EHHD: Hasta hakları yasayla güvence altına alınmalı

Evrensel Hasta Hakları Derneği (EHHD), 26 Ekim Dünya Hasta Hakları Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada, Kıbrıs’ın kuzeyinde hasta haklarını kapsamlı biçimde koruyacak yasal düzenlemenin hayata geçirilmesi, bağımsız denetim mekanizmalarının oluşturulması ve sağlık hizmetlerine eşit erişimin güvence altına alınması çağrısında bulundu.

Dernek, hasta hakları alanında son bir yılda önemli çalışmalar yürütüldüğünü ancak bunların kalıcı güvencelere dönüşmesi için yasal düzenlemeye ve uygulamada hesap verebilirliğe ihtiyaç duyulduğunu belirtti.

HASTA HAKLARI LEFKOŞA DEKLARASYONU’NA VURGU

EHHD’nin 26 Ekim tarihli açıklamasında, Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği’nin (KTTB) girişimiyle hazırlanan 24 maddelik Hasta Hakları Lefkoşa Deklarasyonu’nun önemli bir ortak kazanım olduğu kaydedildi.

Deklarasyonun hasta haklarını sağlık çalışanlarının haklarından ayrı ele almadığı belirtilen açıklamada; aydınlatılmış onam, mahremiyet, sağlık kayıtlarına erişim, güvenli ve nitelikli hizmet, etkili başvuru mekanizmaları ile sağlık politikalarına katılımın yanı sıra hekimlerin mesleki bağımsızlığı ve güvenli çalışma koşullarının da önem taşıdığı ifade edildi.

SAĞLIK KAYITLARINA ERİŞİM VE MAHREMİYET

Avrupa Birliği tarafından finanse edilen ve KTTB ile yürütülen Sağlık için Birlikte Projesi kapsamında oluşturulan Hasta Hakları İzleme Komitesi’ne yapılan başvuruların, hastaların sağlık kayıtlarına zamanında ve güvenli biçimde erişmesinin önemini ortaya koyduğu belirtildi.

Dernek, sağlık hizmetlerinin dijitalleşmesinin kişisel sağlık verilerini koruyan, hastaların kendi kayıtlarına erişimini sağlayan ve kamu ile özel sağlık kuruluşları arasında güvenli bilgi paylaşımına imkân veren bir altyapıyla yürütülmesi gerektiğini kaydetti.

Aydınlatılmış onamın yalnızca imzalanan bir formdan ibaret olmadığına dikkat çekilen açıklamada, hastaların anlayabilecekleri biçimde bilgilendirilmeleri, soru sorabilmeleri ve özgür iradeleriyle karar verebilmeleri gerektiği vurgulandı.

Tüp bebek merkezleriyle ilgili kamuoyuna yansıyan iddiaların da yetkili makamlar tarafından şeffaf ve bağımsız biçimde incelenmesi gerektiği belirtilerek, iddiaların kesinleşmiş olgular gibi sunulmaması ve hasta haklarının korunması çağrısı yapıldı.

SAĞLIK HİZMETLERİNE EŞİT ERİŞİM ÇAĞRISI

Yeni sağlık hizmeti modelleri oluşturulurken hizmet kapsamının ve olası hak ihlallerinde başvurulacak mekanizmaların açıkça düzenlenmesi gerektiğini belirten EHHD, kimsenin vatandaşlığı, sigorta durumu, ekonomik koşulları, engelliliği, yaşı, dili veya hukuki statüsü nedeniyle sağlık hizmetlerinden dışlanmaması gerektiğini ifade etti.

YETKİLİLERE VE CUMHURİYET MECLİSİ’NE ÇAĞRI

EHHD, yetkililer ile Cumhuriyet Meclisi’ne hasta haklarını kapsamlı biçimde güvence altına alacak yasal düzenlemeyi yürürlüğe koyma çağrısında bulundu.

Dernek ayrıca bağımsız, erişilebilir ve etkili hasta başvuru ve şikâyet mekanizmalarının oluşturulmasını; hasta güvenliği, hizmet kalitesi ve şikâyetlere ilişkin verilerin kişisel mahremiyet korunarak düzenli biçimde kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

İlaçlara, tanı ve tedavi hizmetlerine, uzman sağlık çalışanlarına ve koruyucu sağlık hizmetlerine eşit erişimin güvence altına alınmasını talep eden EHHD, aydınlatılmış onam, mahremiyet ve sağlık kayıtlarına erişim ilkelerinin tüm kamu ve özel sağlık kuruluşlarında uygulanması gerektiğini belirtti.

Dernek, hasta temsilcileri ile sağlık meslek örgütlerinin sağlık politikalarının hazırlanması ve izlenmesi süreçlerine etkin biçimde katılması çağrısında da bulundu.

Açıklamada, hasta haklarının bir lütuf değil, insan onurunun ve sağlık hakkının gereği olduğu vurgulanarak, bu hakların her sağlık kuruluşunda ve her tedavi sürecinde güvence altında olması gerektiği ifade edildi.