KTTB’den siyasi partilere sağlıkta yeniden yapılanma çağrısı
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği (KTTB), sağlık sisteminin yeniden yapılandırılması amacıyla hazırladığı deklarasyonu kamuoyuyla paylaşarak genel seçimlere katılacak tüm siyasi partilere çağrıda bulundu. Sağlık hakkı, bilimsel yönetim, güçlü kurumlar ve sürdürülebilir sağlık sistemi başlıklarını içeren deklarasyonda, sağlık sisteminin günübirlik kararlarla ve geçici uygulamalarla yönetilemeyeceği vurgulandı.
KTTB Yönetim Kurulu tarafından yayımlanan açıklamada, mevcut sağlık sisteminin parçalı, dağınık ve yetersiz yapısının sürdürülebilir, erişilebilir, nitelikli ve adil sağlık hizmeti sunulmasını zorlaştırdığı belirtildi.
Sağlık sisteminin ülkenin nüfus yapısı, ekonomik gerçekleri, coğrafi koşulları, sağlık insan gücü ve toplumsal ihtiyaçları esas alınarak bilimsel temelde tasarlanması gerektiği kaydedilen açıklamada, güçlü birinci basamak sağlık hizmetleri, koruyucu hekimlik, sürdürülebilir finansman, nitelikli insan gücü ve güçlü kurumsal yapıların önemine dikkat çekildi.
Birliğin hiçbir siyasi partinin yanında veya karşısında olmadığı belirtilen açıklamada, halkın sağlık hakkının, hekimlerin mesleki özerkliğinin ve sağlık çalışanlarının haklarının savunulmaya devam edileceği ifade edildi.
10 ANA BAŞLIK ALTINDA ÖNERİLER SUNULDU
Deklarasyonda güçlü birinci basamak ve koruyucu sağlık hizmetleri, dijital sağlık ve şeffaf yönetim, sağlık altyapısı ve hastanelerin güçlendirilmesi, Sağlık Bakanlığının kurumsal yapısının güçlendirilmesi, hekimlerin ve sağlık çalışanlarının hakları, kamu ve özel sağlık hizmetlerinin entegrasyonu, denetim ve akreditasyon, evde bakım ve yaşlı sağlığı, sağlık turizmi ve zamanlandırılmış sağlık reformu olmak üzere 10 ana başlıkta öneriler sıralandı.
KTTB, kamu ve özel sektörü kapsayan bütünleşik e-sağlık ve e-reçete altyapısının ilk 12 ay içerisinde hayata geçirilmesini, Genel Sağlık Sigortası modelinin oluşturulmasını, Girne ve Güzelyurt hastanelerinin tam kapasite çalıştırılmasını ve Karpaz'da tam donanımlı bir hastane açılmasını talep etti.
Sağlığa ayrılan bütçenin Avrupa Birliği ortalaması olan toplam genel bütçenin yüzde 15'ine kademeli olarak yükseltilmesi gerektiği belirtilen deklarasyonda, yeni Lefkoşa Devlet Hastanesi'nin kapasitesinin yeniden değerlendirilmesi, kamu ağız ve diş sağlığı merkezlerinin kurulması ve sağlık çalışanlarının çalışma koşullarının iyileştirilmesi de öneriler arasında yer aldı.
REFORM İÇİN 48 AYLIK TAKVİM ÖNERİLDİ
Deklarasyonda sağlık reformunun üç aşamalı bir takvim çerçevesinde yürütülmesi önerildi. İlk 12 ayda altyapı ve organizasyon çalışmalarının tamamlanması, 12-24 ay arasında entegrasyon ve finansman modellerinin hayata geçirilmesi, 24-48 ay arasında ise bölgesel hizmet eşitsizliklerinin azaltılması ve sürdürülebilir finansman modelinin güçlendirilmesi hedeflendi.
KTTB, siyasi partilerden deklarasyonda yer alan ilkeleri seçim programlarına dahil etmelerini, sağlık sisteminin yeniden yapılandırılmasını hükümet programının öncelikli başlıklarından biri haline getirmelerini ve seçim sonrasında meslek örgütleri, odalar ve sendikalarla düzenli iş birliği mekanizması oluşturmalarını talep etti.
Birlik, sağlık reformunun ertelenemeyeceğini ve sağlık politikalarının seçimden seçime değişemeyeceğini belirterek, sürecin takipçisi olacağını duyurdu.
KTTB Sağlıkta Yeniden Yapılanma Deklarasyonu'nun tamamı şu şekilde:
"Sağlık Hakkı, Bilimsel Yönetim, Güçlü Kurumlar ve Sürdürülebilir Sağlık Sistemi İçin Siyasi Partilere Çağrımız!
Kıbrıs Türk Tabipleri Birliği (KTTB) olarak, ülkemizin sağlık sisteminin geleceğine ilişkin görüş ve önerilerimizi kamuoyuyla ve genel seçimlerde ülkeyi yönetmeye talip olan tüm siyasi partilerle paylaşmak isteriz.
