ve artan gıdaları farklı tariflerle değerlendirmenin hem aile bütçesine hem de çevrenin korunmasına katkı sağladığını ifade etti.

Candan MERT

Gıda kaybı ve israfı, dünya genelinde giderek daha fazla önem kazanan sorunlar arasında yer alıyor. Birleşmiş Milletler’in raporları, her yıl büyük miktarda gıdanın kaybedildiğini ve israf edildiğini ortaya koyuyor.

Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ceren Gezer, Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü kapsamında KIBRIS’a yaptığı açıklamasında gıda kaybı ve israfını azaltmanın önemine vurgu yaparken, “Gıdayı korumak, yalnızca gıdayı değil; sağlığı, doğal kaynakları ve geleceği korumaktır” mesajını verdi.
Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi Beslenme ve Diyetetik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ceren Gezer, Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü kapsamında KIBRIS’a yaptığı açıklamasında gıda kaybı ve israfının azaltılmasının önemine dikkat çekerek, “Gıdayı korumak, yalnızca gıdayı değil; sağlığı, doğal kaynakları ve geleceği korumaktır” mesajını verdi.

“2022’de 1 milyar ton gıda israf edildi”

Gıda kaybının; ‘gıdanın üretim, hasat, depolama, taşıma veya işleme gibi aşamalarda tüketiciye ulaşmadan kaybedilmesini’ ifade ettiğini dile getiren Prof. Dr. Ceren Gezer, gıda israfının ise ‘tüketiciye sunulan gıdanın perakende, gıda hizmetleri veya hanelerde tüketilmeden atılması’ olduğunu ifade etti. Gıda kaybı ve israfının çözüm gerektiren önemli bir sorun haline geldiğini söyleyen Gezer, “Birleşmiş Milletler (BM) Çevre Programı’nın 2024 Gıda İsrafı İndeksi verilerine göre 2022 yılında perakende, gıda hizmetleri ve hane düzeylerinde yaklaşık 1,05 milyar ton gıda israf edilmiştir. Bunun yaklaşık %60’ı hanelerde gerçekleşmiştir. Bu veriler kapsamında hanelerde her gün bir milyardan fazla öğüne karşılık gelen gıdanın israf edildiği tahmin edilmektedir.” dedi.

“BM’nin israf için farkındalık çalışmaları var”

Gıda kaybı ve israfının azaltılmasına yönelik uluslararası politika ve farkındalık çalışmaları hakkında konuşan Gezer, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun gıda kaybı ve israfının boyutları konusunda farkındalık oluşturma ve çözüm oluşturma için çalışmalarının bulunduğunu kaydetti. Bu çerçevede BM Genel Kurulu’nun bireylerden kamu kurumlarına, üreticilerden işletmelere kadar tüm paydaşları harekete geçirmek amacıyla 29 Eylül’ü Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü olarak belirlediğini aktaran Gezer, Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü’nün 2026 yılı temasının, ‘Gıda Kaybı ve İsrafını Azaltmanın Dönüştürücü Potansiyeli’ne odaklandığını belirtti.

“İsrafı azaltmanın birçok kazanımı var”

Bu temaya göre gıda kaybı ve israfının azaltılmasının; gıda güvenliği ve beslenmenin iyileştirilmesine, doğal kaynakların daha verimli kullanılmasına ve sera gazı emisyonlarının azaltılmasına kadar birçok kazanımının bulunduğunu vurgulayan Prof. Dr. Gezer, temanın aynı zamanda ekonomik verimliliğin artırılmasına katkı sağlayarak insan, çevre ve ekonomi açısından da üçlü bir kazanım sunduğunu dile getirdi. Gezer, BM’nin Sürdürülebilir Kalkınma amaçları hakkında da bilgi vererek, bu amaçları, ‘2030 yılına kadar perakende ve tüketici düzeyindeki kişi başına küresel gıda israfının yarıya indirilmesi’ ve ‘gıda üretim ve tedarik zincirlerindeki gıda kayıplarının azaltılması’ şeklinde sıraladı.

