Kıbrıs sorununda diplomatik hareketlilik artık yalnız Lefkoşa’daki liderler görüşmesi ve BM süreciyle sınırlı değil.
Son 48 saatte yaşanan gelişmeler yan yana konulduğunda çok daha geniş bir tablo ortaya çıkıyor.
Bir tarafta Erhürman, Kıbrıslı Türklerin Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamamasını yeniden gündeme getiriyor.
Diğer tarafta Türkiye ile Avrupa Birliği ilişkilerinde Gümrük Birliği konuşuluyor.
Aynı masada Kıbrıs sorunu ve Türkiye-Libya deniz yetki mutabakatı var.
Bunlara Doğu Akdeniz’deki elektrik bağlantısı ve Ankara’nın Kıbrıs’a Türkiye üzerinden enerji sağlama önerisi de ekleniyor.
ERHÜRMAN: ASIL SORUN DOĞRUDAN TİCARET
Tufan Erhürman, Nikos Hristodulidis’in Maraş ile Mağusa Limanı’nı ilişkilendiren önerisini neden reddettiğini açıklarken doğrudan ticaret meselesini merkeze koydu.
Öneri, kapalı Maraş’ın BM yönetimine devredilmesi karşılığında Mağusa Limanı’nın AB gözetiminde doğrudan ticarete açılmasını içeriyordu.
Erhürman ise Mağusa Limanı’nın zaten açık olduğunu belirterek asıl meselenin Kıbrıslı Türklerin Avrupa Birliği ile doğrudan ticaret yapamaması olduğunu söyledi.
Hristodulidis’e Doğrudan Ticaret Tüzüğü’nün yürürlüğe girip girmeyeceğini sorduğunu, yanıtın olumsuz olduğunu açıkladı.
Böylece 2004’ten beri bekleyen Doğrudan Ticaret Tüzüğü yeniden Kıbrıs gündeminin merkezine döndü.
BRÜKSEL’DE KIBRIS DOSYASI AÇILDI
Tam da Erhürman doğrudan ticareti gündeme getirirken, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki temaslarda Kıbrıs sorunu yeniden öne çıktı.
AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Brüksel’de görüştü.
AB tarafından yapılan açıklamada Kıbrıs çözüm sürecinde ilerlemenin önem taşıdığı vurgulandı.
Bu görüşmenin önemi yalnız Kıbrıs başlığının gündeme gelmesi değildi.
Çünkü aynı anda Türkiye’nin AB ile ilişkilerinin geleceği ve Gümrük Birliği’nin güncellenmesi de Ankara-Brüksel hattının temel dosyalarından biri olmaya devam ediyor.
Türkiye’nin mevcut Gümrük Birliği yükümlülüklerini Kıbrıs Cumhuriyeti’ne uygulamaması ise bu dosyanın yıllardır Kıbrıs sorunuyla kesiştiği başlıklardan biri.
HRİSTODULİDİS: AB-TÜRKİYE TEMASLARI DA BELİRLEYİCİ
Hristodulidis de Kıbrıs sorununda bundan sonraki sürecin yalnız BM temaslarına bağlı olmadığını açıkça ortaya koydu.
Genişletilmiş yeni bir Kıbrıs toplantısının düzenlenip düzenlenmeyeceğinin, hem Holguín’in BM çatısı altında yürüteceği temaslara hem de Avrupa Birliği’nin Türkiye ile sürdürdüğü diplomatik görüşmelerin sonucuna bağlı olduğunu söyledi.
Bu açıklamayla Kıbrıs müzakere süreci ile AB-Türkiye ilişkileri arasındaki bağlantı ilk kez bu kadar açık biçimde ortaya konmuş oldu.
AYNI GÖRÜŞMEDE LİBYA MUTABAKATI
Brüksel’deki Fidan-Kallas görüşmesinin bir başka önemli başlığı ise Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatıydı.
Libya Temsilciler Meclisi, 20 Ekim’de 2019 tarihli Türkiye-Libya deniz yetki alanları mutabakatını oybirliğiyle onayladı.
Bu karar, yıllardır söz konusu anlaşmaya karşı çıkan Libya’nın doğusundaki siyasi yapının tutum değiştirmesi anlamına geliyor.
Avrupa Birliği ise kararın hemen ardından sert tepki gösterdi.
AB, anlaşmanın üçüncü devletlerin egemenlik haklarını ihlal ettiğini ve Deniz Hukuku ile uyumlu olmadığını savundu; Yunanistan ve Kıbrıs Cumhuriyeti ile dayanışmasını yeniden ilan etti.
