“Yapabiliriz”

Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis, üç yılı aşkın bir zamandan sonra ilk kez bir Kıbrıslı Türk gazeteciye konuştu. YENİDÜZEN ekibini Kıbrıs Cumhuriyeti Başkanlık Sarayı’nda, Hükümet Sözcüsü Konstantinos Letymbiotis ve müzakereci Menelaos Menelaou’nun da hazır bulunduğu geniş katılımlı bir toplantıda ağırlayan Hristodulidis, Tümay Tuğyan’a oldukça kapsamlı açıklamalarda bulundu.

26 Ağustos’ta BM kontrolündeki ara bölgede yapılan son liderler görüşmesinin hemen ertesi gününde gerçekleştirilen röportajda Hristodulidis, hem görüşmenin içeriğine, hem bundan sonraki yol haritasına, hem de Kıbrıs Rum tarafının pozisyonuna ilişkin önemli değerlendirmeler yaptı.

Niyet ve siyasi irade olduğu sürece, çözümün önünde bir engel olmadığına vurgu yapan ve  farklılıkların müzakere masasında çözümlenebileceğine inanç belirten Kıbrıslı Rum lider, ‘Eğer ülkemizi yeniden birleştiremezsek, mevcut statükodan kaybedecek olan yalnızca Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türklerdir. Başka hiç kimse değil’ diye konuştu.

İşte röportajın tamamı:

YENİDÜZEN: Sohbetimize Kıbrıslı Türk lider Tufan Erhürman’la 26 Ağustos’ta yaptığınız görüşmeyle başlamak istiyorum. Üç saat süren ve Birleşmiş Milletler tarafından yayınlanan ortak bir açıklamayla tamamlanan bu görüşmenin gündeminde ne vardı?

HRİSTODULİDİS: Çok olumlu bir görüşmeydi. Hatta şaşırtıcı biçimde olumlu bir görüşmeydi çünkü herkes negatif bir görüşme olacağı düşüncesindeydi.  Sayın Genel Sekreter’in ziyaretinin ardından atılacak adımları görüştük. Tarihî bir ziyaretti. Esas meseleleri ele aldık. Esas meselelerden kastım, yakınlaşmalar. Sayın Erhürman’ın metodoloji ile ilgili ortaya koyduğu dört maddeyi ve benim önerdiğim bazı fikirleri görüştük. Üçüncü olarak da güven artırıcı önlemleri ele aldık.

Görüşmelerin hızlandırılması ve bir sonraki toplantının kararlaştırılmış olmasından da büyük memnuniyet duyuyorum. Kaydedebileceğimiz ilerlemeyi görmek için mümkün olduğunca çok toplantı yapmak istiyoruz.

“Eylül sonu BM Genel Kurulu’na ilerleme kaydederek gidersek, 5+1’in önünü açmış oluruz”

Önümüzde bir de gayriresmî bir takvim var: Eylül sonunda yapılacak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu. Ben orada olacağım, resmi haftanın sona ermesinden sonra Sayın Erhürman da gelecek. Garantör güçler de orada olacak. Dolayısıyla, Sayın Genel Sekreter’e ziyareti sonrasında neler yaptığımız konusunda bilgi vermek için bir fırsatımız olacak.

Ayrıca Sayın Holguin’in bu ay içerisinde gelecek olması ve anladığım kadarıyla Ankara ile Atina’yı da ziyaret etme ihtimali bulunduğu düşünüldüğünde, hep birlikte çalışmamız iyi olacaktır. Böylece ziyaretinden bu yana kaydedilen ilerlemeyi Genel Sekreter’e sunabilir ve görüşmelerin yeniden başlamasını ilan edecek genişletilmiş bir toplantının önünü açabiliriz.

Ben her üç konuda da kayda değer bir ilerleme sağlamak için elimden geleni yapacağım. Hepmizin yapması gereken budur. Böylece Genel Sekreter, genişletilmiş bir toplantı düzenleyebilecek ve müzakereleri yeniden başlatabilecek bir konuma gelsin. Ben kendi adıma, gelecek hafta bile böyle bir genişletilmiş toplantıya katılmaya hazırım.

“Farklı yaklaşımları çözmenin en iyi yolu, müzakere masasına oturmaktır.”

Görüşmemizde Sayın Erhürman’a ilettiğim husus şuydu: Görüşlerimizde bazı farklılıklarımız var, bu çok normal. Kendisine, bu farklılıkları, esas meselelerdeki farklı yaklaşımlarımızı ve anlaşmazlıklarımızı çözmenin en iyi yolunun müzakere masasına oturmak olduğunu söyledim. Aksi takdirde, birlikte oturup gerçek anlamda bir müzakere yürütmezsek, “Benim pozisyonum bu, benim pozisyonum da şu” demeye devam ederiz.

Dün kendisine, çapraz bir müzakere yürütmenin iyi olacağını da söyledim. Çapraz müzakereden ne kastettiğimi açıklayayım. Altı başlığı ikili gruplar hâlinde Crans Montana’da olduğu gibi iki farklı masada ele alalım. Örneğin, toprak ve mülkiyet konularını birlikte görüşelim. Örneğin, yönetim konusunu güvenlik ve garantilerle birlikte ele alalım. Bu şekilde bir müzakere yürütürsek —ben bu deneyimi yaşadım; Crans Montana’da bunu yaptık— başarılı olduğunu gördük. Aslında son müzakere turunda, özellikle de Crans Montana’da, kayda değer bir ilerleme sağlamamızın temel nedenlerinden biri, meseleleri bu şekilde eşleştirmemizdi.

Sayın Erhürman’ın metodoloji konusundaki dört maddesine gelince, onun yaklaşımını anlıyorum. Kendisine tamamen saygı duyuyorum ve bu nedenle söylediklerini dikkate almaktayım.

“Metodolojide Erhürman’a katılmadığım tek nokta, önceden kararlaştırılmış yaptırımlar.”

Kendisine, “Metodoloji konusunda dört meseleniz var” dedim. Yakınlaşmalar konusunda size tamamen katılıyorum; müzakere kazanımlarını korumamız gerekiyor. Takvim konusunda ise; Crans Montana’dan başlarsak nerelerde anlaşamadığımızı çok iyi biliyoruz. Dolayısıyla bu kez işimiz daha kolay olacak. Eğer en baştan başlarsak, yine beş ya da altı yıla ihtiyacımız olacak. Bu konuda hemfikiriz.

