Tarım Bakanı Çavuş: Kendi kendimize yeten noktaya geliyoruz

Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanı Hüseyin Çavuş, KIBRIS TV’de üretim, destekler ve su projelerini anlatarak ülkenin yaş sebzede kendi kendine yeterli bir noktaya doğru ilerlediğini söyledi.

Çavuş, Gizem Özgeç’in hazırlayıp sunduğu “Kayıt Altında” programının ilk konuğu oldu.

Çavuş, programda tarımsal üretimden su yatırımlarına, üretici desteklerinden orman yangınlarına, güvenlik tartışmalarından seçim gündemine kadar birçok konuda değerlendirmelerde bulundu.

Tarımdaki temel hedeflerinin sürdürülebilirliği ve verimliliği artırmak olduğunu belirten Çavuş, üreticinin modern tarıma uyum sağlaması için desteklendiğini söyledi.

Çiftçi örgütlerinden geldiğini hatırlatan Çavuş, “Gününde ödenmeyen destek, destek değil; köstektir. Göreve geldiğimiz günden itibaren bütün mükellefiyetlerimizi zamanında yerine getirdik.” dedi. Yaş sebze üretiminde ithalatın önemli ölçüde gerilediğini ifade eden Çavuş, domates ithalatına ilişkin şu verileri paylaştı:

2022’de 2 bin 800 ton, 2023’te 2 bin 600 ton domates ithalatı vardı. Bu rakam 2024’te 600 tona, 2025’te ise 200 tona düştü. Bu yılın ilk 8 ayında 1 kilogram domates için dahi ithalat izni vermedik.

İklim koşullarına bağlı, dönemsel ithalat ihtiyacı doğabileceğini belirten Çavuş, örtü altı üretimin büyümesiyle bu ihtiyacın en aza indirildiğini kaydetti. Hal Yasası’nın meclisten geçirildiğini, tüzüklerinin tamamlandığını ve hallerin kurulacağı yerlerin belirlendiğini anlatan Çavuş, yaş sebze üretiminin de kayıt altına alındığını söyledi.

Çavuş, “Kayıtlılıkla birlikte hem üreticiyi hem de ülkedeki her bireyin gıdasını güvence altına aldık. Artık kendi kendimize yeten bir noktaya geliyoruz.” ifadelerini kullandı.

“Mesarya Ovası’na su 2027’de ulaşacak”

Türkiye’den gelen suyun tarımsal üretime aktarılmasına yönelik yatırımlara da değinen Hüseyin Çavuş, Güzelyurt Ovası’nda 25 bin dönümlük narenciye alanı ile yaklaşık 4 bin dönümlük yaş sebze üretim alanına sulama imkânı sağlandığını bildirdi. Mesarya Ovası’na su taşıyacak projenin ilk 17 kilometrelik bölümünün tamamlanmak üzere olduğunu açıklayan Çavuş, ardından ikinci etaba geçileceğini belirtti. Çavuş, “2027 yılı içerisinde Türkiye’den gelen suyu Mesarya Ovası’na ulaştırarak üretime başlayacağız. Bu proje, yalnızca gıda arzımız açısından değil, hayvan refahı ve kaliteli kaba yem üretimi açısından da büyük önem taşıyor” dedi.

Türkiye’nin desteğiyle 2024’te başlatılan Toprak ve Su Master Planı çalışmalarının da tamamlanma aşamasına geldiğini kaydeden Çavuş, planın ülkenin su kaynakları ile toprak yapısına ilişkin gelecek politikalarına yön vereceğini söyledi. Türkiye’den gelen suyun öneminin tüketim rakamlarıyla ortaya çıktığını belirten Çavuş, 2025’te 53 milyon metreküp su kullanıldığını ve 2043 projeksiyonunda öngörülen tüketim düzeyine şimdiden ulaşıldığını ifade etti.

“Arıcılık desteği 24 milyon TL’ye yükseldi”

Arıcılığın geçmişte daha çok hobi olarak görüldüğünü; ancak uygulanan desteklerle bir meslek haline geldiğini anlatan Hüseyin Çavuş, yaklaşık 580 bin TL düzeyindeki desteğin ilk yıl 5 milyon TL’ye, ikinci yıl 11 milyon TL’ye ve son olarak 24 milyon TL’ye çıkarıldığını söyledi. Arıcılara sosyal sigorta prim desteği de verilmeye başlandığını belirten Çavuş, “Artık yalnızca arıcılıkla geçinebilen insanlar ve yeni istihdam alanları oluşturduk. Kendi kendimize yeten bir noktaya geldiğimiz için bal ithal etmiyoruz.” dedi.

