Kıbrıs sorununda “kazanılmış yakınlaşmalar” savaşı

Kıbrıs sorununda yarın yapılacak liderler görüşmesi öncesinde asıl anlaşmazlığın çerçevesi netleşiyor. Kıbrıslı Rum müzakereci Menelaos Menelaou, dönüşümlü başkanlığın geçmiş yakınlaşmalar arasında bulunduğunu kabul etti; ancak bunun tek başına ön koşul haline getirilmesine karşı çıktı. Kıbrıslı Rum tarafı, Crans-Montana’ya kadar varılan bütün yakınlaşmaların paket halinde yeniden teyidini istiyor. Bugün Mehmet Dânâ ile Menelaou hazırlık görüşmesi yapacak, Hristodulidis ise BM temsilcisi Khassim Diagne ile masaya oturacak.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs sorununda son günlerde “dönüşümlü başkanlık kabul edildi mi, edilmedi mi?” tartışması öne çıkarken, müzakere masasındaki gerçek anlaşmazlığın bundan daha geniş olduğu ortaya çıkıyor.

Kıbrıslı Rum müzakereci Menelaos Menelaou, dönüşümlü başkanlığın geçmiş müzakere yakınlaşmaları arasında bulunduğunu açıkça söyledi.

Ancak Kıbrıslı Rum tarafı, bu başlığın tek başına görüşmelerin başlaması için ön koşul haline getirilmesine karşı çıkıyor.

Menelaou’ya göre yeniden müzakereye geçilebilmesi için Crans-Montana sürecinin sona erdiği 2017’ye kadar oluşan bütün müzakere birikiminin, tüm başlıklarıyla birlikte yeniden teyit edilmesi gerekiyor.

“TEK BAŞLIK DEĞİL, TÜM YAKINLAŞMALAR”
Menelaou, güvenlik ve garantiler dahil olmak üzere geçmişte oluşan yakınlaşmaların tamamının korunması gerektiğini savundu.

Böylece yeni sürecin daha önce çözülmüş meseleleri yeniden tartışmak yerine yalnızca açık kalan konulara yoğunlaşabileceğini söyledi.

Bu yaklaşım, Erhürman’ın dönüşümlü başkanlığın siyasi eşitliğin vazgeçilmez unsurlarından biri olduğu ve müzakereler başlamadan önce bunun teyit edilmesi gerektiği yönündeki tutumuyla ayrışıyor.

Dolayısıyla taraflar arasındaki anlaşmazlık artık yalnızca “dönüşümlü başkanlık var mı yok mu?” sorusu değil.

Asıl tartışma, hangi yakınlaşmaların, hangi yöntemle ve görüşmeler başlamadan önce ne ölçüde bağlayıcı kabul edileceği üzerinde yoğunlaşıyor.

BM BELGESİ DE AYNI DÜĞÜMÜN PARÇASI
Birleşmiş Milletler geçmiş müzakere sürecinde oluşan yakınlaşmaları kayda geçiren bir çalışma hazırladı.

Menelaou bu belgenin imzalanacak yeni bir anlaşma olmadığını, yalnızca müzakerelerin nerede kaldığını objektif biçimde kayda geçiren bir çalışma olduğunu söylüyor.

Kıbrıslı Türk tarafının ise geçmiş yakınlaşmaların bir belge halinde önceden teslim edilmesine mesafeli olduğu biliniyor.

Bu nedenle “yakınlaşmalar belgesi”, dönüşümlü başkanlık tartışmasıyla birlikte yeni sürecin metodolojik düğümüne dönüşmüş durumda.

BUGÜN DÂN–MENELAOU MASASI
Yarın yapılacak Erhürman–Hristodulidis görüşmesinden önce bugün iki tarafın temsilcileri Mehmet Dânâ ve Menelaos Menelaou bir araya gelecek.

Bu görüşme liderler toplantısının hazırlığı niteliğinde.

Hristodulidis de bugün saat 09.00’da BM Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Özel Temsilcisi Khassim Diagne ile görüşecek.

BM’nin öncelikli başlıklarından birinin yeni geçiş noktaları olduğu belirtiliyor.

Kıbrıslı Rum tarafının Athienou ve Kokkina yönünde önerileri bulunurken, Kıbrıslı Türk tarafı Haspolat ve Lurucina başlıklarını öne çıkarıyor.

YARIN LİDERLER, 29 EKİM’DE HOLGUÍN
Erhürman ile Hristodulidis yarın yeniden görüşecek.

İki lider daha sonra Gençlik Teknik Komitesi, Kültürel Miras Teknik Komitesi ve Sivil Toplum Danışma Organı’nın temsilcileriyle bir araya gelecek.

BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi María Ángela Holguín ise 29 Ekim’de adaya geliyor.

Holguín iki liderle ayrı ayrı görüşecek; 9 Kasım’da ise üçlü görüşme yapılacak.

ASIL SINAV METODOLOJİDE
Son temaslarda BM açıklamalarının sürekli “metodoloji ve öz” vurgusu yapması tesadüf değil.

Tarafların çözüm modelinden önce, müzakerenin nereden başlayacağı konusunda anlaşması gerekiyor.

Erhürman siyasi eşitliğin temel unsurlarının önceden teyidini isterken, Kıbrıslı Rum tarafı bütün geçmiş yakınlaşmaların topluca yeniden teyidini talep ediyor.