Mevcut sağlık sisteminin parçalı, dağınık ve yetersiz yapısı; sürdürülebilir, erişilebilir, nitelikli ve adil bir sağlık hizmeti sunulmasını giderek zorlaştırmaktadır. Sağlık alanındaki sorunlar artık günübirlik kararlarla, geçici uygulamalarla veya kişilere bağlı politikalarla çözülebilecek noktayı aşmıştır.
Ülkemizin sağlık sistemi, başka ülkelerin modellerinin doğrudan aktarılmasıyla değil; kendi nüfus yapımız, ekonomik gerçeklerimiz, coğrafi koşullarımız, sağlık insan gücümüz ve toplumsal ihtiyaçlarımız esas alınarak bilimsel temelde tasarlanmalıdır.
Ülkemizin ihtiyacı; yerinde hizmet sağlayacak güçlü bir birinci basamak sağlık hizmetine, etkin koruyucu hekimliğe, sürdürülebilir finansmana, nitelikli, planlı ve iyi eğitimli insan gücüne, güçlü kurumsal yapılara ve kamu-özel sağlık hizmetleri arasında akılcı, denetlenebilir ve sürdürülebilir bir iş birliğine dayanan bütüncül bir sağlık sistemidir.
Sağlık, siyasi partilerin seçim dönemlerinde gündeme getirdiği bir vaat alanı değil, devletin ve siyasi iradenin kesintisiz yerine getirmesi gereken temel bir anayasal sorumluluğudur.
KTTB olarak hiçbir siyasi partinin yanında veya karşısında değiliz. Ancak halkın sağlık hakkını, hekimlerin mesleki özerkliğini, sağlık çalışanlarının haklarını ve sağlık sisteminin geleceğini kararlılıkla savunduk, savunmaya devam edeceğiz.
Bu çerçevede, ülkeyi yönetmeye talip olan tüm siyasi partileri aşağıdaki temel ilkeleri ve uygulama takvimini seçim programlarına ve hükümet politikalarına dahil etmeye açıkça davet ederiz:
1. GÜÇLÜ BİRİNCİ BASAMAK VE KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ
-
Nüfus sayımı sonrasında ülke genelinde adrese dayalı, nüfus temelli ve bireyin hekimini seçebildiği, yerelde sağlığa erişilebilirliği sağlamak için güçlü bir birinci basamak sağlık sistemi kurulmalıdır.
-
Sağlık ocakları yalnızca başvuru noktaları olmaktan çıkarılmalı; tarama, aşılama, erken tanı, ruh sağlığı ve koruyucu sağlık hizmetlerinin aktif yürütüldüğü merkezlere dönüştürülmelidir.
-
Hastanelerin gereksiz başvurularla yüklenmesi önlenmeli; sağlık hizmetlerinin basamaklandırılması ve sevk sistemi, hizmetlere yerinde erişimi artıracak şekilde düzenlenmelidir.
-
Toplum sağlığı, erken tanı, güncel aşılama programları ve sağlık eğitimi öncelikli hale getirilmelidir.
-
Sağlık ocaklarına, nüfus ve ihtiyaç analizleri doğrultusunda diş hekimliği üniteleri kazandırılmalı; birinci basamakta koruyucu ağız ve diş sağlığı hizmetleri, düzenli kontroller, erken tanı ve ağız sağlığı eğitimleri yaygınlaştırılmalıdır.
-
Çocuklara, gençlere, yaşlılara ve özel gereksinimli bireylere yönelik koruyucu ağız ve diş sağlığı programları oluşturulmalıdır.
-
Özellikle perifer bölgelerde ambulans hizmetleri, acil müdahale birimleri, teknik donanım ve eğitimli insan gücü güçlendirilerek acil sağlık hizmetlerine erişimde bölgesel eşitsizlikler giderilmelidir.
-
Ülkemizde öğrenim gören yabancı öğrencilerin sağlık hizmetlerine erişimini, koruyucu sağlık hizmetlerinden yararlanmasını ve sağlık güvencesini düzenleyen, mediko benzeri kurumsal sağlık hizmeti modelleri oluşturulmalıdır.
2. DİJİTAL SAĞLIK VE ŞEFFAF YÖNETİM
-
İlk 12 ay içerisinde kamu ve özel sektörü kapsayan bütünleşik e-sağlık ve e-reçete altyapısı hayata geçirilmelidir.
-
İlaç takip sistemi dijital sağlık altyapısıyla entegre edilmelidir.
-
Sağlık verileri güvenilir, düzenli ve şeffaf şekilde dijital olarak üretilmeli ve paylaşılmalı; sağlık politikaları bilimsel veriler ışığında oluşturulmalıdır.
-
Dijital dönüşüm, hizmet kalitesini artırmanın yanı sıra denetimi güçlendirmeli, kaynak israfını önlemeli ve sağlık hizmetlerinde şeffaflığı artırmalıdır.