Çiftçilere sağlanan gübre desteğiyle alınabilen miktarın 7-9 kilogramdan 25 kilograma yükseltildiğini kaydeden Çavuş, gübre ve tohum kredilerinde üreticinin faiz yükünün önemli bölümünü devletin üstlendiğini söyledi. Geçmişte yüzde 55’e ulaşan faiz oranlarının yüzde 10’a indirildiğini ifade eden Çavuş, küçükbaş hayvancılığa verilen desteğin de göreve geldiği dönemde hayvan başına 9 dolar seviyesindeyken bütçe hazırlanırken 59 dolar karşılığına çıkarıldığını belirtti.

İlk taksitin ödendiğini aktaran Çavuş, ikinci taksit için yaklaşık 351.5 milyon TL’lik ödeme blokesi talebinin Maliye Bakanlığı’na gönderildiğini ve ödemenin önümüzdeki günlerde yapılacağını açıkladı.

Çavuş, “Geçmişte yaşanan sorunlar bugün artık yok. DGD’sini alamayan, ürününün karşılığını alamayan veya ürettiğini satamayan üretici yok. Ekonomi büyürken tarımsal üretim de büyümek zorundadır.” diye konuştu.

Yangın söndürme helikopteri için ‘ortak havuz’

Orman yangınlarıyla mücadele çalışmalarına ilişkin bilgi veren Hüseyin Çavuş, 926 kilometrelik orman yolunun genişletildiğini ve 325 kilometre ek yol açıldığını söyledi. Türkiye tarafından KKTC’de konuşlandırılan yangın söndürme helikopterinin bazı dönemlerde Türkiye’de görev yapmasına yönelik eleştirileri de yanıtlayan Çavuş, sistemin ortak bir havuz olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.

Çavuş, KKTC’de yangın olmadığı zamanlarda helikopterin Türkiye’deki yangınlara müdahale etmesinin doğal olduğunu ifade ederek, ihtiyaç halinde yeniden ülkeye döndüğünü söyledi.

Tirmen’deki son yangına askeri helikopter ile Türkiye’den gelen helikopterin birlikte müdahale ettiğini aktaran Çavuş, kara ekipleri, belediye, Orman Dairesi, Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı ve Sivil Savunma Teşkilatı arasındaki koordinasyon sayesinde yangının kısa sürede kontrol altına alındığını kaydetti.

Serdarlı bölgesinde meydana gelen 5 yangının bilinçli çıkarıldığı kanaatinde olduğunu dile getiren Çavuş, vatandaşları özellikle poyrazın etkili olduğu ağustos ayında dikkatli olmaya çağırdı. Çavuş, “Bir taraftan ekerken diğer taraftan yakmaya devam edersek yeniden yeşil bir Kıbrıs yaratmamız mümkün değildir. Her vatandaşımız gözlemci olmalı ve en küçük dumanda dahi Orman Dairesine haber vermelidir.” dedi.

“UBP iki seçime de hazır”

Siyasi gündeme ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Hüseyin Çavuş, Ulusal Birlik Partisi’nin (UBP) hem milletvekilliği hem de yerel yönetim seçimlerine hazır olduğunu söyledi.

UBP’nin 18 belediyenin tamamında kendi amblemi altında aday göstereceğini belirten Çavuş, siyasi istikrarın yatırım ve kalkınma açısından önemli olduğunu ifade etti. Çavuş, “İstikrar yalnızca siyasi istikrar değildir. Aynı zamanda yatırımın ve kalkınmanın istikrarıdır. Ulusal Birlik Partisi iki seçime de hazırdır.” diye konuştu.

Ülkedeki güvenlik tartışmalarına da değinen Çavuş, yaşanan adli olayların kabul edilemez olduğunu; ancak KKTC’nin dünyanın güvenli ülkeleri arasında bulunduğunu vurguladı.

Çavuş, İçişleri Bakanlığı ile Polis Genel Müdürlüğü’nün kayıt dışılığın önlenmesi ve kamu güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla gerekli çalışmaları sürdürdüğünü de kaydetti.