Üçüncü mesele siyasi eşitlik. Elbette siyasi eşitliğe saygı duyuyorum. Aralık ayında Sayın Erhürman’la yaptığımız görüşmede, siyasi eşitliği ortak açıklamaya da dâhil ettik.

Metodoloji konusundaki önerileriyle ilgili katılmadığım tek nokta, önceden kararlaştırılmış yaptırım meselesi. Kendisine, “Bu, çözüm için bir teşvik değil” dedim. Eğer siyasi irade varsa, bu irade müzakere masasında belli olur. Dolayısıyla müzakere masasına ne kadar erken oturursak, gerçekten ciddi olup olmadığımızı ve gerçekten çözüm isteyip istemediğmizi da o zaman göreceğiz.

“Biz Kıbrıslı Rumlar’ın B Planı yok, mümkün olan tek çözüm, yeniden birleşmedir.”

Bizim için —biz derken Kıbrıslı Rumları kastediyorum— başka bir alternatif yok. B Planımız yok. Kıbrıs sorununun çözümü, Kıbrıs’ın yeniden birleşmesi, mümkün olan tek çözümdür. Mevcut statüko, ülkemizin potansiyelinin tamamına ulaşmasına izin vermiyor.

Aynı zamanda bölgemizde, olup bitenlere tanık oluyoruz. Bir çatışmanın donmuş hâlde kalabileceği bir durum yok, biliyorsunuz.

Dolayısıyla bizim açımızdan ve 1974 kuşağından gelen biri olarak bunu söylüyorum. Ben Kıbrıs Cumhuriyeti’nin 1974 kuşağından gelen ilk cumhurbaşkanıyım. 1973’te doğdum; 1974’te henüz altı aylıktım. Dolayısıyla geçmişle kişisel bir bağım yok. Ben Baf’tan geliyorum. Rahmetli anne ve babamın ikisi de karma köylerden geliyordu. Şahsen bir Kıbrıslı Türk’le birlikte yaşama deneyimim hiç olmadı. Hayatımda ilk kez bir Kıbrıslı Türk’le New York’a eğitim için gittiğimde tanıştım.

Bir anlamda bu deneyim, Kıbrıslı Türkler ile ilgili izlenimimi değiştirdi. Ancak karma köylerden gelen anne ve babamın deneyimini başka verilerle birlikte göz önünde bulundurarak, gerçekten birlikte yaşayabileceğimize inanıyorum.

AB, hepimiz için en güçlü güvencedir.

2004’ten bu yana yürütülen bu çabalarda yeni olan bir şey daha var ve ben bu konuda çok ısrarcı oldum: Avrupa Birliği.

Avrupa Birliği, hepimiz için, hatta Kıbrıs’ta yaşayan Kıbrıs vatandaşı olmayanlar için bile, en iyi güvence sübabı, en güçlü güvencedir. İnsan hakları, refah ve yaşam koşulları açısından... Biliyorsunuz, yasalarımızın ezici çoğunluğu Brüksel’den geliyor. Biz sadece Avrupa Birliği müktesebatını Kıbrıs hukuk sistemine uyarlıyoruz. Her hafta Bakanlar Kurulu toplantımız var. Aldığımız kararların yaklaşık yüzde 40’ı, Avrupa Birliği yasalarının kabul edilmesini onaylamaktan ibaret.

Ben daha önce Dışişleri Bakanı olarak görev yaptım. Avrupa Birliği’nden kaç tane mektup aldığımı tahmin bile edemezsiniz. Herhangi bir konuda kuralları ihlal ettiğimizde —çöp, çevre, hayvan hakları gibi konularda— hemen bir tepki geliyordu. Bize bir ihlalin olduğu ve kurallara uymamız gerektiği bildiriliyordu. Bu yapılmadığı takdirde ceza verilebilir ve mahkemeye çıkılabilirdi. 

Aynı durum mali düzeyde de geçerlidir. Avrupa Birliği’nin bir mali araç geliştirdiğini düşünün: Dayanıklılık Fonu. Bu fon, COVID krizinin ve Ukrayna’daki savaşın yol açtığı ekonomik durumun ardından, tüm üye ülkelere destek olmak amacıyla oluşturuldu. Kıbrıs için bu destek yaklaşık 1,3 milyar avroydu. Bir üye devlete, hukukun üstünlüğünün ihlal edilmesi nedeniyle bu parayı vermeyi reddettiklerini de gördük.

Dolayısıyla ne yaparsak yapalım, Avrupa çerçevesi vardır ve bu çerçevede faaliyet göstermeli ve uyum sağlamalıyız. Bunun için Avrupa Birliği’nin rolünü özellikle işaret ediyorum. Sayın Erhürman’la görüşmemiz sırasında bunu kendisine de anlattım. Avrupa Birliği’nin bu süreçteki rolü, Kıbrıslı Türk vatandaşlarımızın taşıdığı kaygılar açısından en güçlü güvencedir.

Kıbrıslı Türkler’in kaygılarına tamamen saygı duyuyorum. Ama Kıbrıslı Rumların da bazı kaygıları var. Size bir örnek vereyim. Kıbrıslı Rumlarla konuşup durumu onlara anlattığımda bana şöyle soruyorlar: “Peki ama Türkiye’nin çözümü, yani Türkiye’nin yerine getirmesi gereken çözüm unsurlarını uygulayacağının güvencesini bize kim verecek?” Sadece Avrupa Birliği!

Birleşmiş Milletler’e gelince, dürüst olalım; kendi başlarına herhangi bir kararın uygulanmasını sağlayacak araçlara sahip değiller. Dolayısıyla Avrupa Birliği boyutu çok önemli.

‘Türkiye, Kıbrıs sorununun çözümünden elde edeceği faydaların, mevcut statükodan elde ettiği faydalardan çok daha fazla olduğunu düşündüğü zaman Kıbrıs sorununu çözecektir.’

Aslında Genel Sekreter’in bu yeni girişimi başlatmasının önünü açan da Avrupa Birliği oldu. Mart ayında Brüksel’de kendisiyle görüştüğümde Türkiye’den geliyordu. Daha önce Cumhurbaşkanı Erdoğan’la bir görüşme yapmıştı. Cumhurbaşkanı Erdoğan kendisine, “Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne katılım süreciyle gerçekten ilgileniyoruz. Burada ilerleme görmek istiyoruz” demişti.

İşte bu nedenle şu anda iki paralel süreç üzerinde çalışıyoruz: Bir yandan üzerinde anlaşılmış çerçeve esasında Kıbrıs’ta müzakerelerin yeniden başlaması, diğer yandan Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ilişkilerinin ilerletilmesi.

