Kıbrıs’ta ötanazi düzenlemesi Meclis’i bekliyor

Tedavisi mümkün olmayan hastalıklardan ve geri döndürülemez sağlık sorunlarından mustarip kişilere, sıkı koşullar altında yaşamlarını tıbbi yardımla sonlandırma hakkı tanınmasını öngören yasa önerisi Meclis’te bekliyor. Araştırmalara göre Güney Kıbrıs’ta toplumun yüzde 59’u ötanazi veya hekim destekli ölümün yasallaştırılmasını destekliyor.

Bugün Kıbrıs

Güney Kıbrıs’ta ötanazi ve hekim destekli ölüm konusunda özel bir yasal düzenleme bulunmuyor. Mevcut durumda doktorların, talep hastanın kendisinden gelse bile kişinin yaşamını aktif biçimde sonlandırmasına yardım etmesine izin verilmiyor.

Politis’in haberine göre, konu ilk kez milletvekili İrini Haralambidu’nun 2023’te sunduğu yasa önerisiyle kapsamlı şekilde Meclis gündemine taşındı. Öneri, geçtiğimiz haziran ayında Meclis İnsan Hakları Komitesi’nde ele alındı ancak yasalaşma süreci henüz tamamlanmadı.

KİMLER YARARLANABİLECEK?
Yasa önerisi, tedavisi mümkün olmayan hastalıklardan veya geri döndürülemez sağlık sorunlarından mustarip belirli kişilerin yaşamlarını acısız ve insan onuruna uygun şekilde sonlandırabilmesini amaçlıyor.

Düzenlemeden yararlanabilecek kişilerin;

•⁠ ⁠18 yaşını doldurmuş olması,
•⁠ ⁠Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı veya güneyde daimi ikamet sahibi olması,
•⁠ ⁠sağlık durumunun resmî olarak doğrulanması,
•⁠ ⁠bilinçli ve özgür karar verme yeterliliğine sahip bulunması gerekiyor.

Hastanın teşhisi, hastalığın seyri, uygulanabilecek tedaviler ve bakım seçenekleri hakkında eksiksiz biçimde bilgilendirilmesi de zorunlu tutuluyor. Yaşamı sonlandırma talebinin sözlü ve yazılı olarak, tanıkların huzurunda birden fazla kez tekrarlanması öngörülüyor.

TOPLUMUN YÜZDE 59’U YASALLAŞTIRILMASINI DESTEKLİYOR
Kıbrıs Ulusal Biyoetik Komitesi’nin araştırmasına göre katılımcıların yüzde 61’i, kişilerin ötanazi veya hekim destekli ölüm yoluyla yaşamlarını sonlandırmayı seçme hakkına tamamen ya da kısmen sahip olması gerektiğini düşünüyor.

Tedavisi mümkün olmayan, ağır ve güçten düşürücü kronik hastalıklarda ya da bütün ağrı giderme seçeneklerinin tükendiği durumlarda bu hakkın tanınmasına destek yüzde 79’a yükseliyor.

Ötanazi veya hekim destekli ölümün Kıbrıs’ta yasallaştırılmasını destekleyenlerin oranı ise yüzde 59 olarak açıklandı.

PALYATİF BAKIM TARTIŞMASI
Yasa önerisinde hastaların psikolojik, sosyal, palyatif ve evde bakım hizmetleri hakkında bilgilendirilmesi de şart koşuluyor. Meclis’teki tartışmanın temel noktalarından birini ise yeterli palyatif bakım hizmetleri oluşturulmadan ötanazinin yasallaştırılıp yasallaştırılamayacağı sorusu oluşturuyor.

Etik ve dinî itirazların yanı sıra, hastaların etkili ağrı tedavisine ve yaşam sonu bakımına erişimi güvence altına alınmadan tıbbi yardımla ölüm hakkı tanınmasının sakıncalı olabileceği belirtiliyor.

Meclis, mart ayında palyatif bakım hizmetlerinin ruhsatlandırılması, işletilmesi ve denetlenmesini düzenleyen yasayı oybirliğiyle kabul etti. Ancak yasal çerçevenin oluşturulması, gerekli bakım ağının tamamen faaliyete geçtiği anlamına gelmiyor.

PERSONEL VE ALTYAPI EKSİKLİĞİ VAR
Palyatif bakım sisteminin uygulanabilmesi için yatılı merkezlere, evde bakım hizmetlerine, gezici ekiplere, hastanelerle koordinasyona ve çok disiplinli sağlık personeline ihtiyaç bulunuyor.

Doktor, hemşire, psikolog ve sosyal hizmet uzmanı eksikliği, sistemin önündeki temel engeller arasında gösteriliyor. Özellikle hemşire açığının, yeni bakım merkezlerinin faaliyete geçirilmesini zorlaştırabileceği belirtiliyor.

Tıbbi yardımla ölüm önerisi Meclis’te beklemeyi sürdürürken, yeni yasama döneminde konunun yeniden gündeme alınıp alınmayacağı henüz netlik kazanmadı.