Cyprus Times’ın siyasi analizine göre üç ülkenin BM’nin işleyişinde değişiklik yapılmasına yönelik ortak yaklaşımı, Kıbrıs sorununu da yakından ilgilendiriyor. Ancak ABD, Rusya ve Çin’in reformdan beklentileri birbirinden farklı.
ÜÇ ÜLKE AYNI REFORMU İSTEMİYOR
Değerlendirmeye göre Trump yönetimi, ulusal egemenliğin güçlendirilmesini ve uluslararası kuruluşların devletlerin hareket alanını sınırlandırmamasını ön plana çıkarıyor.
Rusya, Batılı ülkelerin uluslararası kurumlardaki etkisinin azaltıldığı bir düzeni savunuyor.
Çin ise gelişmekte olan ülkelerin daha fazla temsil edildiği çok kutuplu bir uluslararası sistem istiyor.
Bu nedenle üç ülke BM’nin mevcut yapısının değiştirilmesi gerektiği konusunda ortak mesaj verse de reformun içeriğinde henüz uzlaşmış değil.
GÜVENLİK KONSEYİ’NİN YAPISI TARTIŞILIYOR
BM reformuna ilişkin başlıca tartışmalardan biri, Güvenlik Konseyi’nin genişletilmesi.
Konseyin mevcut yapısında ABD, Rusya, Çin, Fransa ve Birleşik Krallık daimi üyelik ve veto hakkına sahip.
Afrika, Asya ve Latin Amerika’daki birçok ülke ise uluslararası karar alma mekanizmalarında daha güçlü temsil talep ediyor.
Konseyin genişletilmesi, yeni daimi üyelerin eklenmesi veya veto hakkının sınırlandırılması gibi öneriler uzun süredir tartışılıyor.
Ancak bu seçeneklerden herhangi biri üzerinde kesinleşmiş yeni bir uluslararası anlaşma bulunmuyor.
TÜRKİYE DE GÜVENLİK KONSEYİ REFORMU İSTİYOR
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da uzun yıllardır Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısının değiştirilmesi gerektiğini savunuyor.
Ankara, beş daimi üyenin uluslararası kararlar üzerindeki belirleyici rolünü eleştirerek daha geniş temsil öngören bir düzenleme yapılmasını istiyor.
Cyprus Times, Türkiye’nin bu yaklaşımının Kıbrıs sorunu bakımından taşıdığı olası sonuçlara dikkat çekiyor.
KIBRIS SORUNUNUN BM KARARLARIYLA BAĞLANTISI
Kıbrıs sorununa ilişkin uluslararası çerçeve, büyük ölçüde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarına dayanıyor.
Konseyin 541 ve 550 sayılı kararları, kuzeyde ilan edilen devletin uluslararası tanınmasına ilişkin tutumu belirleyen temel belgeler arasında bulunuyor.
Diğer BM kararları ise müzakerelerin siyasi eşitlik temelinde iki toplumlu, iki bölgeli federasyon çerçevesinde yürütülmesine dayanak oluşturuyor.
Analizde, Güvenlik Konseyi’nin yapısında meydana gelebilecek köklü değişikliklerin bu kararların siyasi ağırlığını ve Kıbrıs müzakerelerindeki rolünü etkileyebileceği savunuluyor.
REFORM İÇİN BM ŞARTI’NIN DEĞİŞMESİ GEREKİYOR
BM Güvenlik Konseyi’nin yapısında köklü değişiklik yapılabilmesi için Birleşmiş Milletler Şartı’nın değiştirilmesi gerekiyor.
Bu süreç, Genel Kurul’da gerekli çoğunluğun sağlanmasını ve değişikliklerin daimi üyeler dahil üye devletler tarafından onaylanmasını gerektiriyor.
Dolayısıyla Washington, Moskova ve Pekin’in reform çağrısında bulunması tek başına mevcut sistemi değiştirmeye yeterli değil.
Ayrıca BM’nin kurumsal yapısında reform yapılmasıyla belirli bir ülkeye ilişkin Güvenlik Konseyi kararlarının değiştirilmesi birbirinden ayrı hukuki süreçler.
KIBRIS MÜZAKERELERİ AÇISINDAN NE ANLAMA GELİYOR?
BM’nin geleceğine ilişkin tartışma, Kıbrıs’ta yeni diplomatik girişimlerin yürütüldüğü bir dönemde gündeme geldi.






