Bilindiği gibi, adamızda da “Δεν Ξεχνω” ve “Unutmam” sloganları etnik toplumlar tarafından yaygın olarak kullanılıyor. Kıbrıslı Rumların “Δεν Ξεχνω” sloganına karşı Kıbrıslı Türkler “Biz de Katliamları Unutmuyoruz” diyerek cevap veriyorlar.
Elimde bir kanıt yok ama “Δεν Ξεχνω”, Quebeclilerden alınmış olabilir. Bu sloganı ilk ortaya atan Yunanlı yazar Nikos Dimos’tur ve Dimos’un Fransız kültürüne hakim olduğunu biliyorum.
Quebec’te gördüklerim, biraz da ülkemizi andırdığı için, ilgimi çekti ve merakımı kabarttı. Fransızca konuşan Quebec halkının inatla “hatırlıyorum” demesinin arkasında nasıl bir tarih vardır. Niye ve neyi unutmamakta ısrar ediyorlar?
Quebec ile Kıbrıs arasında benzerlikler sadece “Unutmam” sloganıyla sınırlı değildir.
Kanada’da İngilizce konuşan nüfus ile Fransızca konuşan Quebecliler arasında uzun yıllardan beri gerilim yaşanıyor. Quebec halkı bağımsızlık ve egemenlik talebiyle iki defa referandum yaptı ama çoğunluk sağlanamadı. İlerleyen yıllarda yeni bir referandum yapacaklarını söyleyenler var.
Öte yandan Quebec halkının geleceğini Kanada federalizmi içinde gören güçler de var.
Kısacası, Quebec’te federalistlerle egemenlikçiler arasında siyasi bir yarış yaşanıyor. Tıpkı, Kıbrıs Türk toplumunda olduğu gibi...
Kısa Bir Tarihçe
1534 yılında Fransa Kralı Birinci François, Jacques Cartier adlı Breton denizciye Kuzey Amerika üzerinden Asya’ya giden yollar keşfetme görevini verir. Denize açılan Cartier, keşfettiği Kuzey Amerika topraklarına “Yeni-Fransa” adını verdiği koloniler kurar. “Yeni Fransa’ya (Kanada’ya) yerleşimciler yerleşir ve 1608 yılında Quebec şehri kurulur.
Metropolden çok uzak olan ve uçsuz bucaksız topraklarda kurulan “Yeni Fransa” ekonomik olarak İngiliz kolonicilerin Kuzey Amerika’da kurduğu 13 koloninin gerisinde kalır.
Fransız ve İngiliz kolonicilerin azılı bir rekabet içine oldukları bir dönemden söz ediyoruz. İngilizler 1754-1760 arasında Fransız kolonilerini fethederler ve o tarihten itibaren Kanadalı İngilizler ile Kanadalı Fransızlar arasında günümüze kadar devam eden sürtüşme ve gerilimler başlar. Bir Fransız kolonisi olan Quebec’in İngiliz işgaline uğraması Quebeclilerde derin izler bırakır.
İngilizler işgal ettikleri Fransız kolonilerine karşı baskıcı politikalar uygularlar. İngilizce tek resmi dil ilan edilir ve Quebec bölgesi asimilasyona tabi tutulur. Yönetimde Fransız yasaları yerine İngiliz yasalarına yer verilir ve Fransızlar yönetim ve ordudan dışlanırlar. Mülk edinme haklarına sınırlama getirilir, çoğu mülklerinden edilir.
13 Amerika kolonisinin bağımsızlığa yönelmesiyle birlikte Quebec bölgesinin de baş kaldıracağından korkan İngilizler bölge halkına bazı haklar tanımaya karar verirler. 1774 yılında çıkarılan Quebec Yasasıyla Fransız Medeni kanunu yeniden uygulamaya konulur, Fransızcanın sivil ve hukuki işlemlerde kullanılmasına izin verilir ve mülk sahibi Fransızlar eski mülklerine geri dönerler.
İngilizler 1791 yılında Quebec bölgesini ikiye bölmeye karar verirler. “Aşağı Kanada” olarak adlandırılan bölgede 1774 yılında uygulamaya konulan yasalar geçerli olmaya devam eder ve bu uygulama Fransızca konuşan Kanadalıların yaşadığı Quebec’in doğuşuna zemin hazırlar. “Yukarı Kanada” ağırlıkla İngiliz bölgesi olarak kalır.
