Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 30 Ekim’de Ankara’da gerçekleştirdiği 13. Liderler Zirvesi’nin ardından yayımlanan ortak bildiri, Kıbrıs sorununa ilişkin önemli bir diplomatik ayrıntıyı ortaya koydu.
Zirvede Kıbrıs Türk halkının haklarına destek mesajları verilirken, kabul edilen Ankara Bildirisi’nde KKTC’nin uluslararası tanınmasını öngören yeni bir karar veya üye devletlere yönelik açık bir tanıma çağrısı yer almadı.
Bildiride, KKTC’nin gözlemci sıfatıyla teşkilat çalışmalarına sunduğu katkılardan övgüyle söz edildi. Kıbrıs Türk halkının özden gelen eşit haklarının güvence altına alınmasına yönelik çabalar da desteklendi.
Ancak ortak metin, Kıbrıs sorununda belirli bir çözüm modelini açıkça benimsemedi.
İKİ DEVLETLİ ÇÖZÜM ORTAK METNE GİRMEDİ
Ankara Bildirisi’nde Kıbrıs meselesinin adadaki mevcut gerçekler temelinde, müzakere edilmiş, karşılıklı olarak kabul edilebilir ve sürdürülebilir bir çözüme ulaştırılması gerektiği vurgulandı.
Bu ifade, Kıbrıs Türk halkının haklarına destek içermekle birlikte, Türkiye ve KKTC hükümetinin savunduğu iki devletli çözüm modelinin bütün TDT üyeleri tarafından ortak politika olarak kabul edildiği anlamına gelmiyor.
Nitekim Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu, aynı gün gerçekleştirilen TDT Dışişleri Bakanları Konseyi toplantısında çok daha açık bir tutum ortaya koydu.
Ertuğruloğlu, Türkiye ile müştereken belirledikleri politika uyarınca iki ayrı devletin egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü temelinde inşa edilecek bir anlaşmaya bağlı olduklarını söyledi.
Bu yaklaşım, Ankara Bildirisi’nin Kıbrıs maddesinde aynı açıklıkta yer bulmadı.
AZERBAYCAN LİDERİ ZİRVEYE KATILMADI
Zirvenin dikkat çeken bir diğer gelişmesi Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev’in Ankara’ya gelmemesi oldu.
Azerbaycan, liderler zirvesinde Dışişleri Bakanı Ceyhun Bayramov tarafından temsil edildi.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ise zirvedeki konuşmasında Türk dünyasının aile fotoğrafında ayrılığa ve ihtilafa yer olmadığını söyledi.
Aliyev’in yokluğu, Ankara ile Bakü arasındaki ilişkilerin tartışıldığı bir dönemde dikkat çekti.
ERHÜRMAN TEMASLARIN GELİŞTİRİLMESİNİ İSTEDİ
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise zirvedeki konuşmasında KKTC’nin tanınmasından çok, Kıbrıs Türk halkının dünyayla bütünleşmesine ve uluslararası iş birliğine vurgu yaptı.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin 16 Ekim ve Avrupa Komisyonu’nun 6 Ekim tarihli mektuplarını gündeme taşıyan Erhürman, bilimsel, akademik, kültürel, sportif, ekonomik, teknolojik ve diplomatik alanlarda yakın ilişkiler kurulması için siyasi ve hukuki zemin bulunduğunu söyledi.
Erhürman, Kıbrıs Türk halkının dünyayla bütünleşmesi ile Kıbrıs’ta çözüm arayışlarının birbirinin alternatifi değil, birbirini güçlendiren süreçler olduğunu vurguladı.
TİCARET VE YATIRIM İÇİN SOMUT KARAR AÇIKLANMADI
Ankara Bildirisi’nde Türk devletleri arasında ticaretin kolaylaştırılması, yatırım iş birliği ve ekonomik bütünleşmenin geliştirilmesi yönünde çeşitli hedefler yer aldı.