3. SAĞLIK ALTYAPISI VE HASTANELERİN GÜÇLENDİRİLMESİ
-
Sağlığa ayrılan bütçe kamu kaynakları, Avrupa Birliği ortalaması olan toplam genel bütçenin %15'ine kademeli olarak yükseltilmelidir.
-
Girne ve Güzelyurt hastaneleri yeterli teknik donanım ve eğitimli insan gücüyle tam kapasite çalıştırılmalıdır. Yapım aşamalarına ilişkin yolsuzluk iddiaları soruşturulmalıdır.
-
Dr. Burhan Nalbantoğlu Devlet Hastanesi modernize edilerek ülkenin referans sağlık merkezi olarak güçlendirilmelidir.
-
Karpaz’da sağlık hizmetlerine eşit ve zamanında erişimi güvence altına almak için, bölgenin coğrafi koşulları ve nüfus yapısı dikkate alınarak tam donanımlı bir hastane açılmalı; 7/24 acil sağlık hizmeti, ambulans ve hasta nakil kapasitesi, gerekli uzman hekim desteği, laboratuvar ve görüntüleme hizmetleri güçlendirilmelidir. Karpaz’da yaşayanların sağlık hizmetleri için Mağusa veya Lefkoşa’ya gitmek zorunda kalmalarının önüne geçilmelidir.
-
Yarım kalan sağlık yatırımları tamamlanmalı, yeni yatırımlar ihtiyaç ve nüfus projeksiyonlarına göre planlanmalıdır.
-
Hastane yatırımları yalnızca bina ve cihaz üzerinden değil; ihtiyaç analizi, sürdürülebilir hizmet sunumu ve nitelikli insan gücü planlamasıyla birlikte ele alınmalıdır.
-
İnşaatı devam eden yeni Lefkoşa Devlet Hastanesi'nin kapasitesi, ülkenin nüfus projeksiyonları ve sağlık hizmeti ihtiyaçları doğrultusunda yeniden değerlendirilmeli; gerekli kapasite artırımı, teknik donanım ve insan gücü planlaması gecikmeden yapılmalıdır.
-
Fiziki alan değişikliği veya yeni bina düzenlemeleri nedeniyle eski hastanelerde ortaya çıkan mevcut fiziki kapasite, sağlık hizmetlerinin ihtiyaçları doğrultusunda etkin ve verimli biçimde yeniden değerlendirilerek sağlık sistemine kazandırılmalıdır.
-
Kamu sağlık yatırımları, siyasi tercihler veya dönemsel kararlarla değil; nüfus projeksiyonları, bölgesel ihtiyaç analizleri, hizmet yükü ve insan gücü planlaması temelinde gerçekleştirilmelidir.
-
Devletin sınırlı kaynakları, öncelikli sağlık ihtiyaçları doğrultusunda doğru planlanmalı; gereksiz yatırımların, atıl kapasitenin ve kaynak israfının önüne geçilmelidir.
-
Sağlık hizmetlerinin basamaklandırılması ve sevk sistemi etkin biçimde düzenlenmeli, uygulanmalı ve denetlenmelidir. Böylece hastanelerin ve acil servislerin gereksiz başvuru yükü azaltılmalıdır.
-
Sağlık hizmetlerinde kaynakların etkin ve verimli kullanılması amacıyla gereksiz tetkik ve işlemler önlenmeli, klinik rehberler uygulanmalı ve sağlık hizmetleri kanıta dayalı tıp ilkeleri doğrultusunda yürütülmelidir.
-
Lefkoşa, Girne ve Mağusa'da bölgesel ihtiyaca ve nüfus yoğunluğuna göre modern, donanımlı ve erişilebilir Kamusal Ağız ve Diş Sağlığı Merkezleri kurulmalıdır. Bu merkezler koruyucu diş hekimliği, genel diş hekimliği, çocuk diş hekimliği, ağız cerrahisi, periodontoloji, endodonti ve protetik diş tedavileri gibi hizmetleri kapsayan bütüncül bir yapıda planlanmalıdır.
-
Kamu ağız ve diş sağlığı hizmetlerinin kapasitesi, uzman insan gücü ve çağdaş teknolojik donanımla güçlendirilmelidir.
-
Kamusal ağız ve diş sağlığı hizmetlerine erişimde ekonomik eşitsizlikler ortadan kaldırılmalı; özellikle çocuklar, yaşlılar, engelliler ve dar gelirli yurttaşlar için erişilebilir hizmet modelleri geliştirilmelidir.
-
Kamu okullarında sağlık görevlisi istihdam edilmelidir.
4. SAĞLIK BAKANLIĞININ KURUMSAL YAPISININ GÜÇLENDİRİLMESİ
-
Sağlık Bakanlığının organizasyon yapısı çağdaş sağlık yönetimi anlayışıyla yeniden düzenlenmelidir.
-
Temel Sağlık Hizmetleri Dairesi Yasası güncellenmelidir.






