Yurttaşlık Yasasında düzenleme: 99 öncesi kimliklendirilenlere ‘yurttaşlık belgesi’ yolu

Yurttaşlık (Değişiklik) Yasa Tasarısı, geçmişte kimliklendirilmiş olmasına rağmen yurttaşlık belgesi düzenlenmediği veya belgeyi Nüfus Kayıt Dairesine sunamadığı için kimlik yenileme işlemlerini gerçekleştiremeyen kişilere yönelik yeni bir düzenleme getiriyor.

Tasarıyla, 1999 tarihinden önce kimliklendirilen ve KKTC’de sürekli ikamet ettiğini belgeleyen kişilerin, ilk kimliklendirildikleri tarihten geçerli olmak üzere yurttaşlık belgesi alabilmelerinin önü açılıyor.

KKTC Cumhuriyet Meclisi’ne sunulan Yurttaşlık (Değişiklik) Yasa Tasarısı, geçmiş yıllarda yaşanan bir mağduriyeti gidermeyi amaçlıyor.

Tasarıya ilişkin genel gerekçede, 25/1993 sayılı Yurttaşlık Yasası’na 52/2026 sayılı değişiklikle eklenen Geçici 1’inci maddenin, belirli bir grubu kapsam dışında bıraktığı belirtiliyor.

SORUN 27 MAYIS 1993 TARİHİNDEN KAYNAKLANDI

Mevcut düzenlemenin temelindeki sorun, 27 Mayıs 1993 tarihinden önceki kimliklendirme uygulamasından kaynaklanıyor.

Tasarı gerekçesine göre, 1993 öncesindeki mevzuatta çocukların kimliklendirilme yaşı 12 idi. Dolayısıyla bazı kişiler, 27 Mayıs 1993 tarihinde henüz bu yaşa ulaşmadıkları için kimlik alamadı. Sonraki düzenlemeyle getirilen Geçici 1’inci madde de bu kişileri kapsamına almadı.

Başka bir ifadeyle, geçmişteki kimliklendirme yaşına ilişkin uygulama nedeniyle bazı kişilerin bugün karşı karşıya kaldığı yurttaşlık belgesi sorununun mevcut geçici düzenlemeyle çözülemediği tespit edildi.

Hazırlanan yeni yasa tasarısının temel amacı da bu tarih ve kapsam sorununu ortadan kaldırmak.

1999 ÖNCESİ KİMLİKLENDİRİLENLER İÇİN YENİ KRİTER

Tasarıyla Esas Yasa’ya yeni bir Geçici 1’inci madde konulması öngörülüyor.

Buna göre, 1999 tarihinden önce; Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi kimliği, Kıbrıs Türk Federe Devleti kimliği veya Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kimliği ile kimliklendirilmiş kişiler düzenlemenin kapsamına alınacak.

Ancak yalnızca geçmişte kimliklendirilmiş olmak yeterli olmayacak.

Tasarıya göre söz konusu kişilerin daha sonra yurttaşlık belgesi bulunmadığı veya herhangi bir nedenle bu belgeyi Nüfus Kayıt Dairesine sunamadığı için kimlik yenileme işlemini gerçekleştirememiş olması gerekiyor.

MUHACERET DAİRESİNE BAŞVURU ŞARTI

Düzenlemeden yararlanmak isteyenlerin Muhaceret Dairesine başvurması gerekiyor.

Bunun yanında kişilerin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde sürekli ikamet ettiklerini ikametgah belgesiyle ispatlamaları şartı getiriliyor.

Bu koşulların yerine getirilmesi halinde yurttaşlık belgesi, kişinin ilk kez kimliklendirildiği tarihten geçerli olmak üzere düzenlenebilecek.

Dolayısıyla tasarının dikkat çeken noktalarından biri, yeni bir yurttaşlık başlangıç tarihi oluşturmak yerine, belgenin kişinin ilk kimliklendirilme tarihinden itibaren geçerli olmasını öngörmesi.

BAŞVURU İÇİN 10 YILLIK SÜRE

Tasarı yalnızca başvuru hakkı getirmiyor; aynı zamanda bu hakkın kullanılabileceği bir süre de belirliyor.

Buna göre, düzenlemenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 10 yıl içerisinde Muhaceret Dairesine başvurmayan kişiler, bu sürenin sona ermesinden sonra tespit edilmeleri halinde farklı bir sonuçla karşılaşacak.

Bu kişilerin mevcut kimlikleri Nüfus Kayıt Dairesi tarafından iptal edilecek.

Bu nedenle tasarı, bir taraftan geçmişteki mağduriyetleri gidermeyi amaçlarken diğer taraftan düzenlemeden yararlanacak kişilere açık bir başvuru süresi de getiriyor.

MEVCUT GEÇİCİ MADDE KALDIRILACAK

Tasarıyla 52/2026 sayılı değişiklikle Yurttaşlık Yasası’na eklenen mevcut Geçici 1’inci maddenin kaldırılması ve yerine yeni bir Geçici 1’inci madde konulması öngörülüyor.

Madde gerekçesinde, yeni düzenlemeyle “yurttaşlık belgesi düzenlenmeden kimliklendirilen kişiler ile ilgili kurallar ve istisnaların yeniden düzenlendiği” belirtiliyor.

Tasarıdaki yürürlük maddesine göre düzenleme, Resmi Gazete’de yayımlandığı tarihten başlayarak yürürlüğe girecek.

Özetle tasarı, geçmişte kimliklendirilmiş ancak yurttaşlık belgesi nedeniyle kimlik yenileme işlemlerinde sorun yaşayan belirli bir gruba yeni bir hukuki yol açıyor.

1999’dan önce kimliklendirilmiş olmak, yurttaşlık belgesinin bulunmaması veya sunulamaması, Muhaceret Dairesine başvuru ve KKTC’de sürekli ikametin belgelenmesi düzenlemenin temel koşullarını oluşturuyor. Bu şartları karşılayanlara yurttaşlık belgesi, ilk kimliklendirme tarihinden geçerli olmak üzere düzenlenebilecek.  

Düzenlemeden yararlanacaklar için ise 10 yıllık başvuru süresi bulunuyor; süresi içerisinde başvurmayanların mevcut kimliklerinin iptal edilebilmesi öngörülüyor.