Kıbrıs’ın kuzeyine doğrudan ticaretin başlatılması, uluslararası ulaşım kısıtlamalarının kaldırılması veya KKTC ile yeni ekonomik anlaşmalar yapılmasına ilişkin somut bir takvim açıklanmadı.
ERDOĞAN–ERHÜRMAN GÖRÜŞMESİNDE NE KARARLAŞTIRILDI?
Zirvenin ardından Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde basına kapalı bir görüşme gerçekleştirdi.
Türkiye Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı, görüşmede ikili ilişkiler ve bölgesel gelişmelerin ele alındığını açıkladı.
Erdoğan’ın, Kıbrıs Türklerinin hak ve menfaatlerinin korunmadığı hiçbir sürecin kalıcı çözümün anahtarı olamayacağını vurguladığı bildirildi.
ANKARA BİLDİRİSİ’NDE HANGİ KARARLAR ALINDI?
Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Liderler Zirvesi’nde kabul edilen 163 maddelik Ankara Bildirisi’nde siyasi iş birliği, bölgesel sorunlar, ticaret, ulaştırma, enerji, savunma, teknoloji ve kültür alanları ele alındı.
KIBRIS SORUNU
Bildiride Kıbrıs Türk halkının eşit haklarının güvence altına alınması yönündeki çabalar desteklendi. Kıbrıs sorununun adadaki mevcut gerçekler temelinde, müzakereler yoluyla, iki tarafın da kabul edebileceği sürdürülebilir bir çözüme kavuşturulması gerektiği belirtildi.
KKTC’nin teşkilat çalışmalarına gözlemci statüsünde yaptığı katkılar takdir edildi. Ancak bildiride KKTC’nin uluslararası tanınmasına yönelik yeni bir karar veya iki devletli çözüm modelini açıkça benimseyen bir hüküm yer almadı.
SİYASİ VE DİPLOMATİK İŞ BİRLİĞİ
Türk devletleri arasındaki stratejik ortaklık anlaşması hazırlıklarının ilerletilmesi, uluslararası kuruluşlarda diplomatik eş güdümün artırılması ve ortak dış politika konularında daha sık istişare yapılması desteklendi.
EKONOMİ VE TİCARET
Üye devletler arasında yatırımların kolaylaştırılması, gümrük işlemlerinin sadeleştirilmesi, ticaret maliyetlerinin azaltılması ve ekonomik bütünleşmenin güçlendirilmesi hedefleri benimsendi.
ULAŞTIRMA VE ENERJİ
Orta Koridor, Zengezur Koridoru ve bölgesel demir yolu bağlantılarının geliştirilmesi desteklendi. Enerji güvenliği, boru hatları, yeşil enerji koridorları ve dijital altyapı projelerinde iş birliğinin artırılması öngörüldü.
GÜVENLİK VE SAVUNMA
Siber güvenlik ve uluslararası suçlarla mücadele için ortak kurumsal mekanizmalar oluşturulması gündeme alındı. Savunma sanayisinde eğitim, teknoloji paylaşımı ve iş birliğinin geliştirilmesine yönelik girişimler desteklendi.
KÜLTÜR, EĞİTİM VE ORTAK ALFABE
Ortak Türk alfabesinin kullanımının yaygınlaştırılması, üniversiteler ve bilim kurumları arasındaki iş birliğinin artırılması, ortak kültürel mirasın korunması ve Türk dünyasındaki kültür faaliyetlerinin desteklenmesi kararlaştırıldı.
BÖLGESEL SORUNLAR
Gazze’deki insani durum, İsrail-Filistin çatışmasında iki devletli çözüm, Suriye’nin toprak bütünlüğü ve Afganistan’da istikrarın desteklenmesi konuları bildiride yer aldı.
Ankara Bildirisi, Türk devletleri arasındaki siyasi ve ekonomik dayanışmayı genişletmeyi hedeflerken, Kıbrıs konusunda yeni bir tanınma kararı veya doğrudan ticaret mekanizması açıklamadı.
Ankara’da destek var, tanınma yok: Kıbrıs için iki devletli çözüm bildiride yer almadı
