Kıbrıs Postası köşe yazarı ve ekonomist-yazar Hakan Çaydamlı, Türkiye’de televizyon dizileri ve filmlerinde alkol, sigara ve bazı kelimelere uygulanan sansür anlayışını eleştirdi.
Çaydamlı, sansürün toplumu korumak yerine gizlenen unsurlara daha fazla dikkat çektiğini savunarak uygulamanın çelişkilerine dikkat çekti.
Çaydamlı analizinde şu ifadeleri kullandı:
"EKRANDAKİ BUZLANMIŞ İKİYÜZLÜLÜK: HAYATI SANSÜRLEYEREK TOPLUMU MU ISLAH EDECEKSİNİZ?
Türkiye’de televizyon dizilerini ve filmlerini izlerken insanın yalnızca sabrı değil, aklıyla da alay edildiğini düşündüren tuhaf bir sansür anlayışıyla karşılaşıyoruz. Bir sahnede insanlar rakı masasına oturmuş, kadehlerini kaldırmış, sohbet ediyorlar; fakat rakı şişesi ve kadehler ya buzlanmış ya da görüntüden çıkarılmış. Başka bir sahnede bir karakterin elinde sigara var ama sigaranın kendisi sansürlenmiş. Bazen sigara içen kişinin yüzü, eli, hatta sigaranın dumanı bile görüntü üzerinde yapılan müdahalelerle görünmez hâle getirilmeye çalışılıyor. Şarap, bira, viski ve diğer alkollü içecekler de aynı muameleden nasibini alıyor.
Bununla da yetinilmiyor! Konuşmaların ortasında bazı kelimeler biplenerek sansürleniyor. Yetişkin insanların konuştuğu, gündelik hayatın içinde sıklıkla kullanılan kelimeler, sanki toplumun ahlakını yerle bir edecek korkunç suç unsurlarıymış gibi seslerinden arındırılıyor. Bazen cümlenin anlamını tamamen ortadan kaldıran, bazen de sansürlendiği için o kelimeyi dinleyicinin zihninde daha da belirgin hâle getiren bu uygulama, başlı başına bir komedi!
İnsanların ne söylendiğini zaten anladığı bir ortamda kelimenin üzerini bip sesiyle kapatmanın nasıl bir mantığı olabilir? Üstelik kimi zaman sansürlenen kelimenin yerine konulan bip sesi, kelimenin kendisinden daha fazla dikkat çekiyor. Böylece sansür, engellemeye çalıştığı şeyi bizzat kendisi görünür hâle getiriyor.
İnsan ister istemez soruyor: Siz kimin aklıyla alay ediyorsunuz?
Bir içki masasının etrafında oturan insanların ne yaptığını anlamak için şişenin üzerindeki etiketi görmeye mi ihtiyacımız var? Masada kadehler tokuşturuluyor, insanlar içkilerini yudumluyor, sohbetin akışı ve davranışları ortada. Üstelik rakı masası dediğiniz şeyin kendine özgü kültürü, sofrası, mezesi ve ritüeli var. Şimdi bütün bunları buzlayarak ortadan kaldırdığınızı mı sanıyorsunuz? İnsanların alkol tükettiğini anlamasını engellediğinizi mi düşünüyorsunuz?
Sigara meselesi daha da komik!
Bir oyuncunun sigarası buzlanmış olabilir. Peki, havaya yayılan duman ne olacak? Karakterin sigaradan nefes çektiğini, ardından dumanı dışarı üflediğini milyonlarca insan görmüyor mu? Sigaranın kendisini kapatınca sigara içme eylemini de mi ortadan kaldırmış oluyorsunuz? Ekranda sigara görünmüyor ama duman ortalıkta dolaşıyor. Bu nasıl bir sansür mantığıdır? Bu, olsa olsa sansür uygulayanların kendi kendilerini kandırma biçimidir.
Biplenen kelimeler de aynı zihniyetin başka bir tezahürü. Bir karakterin ağzından çıkan bir sözcüğü susturunca o sözcüğün toplumsal hayattaki varlığını mı ortadan kaldırıyorsunuz? İnsanlar sokakta, evde, iş yerinde, arkadaş toplantılarında konuşurken bu kelimeleri kullanmıyor mu? Bunları duymayan mı kaldı? Yetişkin insanların zaten bildiği, duyduğu ve kullandığı kelimeleri bir bip sesiyle örtmek, ne eğitici ne de koruyucu bir davranıştır. Sadece yapay, gülünç ve riyakâr bir sansür gösterisidir.
Gerçekliği buzlayarak, bipleyerek ortadan kaldıramazsınız!
SANSÜRÜN İRONİSİ: YASAKLADIĞINIZ ŞEYİN REKLAMINI KENDİNİZ YAPIYORSUNUZ!