Bu nedenle Sayın Erhürman’ın Sayın Fitto ile görüşmeyi nihayet kabul etmesinden dolayı çok memnunum. Sayın Fitto hem Kıbrıs sorununun esasına ilişkin konular üzerinde hem de AB-Türkiye ilişkileri konusunda çalışıyor.

Çünkü dürüst olalım —bunu kamuoyu önünde söylüyorum ve bazı insanlar beni bu nedenle eleştiriyor— Türkiye bir sabah uyanıp Sayın Erdoğan’ın, “Üzgünüz, bir işgal gerçekleştirdik ve insan haklarını ihlal ettik. Özür dileriz, Kıbrıs’tan çekiliyoruz” diyeceği bir ülke değil.

Türkiye, Kıbrıs sorununun çözümünden elde edeceği faydaların, mevcut statükodan elde ettiği faydalardan çok daha fazla olduğunu düşündüğü zaman Kıbrıs sorununu çözecektir. Türkiye’ye bu faydaları sağlayabilecek tek taraf da Avrupa Birliği’dir.

Aynı zamanda, Kıbrıslı Türklerin pek çok kaygısı ve Kıbrıslı Rumların pek çok kaygısı da Avrupa Birliği müktesebatının benimsenmesi ile çözümlenebilir.

‘Siyasi eşitlik konusuna tamamen saygı duyuyorum.’

YENİDÜZEN: Az önce, altı müzakere başlığının ikili gruplar hâlinde ele alınmasını önerdiğinizi söylediniz. Sayın Erhürman buna nasıl karşılık verdi?

HRİSTODULİDİS: Evet de demedi, hayır da demedi. Önümüzdeki süreçte yapacağımız görüşmelerin bir parçası olarak ele alacağımız bir konu.

YENİDÜZEN: Çarşamba günkü görüşmenin ardından Sayın Erhürman o gece yazılı bir açıklama yaptı ve şu ifadeyi kullandı —kendisini aynen alıntılıyorum—: “Siyasi eşitlik, özellikle de özü, Kıbrıs sorununun merkezinde yer almaktadır ve diğer meselelerle bir al-ver konusuna dönüştürülemez.”

HRİSTODULİDİS: Buna tamamen katılıyorum. Siyasi eşitlik, evet, buna tamamen saygı duyuyorum.

YENİDÜZEN: Ancak kendisinin bu konuya özellikle dikkat çekmesinin, sizin güvenlik ve garantiler konusunu siyasi eşitlikle eşleştirme önerinizle bir ilgisi var mıydı?

HRİSTODULİDİS: Olabilir, ama dürüst olalım. Açık ve samimi konuşmak istiyorum, hiç diplomatik davranmadan. Bu bir müzakere. Eğer müzakere masasına oturduğumda 50 konuda başarıya ulaşmayı bekler ve bu 50 konunun tamamında istediğimi elde edemezsem herhangi bir çözümü kabul etmeyeceğimi söylersem, elbette hiçbir çözüme ulaşılamaz.  Sayın Erhürman için de durum aynı, Türkiye için de aynı, diğer tüm taraflar için de aynı.

‘Katılmadığım bir çözüm planını referanduma götürmeyeceğim.’

Hepimizin öncelikleri var. Sayın Erhürman’ın önceliklerine tamamen saygı duyuyorum ve onun da benim önceliklerime saygı göstermesini bekliyorum. Çünkü günün sonunda ulaşılacak herhangi bir çözüm referandumlara gidecek. Hem Kıbrıslı Rumların hem de Kıbrıslı Türklerin oyuna sunulacak ve biz “evet” oyunu istiyoruz.

Ben kendim de bunu defalarca kamuoyu önünde söyledim. Katılmadığım bir planı referanduma götürmeyeceğim. Katıldığım bir planı götüreceğim ve elbette bu plan lehinde kampanya yürüteceğim. Aksi hâlde bunun ne anlamı var? Sorumluluğunu üstleneceğim ve halkın oyuna sunmayacağım. Evet. Bunu yapmayacağım.

YENİDÜZEN: Peki, üç konu üzerinde çalışıyorsunuz: metodoloji, içerik ve güven artırıcı önlemler. Kıbrıs Türk tarafının metodoloji konusunda bir hassasiyeti var…

HRİSTODULİDİS: Metodoloji konusu çözüldü. İçerik konusu çözüldü. Geriye güven artırıcı önlemler kaldı.

YENİDÜZEN: Peki ya dönüşümlü başkanlık?

HRİSTODULİDİS: O metodolojinin bir parçası değil. Dönüşümlü başkanlık içeriğe dair bir konu. Metodoloji dört noktadan oluşuyor, değil mi? Siyasi eşitlik, yakınlaşmalar, takvim ve önceden kararlaştırılmış sonuçlar. Bu dört noktadan ilk üçünü kabul ediyorum. Ama sonuncusuna katılmıyorum. Neden katılmadığımı da size açıkladım. Çünkü bunun çözüme yönelik bir teşvik olduğuna inanmıyorum. Çözüm için caydırıcı bir unsurdur.

Dediğim gibi, esas meseleler konusunda kendi önerilerimi sundum; bu çapraz müzakere yöntemiyle görüşme önerisini ortaya koydum.

Genel Sekreter Kıbrıs’tayken çok net konuştu. Esas meselelerin, yani içeriğin, Crans Montana’da son güne kadar üzerinde mutabık kaldığımız yakınlaşmalar da dikkate alınarak ele alınması gerektiğini söyledi. Dolayısıyla benim açımdan şu anda bekleyen tek konu güven artırıcı önlemler.

‘Güven artırıcı önlemleri müzakereler başladıktan sonra hayata geçirmek çok daha kolay olacak.’

Güven artırıcı önlemler konusunda da kendisine şunu söyledim: Geçmişteki deneyimimi göz önünde bulundurduğumda, müzakereler yeniden başladığında GYÖ’leri hayata geçirmek çok daha kolay olacak. Çünkü o zaman insanların hissedeceği bir atmosfer oluşacak: “Aa, bir şeyler oluyor, çözüme doğru gidiyoruz veya çözüme yaklaşıyoruz.” Böyle bir ortamda güven artırıcı önlemleri hayata geçirmek çok daha kolay. Dün söylediğim ilk nokta buydu.

