Kıbrıs’ın Schengen üyeliğinde 1 Temmuz hedefi: Geçiş kapıları ve Ercan için kritik sorular

Kıbrıs sorununun çözümüne yönelik diplomatik temasların hızlandığı bir dönemde, adanın geleceğini doğrudan etkileyecek yeni bir Avrupa Birliği gündemi ortaya çıktı.

Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis, Yunanistan’ın Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen Bölgesi’ne katılımı için 1 Temmuz 2027 tarihini hedeflediğini açıkladı.

Cyprus Mail’in haberine göre Hristodulidis, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen üyeliğine ilişkin bazı AB ülkelerinin itirazlarının büyük ölçüde aşıldığını söyledi.

Hedeflenen tarih, Yunanistan’ın AB Konseyi Dönem Başkanlığı’nı devralacağı güne denk geliyor.

“KIBRISLI TÜRKLERİN GEÇİŞ HAKLARI ETKİLENMEYECEK”
Hristodulidis, Schengen üyeliğinin Kıbrıslı Türklerin mevcut geçiş haklarını değiştirmeyeceğini savundu.

Kıbrıslı Türklerin ve mevcut kurallar çerçevesinde geçiş hakkı bulunan aile üyelerinin aynı haklardan yararlanmaya devam edeceğini söyledi.

Ancak bu güvencenin uygulamada nasıl sağlanacağına ilişkin ayrıntılı bir mekanizma henüz kamuoyuna sunulmadı.

Özellikle Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşlığı bulunmayan Kıbrıslı Türklerin ve kuzeyde yaşayan üçüncü ülke vatandaşlarının durumuyla ilgili sorular devam ediyor.

ERCAN ÜZERİNDEN GİRİŞLER NASIL KAYDEDİLECEK?
Schengen üyeliğinin önündeki en önemli teknik konulardan biri, adanın kuzeyindeki Ercan Havalimanı üzerinden gerçekleşen giriş ve çıkışlar.

AB’nin dijital Giriş-Çıkış Sistemi (EES), Schengen’in dış sınırlarından giriş ve çıkış yapan AB vatandaşı olmayan kısa süreli ziyaretçilerin hareketlerini kayıt altına alıyor.

Ancak Ercan üzerinden adaya ulaşan bir kişinin daha sonra güneydeki bir geçiş noktasından Schengen alanına dahil olacak bölgeye geçmesi halinde kayıt işleminin nasıl yapılacağı henüz açıklığa kavuşmadı.

Benzer şekilde güneyden adaya giriş yapan ancak Ercan üzerinden ayrılan bir kişinin Schengen çıkışının nasıl kaydedileceği de teknik sorunlardan biri.

Kıbrıs Cumhuriyeti, Ercan’ı yasal giriş kapısı olarak kabul etmiyor.

LARNAKA VE BAF’TA ÖZEL MEKANİZMA HAZIRLANIYOR
Hristodulidis, dijital giriş-çıkış sistemine ilişkin sorunların aşılması için Larnaka ve Baf havalimanlarında özel bir kontrol mekanizması oluşturulmasının planlandığını açıkladı.

Ancak mekanizmanın nasıl işleyeceği ve kuzey üzerinden yapılan seyahatlerle nasıl ilişkilendirileceği hakkında ayrıntılı bilgi vermedi.

Bu durum, Schengen üyeliğinin yalnızca güneydeki havalimanlarını değil, adanın iki tarafı arasındaki geçiş düzenini de etkileme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koyuyor.

ERHÜRMAN DAHA ÖNCE UYARMIŞTI
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen üyeliği sürecinde Kıbrıslı Türk tarafının da bilgilendirilmesi ve sürece dahil edilmesi gerektiğini açıklamıştı.

Erhürman, özellikle serbest dolaşım konusunda ciddi sorunların ortaya çıkabileceğini belirtmişti.

Bu sorunların Kıbrıs Cumhuriyeti vatandaşı olmayan Kıbrıslı Türkler açısından daha önemli olabileceğine dikkat çekmişti.

Hristodulidis’in mevcut geçiş haklarının korunacağı yönündeki yeni açıklaması, bu kaygıları gidermeye dönük bir güvence olarak sunuluyor.

Ancak Erhürman’ın talep ettiği istişare mekanizmasının oluşturulup oluşturulmadığı henüz açıklanmadı.

YEŞİL HAT AB’NİN DIŞ SINIRI DEĞİL
Avrupa Komisyonu’nun mevcut düzenlemelerine göre Yeşil Hat, AB’nin dış sınırı sayılmıyor.

Kıbrıs’ın tamamı AB toprağı olmakla birlikte, Kıbrıs Cumhuriyeti hükümetinin etkin kontrolü altında bulunmayan kuzeyde AB müktesebatının uygulanması askıya alınmış durumda.

İki taraf arasındaki kişi ve mal hareketleri, 866/2004 sayılı Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde düzenleniyor.

Dolayısıyla Kıbrıs’ın Schengen Bölgesi’ne katılması, tek başına Yeşil Hat’ın uluslararası sınır haline geleceği veya mevcut geçiş haklarının otomatik olarak kaldırılacağı anlamına gelmiyor.

Ancak Schengen’in dijital sınır yönetimi kurallarıyla adanın mevcut özel statüsünün nasıl uyumlaştırılacağı henüz ayrıntılı olarak bilinmiyor.

GÖZLER ARALIK AYINDAKİ AB TOPLANTISINDA
Kıbrıs Cumhuriyeti’nin Schengen üyeliği, AB Adalet ve İçişleri Konseyi’nin ekim ayındaki toplantısının gündemine alınmamıştı.

Konseyin bir sonraki toplantısı 3–4 Aralık tarihlerinde yapılacak.

Hristodulidis, AB ülkelerinin itirazlarının büyük ölçüde aşıldığını söylese de üyeliğin bu toplantıda karara bağlanacağına ilişkin kesinleşmiş bir açıklama bulunmuyor.

Kıbrıs’ın Schengen üyeliğinde 1 Temmuz hedefi: Geçiş kapıları ve Ercan için kritik sorular