“Büyük porsiyonlar israfı artırıyor”

Evlerdeki gıda israfının nedenlerine de değinen Prof. Dr. Ceren Gezer, bu durumun özellikle plansız alışveriş, ihtiyaçtan fazla satın alma ve uygun olmayan saklama koşulları gibi sebeplerden kaynaklandığına vurgu yapan Gezer, bunların yanında gereğinden fazla yemek hazırlama, büyük porsiyonlar ve artan yemeklerin değerlendirilememesi gibi nedenlerin de evlerde gıda israfını artırdığını kaydetti. Gezer, “Zaman kısıtlılığı ve günlük yaşamın yoğunluğu olmasından kaynaklı beklenmeyen program değişiklikleri veya aile bireylerinin yemek tercihlerinin farklı olması, önceden alınmış gıdaların tüketilmeden kalmasına yol açabilmektedir. Bu durum da bu israfın temel nedenlerinden biridir.” dedi.

“Çabuk bozulan gıdalar

muhafaza edilmeli”

İhtiyaçtan fazla gıda satın almanın, tüketilebilecek miktarın üzerinde gıdanın eve girmesine neden olduğunu dile getiren Prof. Dr. Ceren Gezer, “Özellikle taze meyve-sebze, süt ürünleri ve et gibi çabuk bozulabilen gıdaların sağlıklı ve güvenli saklama koşullarında olmaması tüketim gerçekleşmeden bozulma riskini artırmaktadır. Gıdaların türüne uygun koşullarda saklanması hem gıda güvenliğinin korunması hem de raf ömrünün uzatılması açısından önemlidir. Özellikle et, tavuk, balık, süt ve süt ürünleri gibi çabuk bozulan gıdalar uygun soğuk zincir koşullarında muhafaza edilmeli; pişmiş yemekler uzun süre oda sıcaklığında bırakılmadan buzdolabına kaldırılmalıdır.” ifadelerini kullandı.

“Gıdaları ihtiyacınız kadar satın alın”

Tüm bunlarla beraber büyük porsiyonlar ve ihtiyaçtan fazla yemek hazırlamanın artan yemek israfının önemli nedenleri arasında yer aldığına özellikle vurgu yapan Gezer, “Buna göre ihtiyaç kadar satın alma, doğru saklama ve sofrada ihtiyaç kadar tüketme gıda israfının azaltılmasında takip edilebilecek basit bir rehberdir.” dedi. Artan gıdaları sonraki öğünlerde farklı tariflerle değerlendirmenin gıda israfını önlemede önemli bir adım olduğunu dile getiren Gezer, “Örneğin, artan ekmekler kızartılıp üzerine yumurta-süt-baharat karışımı ve rendelenmiş peynir ekleyip fırında pişirilerek pratik bir kahvaltı öğünü veya doyurucu bir ara öğün alternatifi olarak değerlendirilebilir.” dedi.
“İsrafı önlemek çevreye katkı sağlar”

Gıda kaybı ve israfının önlenmesi konusunda topluma önemli mesajlar veren Prof. Dr. Ceren Gezer, sözlerini şu ifadelerle noktaladı:

“Gıda israfını azaltmak, sadece çöpe daha az yemek atmak değil, satın aldığımız gıdayı ne kadar bilinçli kullandığımızla da ilgilidir. Gıda israfını azaltmak için ihtiyaç kadar satın almak, doğru saklamak ve ihtiyaç kadar hazırlayıp tüketmek ve artan gıdaları sonraki öğünde farklı tariflere dönüştürmek gibi adımlar hem aile bütçesine hem çevreye hem de sürdürülebilir bir gıda sistemine katkı sağlayabilir. Gıdayı korumak, yalnızca gıdayı değil; sağlığı, doğal kaynakları ve geleceği korumaktır.”