Dün ortaya koyduğum ikinci nokta ise şu: Kıbrıs sorununu iki bölgeli, iki toplumlu federasyon temelinde çözme çabamızı destekleyen güven artırıcı önlemlerden yanayım. Ancak bugünkü statükoyu bir şekilde normalleştiren ve “birbirimizin yanında çok iyi komşular olarak yaşayalım” anlayışını destekleyen güven artırıcı önlemlerden yana değilim. Bu, iki devletli çözüm demektir. Ben bunu asla, asla kabul etmeyeceğim. Bu, Kıbrıslı Rumlar açısından bir felaket olur. Ve benim naçizane görüşümü sorarsanız, Kıbrıslı Türkler açısından da bir felaket olur.

‘Henüz metodolojide anlaşmadık ama bu konuda iyi bir görüşme yaptık.’

YENİDÜZEN: Peki, bir kez daha netleştirmek istiyorum: Sayın Erhürman’la metodoloji konusunda aynı noktada mısınız?

HRİSTODULİDİS: Anlaşmadık ama çok iyi bir görüşme gerçekleştirdik ve bu görüşmelere devam edeceğiz. Bu benim değerlendirmem; Sayın Erhürman’ın adına konuşmak istemiyorum, bu doğru olmaz. Tam tersine, bu röportaj aracılığıyla olumlu bir mesaj vermek istiyorum. Benim amacım bu.

Her üç konuda da çok iyi bir görüşme yaptık; anlaşamadığımız güven artırıcı önlemler konusunda bile çok iyi bir görüşme oldu. Bazı fikir alışverişlerinde bulunduk ve görüşmeye devam edeceğiz.

Bana sorarsanız, üç konu —içerik, metodoloji ve güven artırıcı önlemler— arasında birbirimize en yakın olduğumuz konu önce metodoloji, ikinci olarak içerik- esas meseleler, üçüncü olarak da güven artırıcı önlemler.

‘GYÖ’lerde ilerleme olumlu bir gelişme olur ancak bu 5+1 için bir koşul değil.’

YENİDÜZEN: O hâlde güven artırıcı önlemlerle devam edelim. Kuzeyde bazı çevreler, güven artırıcı önlemler üzerinde çok fazla zaman ve enerji harcandığı ve bunun ana konuların tartışılmasının önünü tıkadığı yönünde endişelerini dile getiriyorlar. Bu konuda siz ne düşünüyorsunuz?

HRİSTODULİDİS: Öncelikle, güven artırıcı önlemler konusunda ilerleme kaydedilmesi olumlu bir şey olacaktır, bunda hiçbir şüphe yok. Ancak güven artırıcı önlemlerde ilerleme sağlanması, genişletilmiş bir toplantının yapılması için bir koşul değil. Böyle bir şart yok.

Genel Sekreter bu konuda çok dikkatliydi. Çünkü bu meseleyi kendisiyle görüştük. İfadelerini seçerken çok dikkatli konuştu. Hazırlıkların ardından demişti; güven artırıcı önlemler konusunda “koşul” demedi.

‘Genel Sekreter geçiş noktaları konusunda ‘makul bir uzlaşma’ arıyor.’

Güven artırıcı önlemler konusunda zor mesele geçiş noktaları. Genel Sekreter Kıbrıs’a geldiğinde, ikili görüşmemiz sırasında bana bir öneride bulundu. Anladığım kadarıyla Sayın Erhürman’la yaptığı ikili görüşmede de aynı öneriyi sundu. Akşam yemeğinde de bu konudan söz etti. Ve burada kullandığım ifadeler benim değil, Genel Sekreter’in kendi ifadeleri. Bunu başkaları da doğrulayabilir. Eminim Sayın Erhürman’a sorarsanız o da doğrulayacaktır. Genel Sekreter bunun “makul bir uzlaşma - reasonable compromise ” olduğunu söyledi.

Kıbrıslı Türklerin önerisi Mia Milia’ydı. Benim önerim ise Kiracıköy-Eylence (Athienou-Aglantzia) güzergâhıydı ve ara bölgede mevcut bir yolun kullanılmasını öngörüyordu.

Burada şunu belirtmek istiyorum: 2025’te Sayın Tatar’la birlikte genişletilmiş toplantı için New York’a gittiğimizde, Genel Sekreter orada yüzde 50’si ara bölgeden, yüzde 50’si de ara bölgenin kuzeyinden geçecek şekilde bir öneri sundu. Ben “evet” dedim, Türkiye “hayır” dedi. Hayır diyen Tatar değildi, Fidan’dı.

Kıbrıs’a geldiğinde ise yüzde 30’u ara bölgeden, yüzde 70’i de ara bölgenin kuzeyinden geçecek şekilde yeni bir harita önerdi. Ve bunun makul bir uzlaşma olduğunu söyledi.

Bana burada bu öneriyi sunduğunda Genel Sekreter’e, “Peki, haritaya bakmak ve kendi ekibimle  konuşmak için bana biraz zaman verin; bu gece size cevabımı vereceğim” dedim. Akşam yemeğine gittiğimizde ve Genel Sekreter bunun makul bir uzlaşma olduğunu söylediğinde, kendisine “Elbette kabul ediyorum” dedim.

Sayın Erhürman ise kabul etmedi. Öne sürdüğü nedenleri konusunda konuşamam. Bunu kendisine sormalısınız. Ama biz Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin sunduğu bu makul uzlaşmayı kabul ettik.

Dün Sayın Erhürman’a şunu söyledim: Mart 2025’te Cenevre’de Sayın Tatar’la birlikte dört geçiş noktası belirlemiştik. Dört geçiş noktasının tamamını yeniden ele alalım: Kiracıköy, Erenköy, Akıncılar ve Haspolat. (Athienou, Kokkina, Louroudjina, Mia Milia).

Gelecek hafta yapacağımız görüşmede bunları yeniden ele alacağız.

YENİDÜZEN: Kıbrıs Türk tarafı, Erenköy’ün Cenevre ve New York toplantılarında anlaşılan dört geçiş noktası arasında olmadığını ifade ediyor.

HRİSTODULİDİS: Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin 18 Mart’ta Cenevre’de yaptığı basın açıklamasına bakabilirsiniz. Her iki taraf için ikişer tane olmak üzere, dört geçiş noktasından söz ediyor. Eğer Erenköy değilse, dördüncü geçiş noktası hangisiydi o zaman? Kıbrıslı Türklerin talebi Akıncılar ve Haspolat, bizim talebimiz Kiracıköy’dü... Diğer dördüncü nokta neydi? Erenköy’dü.

