Karma oy kalktı, karma ittifak başladı

6 Aralık seçimlerinde milletvekilliği için karma oy kaldırıldı; seçmen artık farklı partilerden adayları aynı pusulada birleştiremeyecek. Ancak aynı gün yapılacak yerel seçimlerde hem iktidar hem muhalefet partileri kimi bölgelerde kendi adaylarıyla, kimi bölgelerde ise ortak ya da destekledikleri bağımsız adaylarla yarışıyor. Böylece milletvekilliğinde partileri ayıran sistem, belediye yarışında yerini çapraz desteklere ve yerel ittifaklara bırakıyor.

Bugün Kıbrıs

6 Aralık seçimlerinin en dikkat çekici çelişkilerinden biri, milletvekilliği seçim sistemi ile yerelde kurulan siyasi ilişkiler arasında ortaya çıktı.

Cumhuriyet Meclisi 10 Eylül’de Seçim ve Halkoylaması Yasası’nı değiştirerek karma oy uygulamasını kaldırdı. Böylece seçmen, milletvekilliğinde farklı partilerin listelerinden isimleri bir araya getirerek oy kullanamayacak. Parti içi tercih sistemi ise devam edecek.

Ancak aynı seçmen, belediye başkanlığı pusulasına geçtiğinde çok daha karmaşık bir siyasi tabloyla karşılaşacak.

GENELDE RAKİP, YERELDE DESTEKÇİ
Yerel seçimlerde bazı partiler kendi adaylarıyla yarışırken bazı bölgelerde başka partilerin ya da bağımsız isimlerin arkasında birleşiyor.

CTP, Lefkoşa’da TDP’li Mehmet Harmancı’yı desteklerken Beyarmudu’nda bağımsız Ahmet Zort’a destek veriyor. Yerel seçim haritasında CTP ile TDP arasında çok sayıda belediyeyi kapsayan iş birlikleri bulunuyor.

DP ise 6 Aralık öncesinde hem kendi belediye başkan adaylarını hem de destekleyeceği isimleri açıkladı. Parti, bazı bölgelerde kendi adayıyla yarışırken bazı bölgelerde başka siyasi çevrelerin de desteklediği adayların arkasında duruyor.

UBP de çok sayıda belediyede kendi adaylarıyla yarışırken bazı bölgelerde aday belirleme ve yerel destek dengeleri farklılaşıyor. YDP ve diğer partilerde de yerel düzeyde bağımsız adaylarla iş birliği modelleri görülüyor.

SEÇMENİN ÖNÜNDE İKİ AYRI HARİTA
Böylece 6 Aralık’ta aynı seçmen iki farklı siyasi mantıkla oy kullanacak.

Milletvekilliğinde sistem artık seçmene, “Bir parti seç, o listenin içinden tercih yap” diyor.

Yerel seçimde ise partilerin kendileri, “Burada kendi adayımız, başka yerde ortak aday, başka bir bölgede bağımsız aday”
modeliyle hareket ediyor.

Karma oyun kaldırılmasını savunanlar sistemin çok sayıda geçersiz oya neden olduğunu ve YSK’nın daha önce bu yönde görüş bildirdiğini savunurken, muhalefet değişikliğin seçime kısa süre kala yapılmasını eleştirdi.

KARMA OY YOK, KARMA DESTEK VAR
Seçim sistemindeki değişiklik tam da bu nedenle yeni bir siyasi paradoks yarattı.

Seçmenin farklı partilerden milletvekili adaylarını aynı oyda birleştirme hakkı kaldırıldı; ancak partiler belediye seçimlerinde kendi çapraz destek ağlarını kuruyor.

Bu nedenle seçim gecesinde yalnız milletvekili dağılımına bakmak yetmeyecek.

Aynı seçmenin milletvekilliğinde desteklediği partiyle belediyede oy verdiği aday arasındaki fark, partilerin gerçek yerel gücünü ve ittifakların seçmende ne kadar karşılık bulduğunu da gösterecek.

Seçmen milletvekilliğinde partileri ayırırken, belediyede partilerin kurduğu karma ittifaklara uyacak mı?

Karma oy pusuladan kalktı.

Ama karma siyaset, 6 Aralık’ın tam merkezine yerleşti.