- Haberler
-
Kıbrıs
Korukoğlu: Kıbrıs’ta sürdürülebilir herhangi bir anlaşmanın siyasi temelini egemen eşitlik oluşturmalı
yayınlandı
4dk, 52sn
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi İsmet Korukoğlu, “Kıbrıs’ta sürdürülebilir bir anlaşmanın siyasi temelini egemen eşitliğin oluşturması” gerektiğini söyledi.
Korukoğlu, İktisadi Kalkınma Vakfı (İKV), Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü ve Beşparmak Düşünce Grubu tarafından İstanbul’da düzenlenen “Kıbrıs’ın Geleceği: İki Devletli Çözüm İhtiyacı” sempozyumunda konuştu.
Ukrayna’daki savaşın, Orta Doğu’daki istikrarsızlığın, enerji güvensizliğinin ve tedarik zincirlerindeki kırılmaların küresel güvenlik ortamını kökten değiştirdiği gerekçesiyle Kıbrıs meselesinin artık dar bir siyasi anlaşmazlık çerçevesinin ötesinde, Doğu Akdeniz ve Avrupa’yı çevreleyen yeni jeopolitik gerçekler ışığında ele alınması gerektiğini belirten Korukoğlu, “Kıbrıs’ta sürdürülebilir herhangi bir anlaşmanın siyasi temelini egemen eşitlik oluşturmalı.” dedi.
Korukoğlu, 2004’te Annan Planı’nın Rum tarafınca reddedilmesi ve 2017’de İsviçre’nin Crans-Montana kasabasında yapılan görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanmasıyla Kıbrıs’ta iki bölgeli, iki toplumlu federasyon modelinin tükendiğini vurguladı.
Türkiye ve KKTC’nin savunduğu iki devletli çözüm vizyonunun işbirliğinin önünde engel değil, anlamlı bir ortaklığın ön koşulu olduğunu dile getiren Korukoğlu, “Birbirinin eşit statüsünü tanıyan iki taraf, pratik düzenlemeler yapabilir ve ortak sorunlara çözüm üretebilir.” diye konuştu.
– “Bağlantısallık siyasi çözüm ön koşuluna bağlanmamalı”
Büyükelçi Korukoğlu, Doğu Akdeniz’i jeopolitik rekabet alanından işbirliği havzasına dönüştürmek için enerji, denizcilik, ulaşım, ticaret, teknoloji ve çevre alanlarında “bağlantısallık” projelerinin hayata geçirilmesi gerektiğinin altını çizdi.
Doğu Akdeniz’deki hiçbir güvenlik mimarisinin, NATO üyesi ve kilit bölgesel aktör olan Türkiye’nin stratejik rolü dışlanarak kurulamayacağını vurgulayan Korukoğlu, Avrupa Birliği’nin (AB) Kıbrıs politikasını da eleştirdi.
Korukoğlu, Rum yönetiminin kapsamlı bir çözüm sağlanmadan 2004’te tek taraflı ve hukuka aykırı biçimde AB üyesi yapıldığına, bunun ise adada derin bir “kurumsal dengesizlik” yarattığına işaret ederek, “Rum tarafı karar alma süreçlerinde yer alıp Türkiye ve Kıbrıs Türkleri aleyhine AB politikalarını şekillendirebilirken, Kıbrıs Türk halkının bu süreçlere etki etme imkanı bulunmamaktadır. Bu kurumsal dengesizlik nedeniyle AB’nin Kıbrıs meselesinde tarafsız bir kolaylaştırıcı olarak görülmesi gerçekçi değildir.” ifadelerini kullandı.
AB’nin Doğu Akdeniz’deki enerji güvenliği, göç yönetimi ve istikrar çıkarlarını Türkiye ve KKTC’yi ötekileştirerek koruyamayacağını söyleyen Korukoğlu, Brüksel’e “iki devletli çözüme ön yargısız yaklaşma ve adadaki siyasi gerçeklikler temelinde her iki tarafla eşit ilişki kurma” çağrısında bulundu.
– “İki devletli çözüm yeni değil, müzakere sürecinin bir arka planı var”
Türkiye’nin eski Birleşmiş Milletler (BM) Daimi Temsilcisi Emekli Büyükelçi Ertuğrul Apakan da sempozyumda yaptığı konuşmada, “Kıbrıs’ta iki devletli çözüm vizyonunun aniden ortaya çıkmadığını, adadaki gerçeklere ve geçmiş müzakere süreçlerine dayanan bir arka planı bulunduğunu” belirtti.
Apakan, Lozan Antlaşması ve 1955 Londra Konferansı’ndan itibaren Türkiye’nin adadaki “ilgili taraf” statüsünün tescillendiğini hatırlatarak, 1959-1960 anlaşmalarının da Rum tarafına üstünlük tanımayan siyasi bir “ortaklık” kurduğunu hatırlattı.
Rum tarafının 1963’ten sonra anayasal düzeni tek taraflı yıktığını ifade eden Apakan, BM Güvenlik Konseyinin kararlarında ve sahadaki barış gücü misyonlarında Güney Kıbrıs Rum Yönetimi’nin (GKRY) “meşru hükümet” kabul edilmesinin çözüm sürecini çelişkili ve kilitli hale getirdiğini söyledi.
Apakan, Rum tarafının çoğunluk yönetimi dayatma kültürü nedeniyle güç paylaşımına yanaşmadığına işaret ederek, 1978’deki ABD-İngiltere-Kanada planından 2004’teki Annan Planı’na kadar BM’nin sunduğu tüm çözüm planlarının Rumlarca reddedildiğini anlattı.
Adada 1975’ten bu yana adım adım inşa edilen devlet yapısının meşruiyetine ve egemenliğine dikkati çeken Apakan, şunları söyledi:
“Kıbrıs’taki siyasi sorunun boyutları ve sahadaki gerçeklik değişti. Hukuki argümanlarımızın da bu değişen gerçekliğe uyum sağlaması gerekiyor. İki devletli çözüm bizim için yeni bir şey değil. 1993’te BM görüşmeleri sırasında bile Türk tarafı BM’ye mülkiyet talepleri, güvenlik garantileri ve sınır düzenlemesini içeren bir belge sunmuştu. Dolayısıyla iki devletli çözüm birdenbire ortaya çıkmadı, müzakere sürecine dayanan bir arka planı var ve BM de buna aşina.”
Apakan, BMGK’nin 50 yıl öncesinin kavramlarıyla hareket ettiğini ve Kıbrıs’ta “işgal” ya da Türk tarafına ambargo uygulanmasını öngören hiçbir Güvenlik Konseyi kararının bulunmadığını vurgulayarak, “BM’ye ihtiyacımız var ancak Nisan 2004’teki referandumla BM kendini bir bakıma tüketti. İyi niyet misyonunun sona erdiğini kendileri de itiraf etti. Artık yeni fikirler ve yeni bir perspektif ortaya koymalıyız.” şeklinde konuştu.
Korukoğlu: Kıbrıs’ta sürdürülebilir herhangi bir anlaşmanın siyasi temelini egemen eşitlik oluşturmalı