‘Guterres çerçevesi sayesinde pek çok konuda yakınlaşma sağladık’.

YENİDÜZEN: Yakınlaşmalar konusunu biraz açmak istiyorum. Taraflar, yakınlaşmaların nasıl ele alınması gerektiği konusunda tam olarak aynı noktada durmuyor. Örneğin Crans Montana tam da bu açıdan ikircikli bir konumda.

HRİSTODULİDİS: Bu doğru. Kıbrıslı Türkler, yakınlaşmaların Crans Montana’ya gidilmeden önceki noktaya kadar geçerli olduğunu söylüyor. Biz ise 7 Temmuz sabahı saat 03.00’e, Crans Montana’daki görüşmelerin çöktüğü ana kadar olan yakınlaşmaları esas alıyoruz.

Bunu dün de görüştük. Sayın Erhürman’a şunu söyledim: Genel Sekreter Guterres 30 Haziran’da Crans Montana’da geldi. Tüm taraflarla —Kıbrıslı Rumlar, Kıbrıslı Türkler, Yunanistan, Türkiye, Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği ile— bir toplantı yaptı.

Ardından akşam bir toplantı düzenledi ve Guterres çerçevesini sundu. Şöyle dedi: “Bu altı konuda anlaşmaya varırsanız” —ki şahsen benim gördüğüm kadarıyla süreç bu yönde ilerliyordu— “geri dönüşü olmayan bir noktaya ulaşmış olacağız. Dolayısıyla bu meseleleri çözersek, hâlâ üzerinde uzlaşılması gereken bazı başka konuların da bulunduğuna inanıyorum. Ancak diğer meseleler, çözümü berhava edecek kadar önemli değil”.

O gün 30 Haziran’dı. Guterres ayrıldı ama Sn. Eide oradaydı. Sn. Nami ve Sn. Mavroyannis, Genel Sekreter’in söyledikleriyle ilgili bazı açıklamalar istemek üzere Eide’nin yanına gittiler. Guterres yazılı bir metin vermemişti. Sözlü bir sunum yapmıştı.

4 Temmuz sabahı Sn. Eide, iki liderin katıldığı bir toplantı düzenledi. Sn. Eide, “Lütfen Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri’nin çerçevesinin ne olduğunu yazın” dedi ve altı maddeyi sıraladı. Hem bizim taraf hem Kıbrıs Türk tarafı hem de diğer taraflar Guterres çerçevesini yazdı. Bu çerçeve temelinde, 4-7 Temmuz tarihleri arasında çok sayıda görüşme yapıldı.

Crans Montana’da iki masa vardı. Bir masada Kıbrıs sorununun iç boyutları, diğer masada ise dış boyutu ele alınıyordu. İç boyutlarda Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türkler vardı. Dış boyutta ise Birleşik Krallık, Türkiye, Yunanistan ve Avrupa Birliği vardı. Avrupa Birliği’nden Federica Mogherini de oradaydı.

Guterres çerçevesi sayesinde çok önemli bir ilerleme kaydettik. Güvenlik ve garantiler başlığının, Genel Sekreter’in belirli bir yönlendirmesiyle ilk kez müzakere masasına gelmesiydi bu. Guterres çerçevesi sayesinde pek çok konuda yakınlaşma sağladık.

Şimdi bu bizi, bahsettiğim eşleştirme meselesine getiriyor. Yönetim konusunda ilerleme kaydetmemizin nedenlerinden biri, güvenlik ve garantiler konusunun da Genel Sekreter’in yönlendirmesi doğrultusunda ele alınmasıydı. Dolayısıyla Crans Montana’daki yakınlaşmaları dışarıda bırakırsak çok geriye düşmüş oluruz. Çünkü tüm taraflar açısından en önemli yakınlaşmalar Crans Montana sırasında gerçekleşti ve bunun nedeni de Guterres çerçevesiydi.

‘Genel Sekreter, kendi çerçevesi de dahil olmak üzere, Crans Montana’ya kadar olan tüm yakınlaşmaların geçerli olduğunu açıkça ifade etti’.

Dün konuştuğumuz konu da bununla bağlantılı ve bunu özellikle belirtmek istiyorum. Sayın Erhürman’a, “Yakınlaşmaları prensipte kabul ediyorum derken neyi kastediyorsunuz?” diye sordum. Çünkü sürekli “Yakınlaşmaları prensipte kabul ediyorum” diyor.

Bana, üzerinde uzlaştığımız yakınlaşmalardan birini değiştirmek isteyip istemeyeceğimizi söyledi. Ben de kendisine, “Eğer ikimiz de —ya da garantör güçleri de ilgilendiren konularda hepimiz— bir yakınlaşmayı değiştirmek konusunda anlaşır­sak, değiştirebiliriz” dedim. Ama anlaşamazsak, mevcut yakınlaşmayı olduğu gibi koruruz.

Aksi hâlde Pandora’nın kutusunu açmış oluruz ve müzakerelere sıfırdan başlarız. Bu da bizi yeniden on yıl boyunca müzakere etmeye götürür. Genel Sekreter Kıbrıs’tayken bu konuda çok netti. Crans Montana’ya kadar olan tüm yakınlaşmaların, kendi çerçevesi de dâhil olmak üzere, geçerli olduğunu açıkça ifade etti.

YENİDÜZEN: Yani bu konuda hâlâ bir anlaşma yok...

HRİSTODULİDİS: Bu aşamada yok. Ama görüşmeye devam ediyoruz. Bir çıkış yolu görüyorum. İlerleyebileceğimiz bir yol olduğunu düşünüyorum.

YENİDÜZEN: Bildiğimiz kadarıyla Sayın Holguin, yakınlaşmalar konusunda bir liste hazırlıyor.

HRİSTODULİDİS: Sayın Holguin yakınlaşmaların kaydedilmesini hazırlıyor. Bu çalışmaya yardımcı olması için, müzakerelerde yer almış birini de görevlendirdiler. Yakınlaşmaları yazılı bir belge hâline getirmek için burada çalışıyor.

Size şunu da söylemeliyim: Bu, dört ay önce Sayın Holguin’e benim önerdiğim bir şeydi.

Kendisine, “Yakınlaşmalar elimizde ve eminim Kıbrıslı Türklerin de elinde var. Kıbrıslı Rumlar mı haklı, Kıbrıslı Türkler mi haklı diye tartışmak yerine, Birleşmiş Milletler’e göre 7 Temmuz’a kadar olan yakınlaşmaları hazırlayın ve ardından bu belgeyi hepimizle paylaşın” dedim.

