Filo Jet faciası ortak kriz mekanizması eksikliğini gündeme getirdi: Teknik komite devreye girmedi

Girne açıklarında 30 Ağustos’ta meydana gelen Filo Jet faciası, Kıbrıs’ın iki tarafındaki ekiplerin büyük afet ve krizlerde nasıl birlikte hareket edebileceği tartışmasını yeniden gündeme taşıdı.

Politis gazetesinden Filip Polo’nun haberine göre, geçmişte özellikle yangınlarla mücadelede iki taraf arasında karşılıklı yardımlaşma örnekleri yaşanmasına rağmen, arama-kurtarma ve afet operasyonlarında kullanılabilecek ortak protokoller ve birleşik bir koordinasyon sistemi bulunmuyor.

GÜNEY YARDIM TEKLIF ETTI, KABUL EDILMEDI
Politis’e konuşan ve konu hakkında bilgi sahibi olduğu belirtilen diplomatik kaynak, Filo Jet’in batmasının ardından Kıbrıs Cumhuriyeti’nin yardım teklifinde bulunduğunu doğruladı.
Kaynağa göre, yardım teklifine ihtiyaç olmadığı yanıtı verildi ve bu nedenle iki taraf arasında mevcut olan Kriz Yönetimi Teknik Komitesi de operasyon kapsamında devreye sokulmadı.
Diplomatik kaynak, yaşanan facianın kriz yönetimi konusunda daha sistematik bir iş birliğinin tartışılması için fırsat oluşturabileceğini de belirtti.

“OPERASYONA SONRADAN EKİP DAHİL ETMEK KOLAY DEĞİL”
Haberde, özellikle arama-kurtarma operasyonlarının hassas bir komuta ve koordinasyon gerektirdiğine dikkat çekildi.
Ortak bir komuta yapısı altında bulunmayan ekiplerin devam eden bir operasyona doğrudan dahil edilmesinin kolay olmadığı; bunun için komuta zinciri, uygulanacak prosedürler ve tarafların sorumluluklarının olay yaşanmadan önce belirlenmesi gerektiği ifade edildi.

KRİZ YÖNETİMİ TEKNİK KOMİTESİ FİLO JET İÇİN DEVREYE GİRMEDİ
Kriz Yönetimi Teknik Komitesi’nin Kıbrıs Rum tarafındaki yeni eş başkanı Prof. George Boustras da Politis’e yaptığı açıklamada, komitenin Filo Jet faciasıyla ilgili herhangi bir çalışma yürütmediğini söyledi.

Boustras, bu tür olaylarda kullanılmak üzere önceden hazırlanmış kriz yönetimi planları bulunduğunu ve önceden hazırlık yapılmadan dışarıdan başka bir operasyon gücünün sisteme dahil edilmesinin zor olduğunu belirtti.

Filo Jet sonrasında ortaya çıkan konunun Teknik Komite’nin gelecekteki çalışma alanlarından biri olabileceğini söyleyen Boustras, özellikle eğitim ve kamuoyunun bilinçlendirilmesi alanlarında iş birliği yapılabileceğine işaret etti.

İLK ADIM İKİ TARAFIN PROTOKOLLERİNİ KARŞILAŞTIRMAK OLABİLİR
Boustras’a göre ortak operasyonların önündeki temel meselelerden biri, iki tarafın kullandığı sistem ve prosedürlerin birbirleri tarafından yeterince bilinmemesi.

Arama-kurtarma, yangın veya sel operasyonlarında bütün ekiplerin aynı operasyon tablosunu görmesi ve belirlenmiş bir komuta-kontrol sistemi içerisinde çalışması gerektiğini belirten Boustras, bunun için önceden hazırlık ve eğitim gerektiğini vurguladı.

Boustras, daha gerçekçi bir ilk adım olarak iki tarafta uygulanan protokollerin karşılaştırılmasını önerdi.
Kriz Yönetimi Teknik Komitesi’ndeki görevine kısa süre önce başlayan Boustras, Türk Kıbrıslı tarafla görüşerek hangi sistem ve prosedürlerin uygulandığını öğrenmenin ilk adımlarından biri olacağını söyledi.

YANGINLARDA DAHA ÖNCE BİRLİKTE ÇALIŞILDI
İki taraf arasında geçmişte fiili iş birliği örnekleri de bulunuyor.
2020’de Kormacit-Diorios bölgesindeki büyük yangında kuzeyden gelen yardım talebi üzerine Kıbrıs Cumhuriyeti hava araçları gönderdi. Aynı yıl Değirmenlik civarındaki başka bir yangına da üç yangın söndürme uçağı ve bir helikopter gönderildi.

2022’de Kantara yangınında da kuzeyden BM aracılığıyla yardım talep edilmesi üzerine Kıbrıs Cumhuriyeti iki uçak ve bir helikopter gönderirken, İsrail’den hava desteği sağlanmasına da yardımcı oldu.

Buna karşılık 2023 ve 2025 yıllarında Limasol’daki büyük yangınlarda Türk Kıbrıslı taraf güneydeki ekiplere personel ve ekipman desteği teklif etti. Ancak mevcut imkanların yeterli görülmesi veya ihtiyacın ağırlıklı olarak hava araçlarına yönelik olması nedeniyle bu teklifler kullanılmadı.

AVRUPA KRİZ MERKEZİ YENİ BİR İŞ BİRLİĞİ ALANI OLABİLİR
Politis’in haberinde dikkat çeken bir başka unsur ise Kıbrıs’ta kurulması planlanan Avrupa bölgesel yangın ve acil durum merkezi.

Kıbrıs Cumhuriyeti İtfaiye Şefi Nikos Logginos, merkezin gelecekte Türk Kıbrıslıların eğitiminde de kullanılmasının mümkün olabileceğini söyledi ancak bunun siyasi karar gerektireceğini vurguladı.

Diplomatik kaynak da merkezin faaliyete geçmesi halinde Türk Kıbrıslıların buradaki eğitimlerden yararlanmasının prensipte dışlanması için bir neden görmediğini ifade etti. Konunun henüz resmi görüşmelerde gündeme gelmediği belirtildi.

Filo Jet faciası böylece yalnızca deniz güvenliği ve denetim eksikliklerini değil, adanın tamamını etkileyebilecek büyük afetlerde iki tarafın ekiplerinin hangi şartlarda ve hangi komuta yapısıyla birlikte çalışacağı sorusunu da yeniden gündeme getirdi.

Filo Jet faciası ortak kriz mekanizması eksikliğini gündeme getirdi: Teknik komite devreye girmedi