Kıbrıslı Türkler ve Kıbrıslı Rumlar iç boyutları kontrol eder. Dış boyutlar ise garantör güçler tarafından da kontrol edilmelidir. Sonunda üzerinde uzlaşılan bir belge ortaya çıkar. Bu üzerinde anlaşılmış belge temelinde de görüşmelerin yeniden başlamasını ilan etmek üzere genişletilmiş bir toplantıya gideriz.

Çünkü yakınlaşmaların ortaya konması, aynı zamanda ayrıştığımız noktaları da bildiğimiz anlamına gelir. Böylece ayrışma noktalarına odaklanabiliriz. Bu çerçeve ortaya konduğunda ilerlemek daha kolay olacaktır, çünkü nerelerde yakınlaşma olmadığını biliyor olacağız.

YENİDÜZEN: Yani liste henüz hazır değil, doğru mu?

HRİSTODULİDİS: Henüz elimizde yok. Sayın Holguin Kıbrıs’a geldiğinde belgenin hazır olmasını bekliyoruz.

YENİDÜZEN: Sayın Holguin geçtiğimiz haftalarda verdiği bir röportajda, bu listenin “içinden seçilecek bir menü” olmayacağını söyledi. Ne dersiniz?

HRİSTODULİDİS: Bu, istediğini seçip istediğini bırakmak değil. Kiraz toplamıyoruz. “Ben şu yakınlaşmaları istiyorum, bunları istemiyorum” şeklinde bir yaklaşım olamaz. Bu nedenle daha önce Sayın Erhürman’ın söylediği noktayla bağlantılı olarak da ifade ettim: Eğer ikimiz de bir şeyi değiştirme konusunda anlaşır­sak, benim açımdan sorun yok. Ama ben bir şeyi değiştirmek isterim ve siz kabul etmezseniz ya da siz bir şeyi değiştirmek istersiniz ve ben kabul etmezsem, o zaman mevcut hâliyle kalır.

Biliyorsunuz, insanlar hayal kırıklığı yaşıyor. Bunu tamamen anlıyorum. Ama bazen Mart 2023’te nerede olduğumuzu ve bugün nerede olduğumuzu düşünüyorum. Kattettiğmiz mesafeyi düşünüyorum. Bu yüzden temkinli bir iyimserlik taşıyorum.

2023’te Sayın Tatar’la bir kahve içmek için bile bir araya gelmek kolay değildi. Eminim bundan sonra çok daha hızlı ilerleyebiliriz. Bunu başarabileceğimiz konusunda temkinli bir iyimserlik taşıyorum.

‘Herkes çözüm istediğini söylüyor. Hepimizin sınanacağı yer müzakere masasıdır.’

Ben röportajlarda kamuoyu önünde pek çok şey söylüyorum. Sayın Erhürman da aynı şekilde pek çok şey söylüyor. Sn. Fidan pek çok şey söylüyor. Sn. Erdoğan, Sn. Mitsotakis, herkes pek çok şey söylüyor. Hepimiz çözüm istediğimizi söylüyoruz.

Dolayısıyla eğer gerçekten çözüm istiyorsak, eğer siyasi irademiz varsa, bunu yalnızca müzakere masasına oturduğumuzda gösterebiliriz. Aksi hâlde, neyin söylenmesinin iyi olacağını düşündüğümüz şeyleri söylemeye devam ederiz.

Ama hepimizin —ben de dâhil— gerçekten sınanacağı tek yer müzakere masasıdır. Ve bunu yapmamız gerekiyor.

‘Eğer her şey Sayın Erhürman’la benim elimde olsaydı, gelecek haftaya kadar bir çözüme ulaşabilirdik.’

YENİDÜZEN: Az önce, Türkiye’nin AB içerisindeki çıkarlarının süreci şekillendirme potansiyeline sahip olduğunu söylediniz. Konuyu doğrudan Sayın Erhürman’la yürüttüğünüz görüşmelere getirirsek, Türkiye şu anda bütün bunların neresinde?

HRİSTODULİDİS: Bazı konularda, evet. Örneğin güvenlik ve garantiler konusunda kararı kim verecek? Burada kim öncü bir rol oynayacak?

YENİDÜZEN: Sadece güvenlik ve garantiler konusunda mı?

HRİSTODULİDİS: Başka konularda da, evet. Eğer her şey Sayın Erhürman’la benim elimde olsaydı, gelecek haftaya kadar bir çözüme ulaşabilirdik. Ama karar sadece bize bağlı değil.

YENİDÜZEN: Temmuz ayında Kıbrıs sorunuyla ilgili en çok tartışılan konulardan biri, Birleşmiş Milletler’in üç yıllık bir geçiş sürecini öngören bir taslak öneri üzerinde çalıştığı iddiasıydı. Bu konuda ne düşünüyorsunuz?

HRİSTODULİDİS: Bir geçiş dönemini kabul etmemiz mümkün değil.

YENİDÜZEN: Yani bu böyle bir öneri vardı demek mi?

HRİSTODULİDİS: Hayır, hayır... Ama bunu da dün Sayın Erhürman’la görüştük. Herhangi bir çözümün demokratik meşruiyete sahip olması gerekir. Referandum yapılmadan önce bir çözümün geçici olarak uygulanmasını nasıl sağlayabiliriz? Kıbrıslı Rumlara ve Kıbrıslı Türklere vereceğimiz mesaj ne olacak?

Size daha önce de söyledim, tekrar ediyorum: Referanduma öncelikle desteklediğim ve kamuoyu önünde kampanya yürütebileceğim bir planı götüreceğim. Bir geçiş döneminin uygulanması mümkün değil.

Eğer kapalı Maraş gibi cesur bazı güven artırıcı önlemleri, ticaret konusunda bazı fikirlerle birlikte görüşmek istiyorlarsa, bunu tartışabiliriz. Belli fikirlerimiz var. Bazı önerilerimiz bulunuyor. Henüz bunları görüşmedik ama bu fikirleri Genel Sekreter’e de sunduk. Ancak bir geçiş dönemi söz konusu olamaz.

‘Vatandaşlıklar konusunda uymamız gereken prosedürler var’

YENİDÜZEN: Şimdi Kıbrıslı Türklerin doğrudan sizden duymak isteyebileceğini düşündüğüm bazı konulara geçmek istiyorum. Bunlardan biri de karma evliliklerden doğan çocukların vatandaşlığı meselesi. Bir miktar ilerleme kaydedilmiş olsa da konu hâlâ çözülmüş değil.

HRİSTODULİDİS: Bunu da dün Sayın Erhürman’la görüştük. Vatandaşlık verilmesine ilişkin 2007 yılında belirlenmiş bazı kriterler vardı. 2024 yılında Bakanlar Kurulu yeni kriterler belirledi ve başvuruları incelemeye başladık. İlgili başvurular, bu kriterler esasında inceleniyor.

Şu anda, örneğin, 2021 yılına ait başvuruları inceliyoruz. Bu, Kıbrıslı Türklere yönelik bir ayrımcılık değil. Üçüncü ülke vatandaşlarıyla —yani AB vatandaşı olmayan kişilerle— evli Kıbrıslı Rumlar var. Onlar da başvurularını yaptılar ve başvurularının incelenmesi için altı, yedi, sekiz yıldır bekliyorlar.

YENİDÜZEN: Yani Kıbrıslı Türklerle ilgili durum da bu şekilde açıklanabilecek kadar basit mi?

HRİSTODULİDİS: Herkes için uyguladığımız prosedürler bunlar. Uyulması gereken belirli kriterler ve izlenmesi gereken belirli prosedürler bulunuyor.

Size daha önce de söylediğim gibi, biz demokratik bir ülkeyiz. Her konuda, tamamen demokratik bir ülkeyiz. Yaptığımız her şey konusunda Avrupa Birliği’nin denetimi var. Bu kriterlere uymamız gerekiyor. Bu kadar basit.

Bu arada, şunun altını çizmem gerekiyor: Bu konu bir güven artırıcı önlem değil. Bunu Sayın Erhürman’a da söyledim; bu bir güven artırıcı önlem değil.

‘Bölgesel ittifaklarımız, Türkiye’ye veya Kıbrıslı Türkler’e karşı kurulmuş ittifaklar değil.’

YENİDÜZEN: Başta siyasetçiler olmak üzere, eleştiri aldığınız konulardan biri de Kıbrıs Cumhuriyeti’nin İsrail ve Fransa gibi ülkelerle askerî ve/veya enerji alanlarında yaptığı iş birlikleri. Bu eleştirilere yanıt verdiğiniz birçok açıklamanız olduğunu biliyorum ama yine de sormak istiyorum.

HRİSTODULİDİS: Çok sayıda bölgesel ittifakımız var. Ancak bütün bölgesel ittifaklarımız olumlu bir gündeme dayanıyor. Türkiye’ye karşı bir araya gelmiyoruz veya Türkiye’ye karşı bir bölgesel ittifak oluşturmuyoruz.

İsrail’le mükemmel ilişkilerimiz var. Evet. Ama aynı zamanda Ürdün, Lübnan ve Mısır’la da mükemmel ilişkilerimiz var. Türkiye dışında tüm komşularımızla mükemmel ilişkilerimiz var.

Dolayısıyla olumlu bir gündem üzerinden çalışıyoruz. Türkiye’ye karşı hareket etmiyoruz ve bu bölgesel ittifaklar Türkiye’ye veya Kıbrıslı Türklere karşı değil.

İngiliz üslerini vuran insansız hava aracı nedeniyle yaşanan krizle karşı karşıya kaldığımda, stratejik ortaklarımın desteğini istedim. Fransa’nın hemen tepki vermesinden büyük memnuniyet duydum. İtalya, İspanya, Hollanda, Yunanistan ve diğerleri de...

Size başka bir şey daha söyleyeyim. İsrail’den söz ediyorsunuz, evet, İsrail’le mükemmel ilişkilerimiz var. Peki Filistin meselesinde iki devletli çözüme ilişkin tutumumuzu değiştirdik mi? Hayır.

Bir başka örnek vereyim. Rusya Ukrayna’yı işgal etti. Rusya’yla mükemmel ilişkilerimiz olduğunu hatırlıyorsunuz. Buna rağmen Ukrayna konusunda net bir tutum aldık. Bana Türkiye’nin Ukrayna ve Rusya konusundaki tutumunun ne olduğunu söyleyebilir misiniz? Bizim tutumumuz net.

Dolayısıyla evet, bu ülkelerle olumlu bir gündeme dayanan çok iyi ilişkilerimiz var. Ve kimseyi dışlamıyoruz. Türkiye de dâhil olmak üzere, bu ittifaklara katılmalarına açığız; yeter ki iyi komşuluk ilişkileri gibi temel ilkelere saygı göstersinler.

Türkiye, Kıbrıs’tan yaklaşık 40 mil uzakta. Coğrafyayı değiştiremem. Türkiye’yle iyi ilişkiler kurmak istiyorum. İş fırsatlarını, ticaret fırsatlarını vs düşünün...

Dolayısıyla dış politikadaki bütün adımlarımız Türkiye’nin ne yaptığına göre şekillenmiyor.

Size bir şey daha söylemek istiyorum. Hakan Fidan’ın bundan yaklaşık iki hafta önce yaptığı bir açıklamanın son derece olumsuz olduğunu düşünüyorum ve Kıbrıslı Türkler’den bu konuda herhangi bir şey duyduğumu hatırlamıyorum.

İki hafta önce Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında Mekke Anlaşması yapıldı ve Sn. Fidan bunun Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail’e karşı bir denge unsuru olduğunu söyledi.

Suudi Arabistan’la mükemmel ilişkilerimiz var. 2017’de diplomatik ilişkiler kurduk ve ertesi ay Suudi Arabistan’a gittik. Mükemmel ilişkilerimiz var ve herhangi bir savaş ittifakının parçası olmayacağız. Savaş herhangi bir sorunun çözümü değildir.

‘Bu yeni bir şey değil ve Kıbrıs sorunu çözülmediği sürece, Barcelona gibi meseleler devam edecek’.

YENİDÜZEN: Son sorum, gündemin bir diğer sıcak konusuyla ilgili olacak. Sanırım Sayın Erhürman’la yaptığınız görüşmede bu da gündemdeydi: Barcelona Futbol Kulübü olayı...

HRİSTODULİDİS: Barcelona’dan söz etmedi ama Girne’deki festivalden bahsetti. Ben de kendisine, “Ne bekliyorsunuz?” diye sordum. Bu yeni bir şey mi? Bu, 1974’ten beri yaşanıyor. Kıbrıs sorununu çözmemiz gerektiğini söylememin nedeni de bu. Bugün tanık olduğumuz bu durum devam ettiği sürece, bu tür meseleler de devam edecek.

Ya da mülkiyet meselesini ele alalım. Dün gündeme gelmedi. Önceki görüşmemizde gündeme gelmişti.

Bir Rum gemisi buraya geldiğinde Türkiye iki devletli çözümden yana olduğunu söylüyor. Kıbrıs Türk tarafından ise iki bölgeli, iki toplumlu federasyona ilişkin tek bir söz bile duymuyoruz. İnsanların mülkiyet konusunda hukuki yollara başvurmaktan başka ne seçenekleri var?

Türkiye’nin sürekli Kıbrıs için tercih edilen çözümün iki devletli çözüm olduğunu söylediğini duyuyorsunuz ve Kıbrıs Türk tarafından federasyona ilişkin bir şey duymuyorsunuz...

YENİDÜZEN: Anladığım kadarıyla Barcelona ya da Girne’deki festival gibi konuların müzakere masasıyla bağlantılı olmadığını düşünüyorsunuz.

HRİSTODULİDİS: Kesinlikle bağlantılı değil.

YENİDÜZEN: Fakat kuzeyde bunlar birbiriyle ilişkilendiriliyor. Bir yandan bu girişimler sürerken, Kıbrıslı Rum liderliğinin aynı zamanda çözüm yanlısı olamayacağı düşünülüyor.

HRİSTODULİDİS: Barcelona kararını neden değiştirdi? Barcelona’yı bizim kontrol ettiğimizi mi düşünüyorsunuz? İspanyol hükümeti bile Barcelona’yı kontrol etmiyor. Burada bir uluslararası hukuk ihlali olduğunu gördüler ve bu nedenle böyle bir karar aldılar. Bu durum devam ederse, dün gördüğümüz gibi daha pek çok gelişmeyle karşı karşıya kalacağız.

Hem Kıbrıslı Rum hem de Kıbrıslı Türk gazeteciler olarak, Kıbrıs’ı yeniden birleştirme konusunda sizin de özel bir rolünüz var. Sizin de oynayacağınız bir rol var. Garantör güçlerin de bir rolü var.

Garantör güçlerin kendi çıkarlarına hizmet etmek istediklerini tamamen anlıyorum. Ancak gerçekten ortak bir Kıbrıs çıkarı olduğuna inanıyorum; hem Kıbrıslı Rumların hem de Kıbrıslı Türkler’in ortak çıkarı var.

Bu ülkenin potansiyelini düşünün. Eğer yeniden birleşirse, Kıbrıs’ı bölgenin en iyi ülkesi hâline getirebiliriz. Bunu gerçekten yapabileceğimize inanıyorum.

‘Erhürman’ın da çözüm istediğine gerçekten inanıyorum’

Eğer bir çözüme ulaşabileceğimize gerçekten inanmasaydım, Kıbrıs sorununa bu kadar zaman ayırmazdım. Üzerinde yoğunlaşmam gereken çok sayıda iç sorun var. Buna bu kadar zaman ayırmamın nedeni, siyasi irade olduğu takdirde bunu başarabileceğimize gerçekten inanmam.

Ve temkinli bir iyimserlik içindeyim; bu şekilde devam ediyorum. Sayın Erhürman’ın da çözüm istediğine gerçekten inanıyorum.

Dürüst olalım, her konuda aynı fikirde değiliz. Ama çözüm hepimiz tarafından tavizler verilmesi anlamına gelecek. Çünkü size daha önce de söylediğim gibi, mesele sadece Sayın Erhürman’la benim elimde değil. Daha önemli bir rol oynayan dış faktörler var.

Göreve geldiği ilk gün kendisini aradığımda, “Gel tarihi birlikte yazalım” dedim. Gerçekten de tarihi birlikte yazabileceğimize inanıyorum.

Hristodulidis’ten Kıbrıslı Türkler’e mesaj: ‘Geleceğimiz ortak’

YENİDÜZEN: Kıbrıslı Türklere doğrudan iletmek istediğiniz bir mesaj var mı?

HRİSTODULİDİS: Bu röportaj aracılığıyla Kıbrıslı Türk vatandaşlarımıza bir mesaj vermek istiyorum. Geleceğimiz ortak. Avrupa Birliği üyesi, birleşmiş bir Kıbrıs’ta ortak bir geleceğimiz var. Avrupa Birliği’nin hepimizin kaygılarını karşılayabileceğine ve giderebileceğine gerçekten inanıyorum. Hem Kıbrıslı Rumların hem de Kıbrıslı Türklerin kaygılarını...

Bunu her gün görüyoruz. Yeniden birleşmiş bir Kıbrıs, kendi potansiyelinin tamamına ulaşabilir.

Hem Kıbrıslı Rumlar hem de Kıbrıslı Türkler olarak geleceğimiz konusunda gerçekten çok endişeliyim. Eğer ülkemizi yeniden birleştiremezsek, mevcut statükodan kaybedecek olan yalnızca Kıbrıslı Rumlar ve Kıbrıslı Türklerdir. Başka hiç kimse değil.

Hristodulidis, Girne’de yaşanan gemi faciasının ardından, adanın kuzeyine YENİDÜZEN aracılığıyla bir de taziye mesajı iletti.

Kıbrıslı Rum liderin mesajı şöyle:

“Girne açıklarında yaşanan çok sayıda can kaybının olduğu trajedi bizi derin bir üzüntüye boğmaktadır. Düşüncelerim hayatını kaybedenlerin aileleri, yaralılar ve bu trajedinin sonuçlarından etkilenen herkesle birliktedir.

Kıbrıs Cumhuriyeti, ilk andan itibaren, yegâne önceliği insan hayatının korunması olmak üzere, arama ve kurtarma çalışmalarına elindeki her imkânla katkıda bulunmaya tamamen hazır olduğunu ifade etmiştir.

Hayatını kaybedenlerin ailelerine en içten taziyelerimi sunar, bu zor anlarda derin dayanışmamı belirtirim. Böyle anlarda, insanî kayıplar karşısında bizi birleştiren şey, bizi ayırabilecek her şeyden çok daha güçlüdür. Bu olaylar bize, en acı şekilde, bu toprakların insanları olarak ne kadar çok ortak noktamız olduğunu ve ortak vatanımız için barış, güvenlik ve yeniden birleşme dolu bir geleceği birlikte inşa etme sorumluluğumuzun ne kadar büyük olduğunu hatırlatmaktadır.”

Fotoğraflar : Burçin Aybars