Fiberde ek Protokol metni hala açıklanmadı: Bilgisayar Mühendisleri Odası şeffaflık istedi

Kıbrıs’ın kuzeyinde 5G, fiber altyapı ve Starlink tartışmaları sürerken KTMMOB Bilgisayar Mühendisleri Odası, teknoloji başlıklarının sloganlarla değil, kamu yararı, şeffaflık, rekabet, veri güvenliği ve dijital egemenlik üzerinden ele alınması gerektiğini belirtti.

Bilgisayar Mühendisleri Odası – Başkanı Esat Gürhan adına yapılan açıklamada, kamuoyunda 5G, FTTH ve uydu internetinin zaman zaman birbirine alternatif teknolojiler gibi sunulduğuna, henüz ayrıntıları açıklanmayan düzenlemelerin ise kesinleşmiş gibi aktarıldığına dikkat çekti.

Açıklamada, “Amacımız herhangi bir teknolojiye, kuruma veya yatırımcıya karşı çıkmak değildir. Amacımız; halkımızın doğru bilgilendirilmesi, ülkemizin teknolojik gelişiminin kamu yararı temelinde yürütülmesi ve milyarlarca liralık dijital altyapı kararlarının şeffaf, denetlenebilir ve sürdürülebilir olmasıdır” denildi.

5G 15 KASIM’DA BAŞLAYACAK AMA HER YERDE AYNI HİZMET OLMAYACAK
Bilgisayar Mühendisleri Odası, BTHK ile iki mobil operatör arasında Ağustos 2026’da imzalanan ek sözleşmelerle 5G takviminin öne çekildiğini ve hizmetin 15 Kasım 2026’da başlamasının kararlaştırıldığını hatırlattı.

Hizmetin 700 MHz ve 3600 MHz frekans bantlarında sunulacağı, yetkilendirmenin ise 14 Kasım 2046’ya kadar geçerli olacağı belirtildi.

Ancak Oda, 15 Kasım tarihinin ülkenin tamamında aynı hız ve kalitede 5G hizmeti alınacağı anlamına gelmediğinin altını çizdi:

“Ancak 15 Kasım’da ülkenin her noktasında aynı hız ve kalitede 5G kullanılacağı düşünülmemelidir. Kapsama alanının genişlemesi, baz istasyonlarının yenilenmesi, istasyonların güçlü fiber bağlantılarla desteklenmesi ve 5G uyumlu cihazların yaygınlaşması zaman alacaktır.”

Oda, telefonda yalnızca “5G” ibaresinin görülmesinin de kaliteli hizmet anlamına gelmeyeceğini belirtti. Hizmet kalitesinin baz istasyonu yoğunluğu, kapsama alanı, frekans miktarı, fiber bağlantılar, şebeke yoğunluğu, gecikme süresi ve operatör paketleriyle belirleneceğine işaret edildi.

Bu nedenle kamuoyuna yalnızca başlangıç tarihinin değil, ilçe bazında kapsama hedeflerinin, asgari indirme ve yükleme hızlarının, kesinti oranlarının, arıza giderme sürelerinin ve yükümlülüklerini yerine getirmeyen operatörlere uygulanacak yaptırımların da açıklanması istendi.

“5G İLE FİBER BİRBİRİNİN RAKİBİ DEĞİL”
Açıklamada, FTTH’nin yani “eve kadar fiber” altyapının, fiber optik kablonun doğrudan evlere ve iş yerlerine kadar ulaşması anlamına geldiği hatırlatıldı.

Bilgisayar Mühendisleri Odası, 5G, fiber ve uydu interneti arasındaki ilişkiyi şu ifadelerle anlattı:

“Fiber optik altyapı ülkenin dijital ana yollarıdır. FTTH, bu yolların doğrudan ev ve iş yerlerine ulaşmasıdır. 5G, kullanıcıları kablosuz olarak bu dijital ağa bağlayan mobil erişim sistemidir. Uydu interneti ise karasal altyapının bulunmadığı veya zarar gördüğü yerlerde gökyüzünden sağlanan tamamlayıcı bir bağlantıdır.”

Oda, “Dolayısıyla 5G ile FTTH birbirinin rakibi veya alternatifi değildir. Tam tersine birbirini tamamlar” diyerek güçlü bir 5G sisteminin arkasında da yüksek kapasiteli fiber altyapı bulunması gerektiğini belirtti.

FİBER PROTOKOLÜNDE ESAS SORULAR HALA YANITSIZ
Türkiye ile Kıbrıs’ın kuzeyi arasındaki fiber optik sürecinde 11 Temmuz 2025’te mutabakat zaptı, 24 Eylül 2025’te ise uygulama ve iş birliği protokolü imzalandı.

İlk protokolün ardından altyapının mülkiyeti, Türk Telekom’un rolü, internet servis sağlayıcılarının altyapıya eşit erişimi, toptan fiyatlandırma, Telekomünikasyon Dairesi’nin konumu, veri güvenliği ve yerel mühendislerin projedeki rolü konusunda ciddi tartışmalar yaşandı.

Bu tartışmaların ardından 20 Ağustos 2026’da yeni bir Ek Protokol imzalandı. Enformasyon Dairesi, yeni metnin kamuoyundaki tereddütleri giderecek düzenlemeler içerdiğini ve fiber altyapının 2027 yılı içerisinde evlere ve iş yerlerine ulaştırılmasının hedeflendiğini açıkladı.

Bilgisayar Mühendisleri Odası ise bu açıklamanın tek başına yeterli olmadığını belirtti:

“Bu, önemli ve olumlu bir açıklamadır. Ancak açıklama ile hukuki metin aynı şey değildir.”

Oda, 23 Ağustos itibarıyla Ek Protokol’ün tam metnine ulaşılamadığını belirterek, hangi maddelerin değiştirildiğinin, hangi yeni güvencelerin getirildiğinin ve daha önce dile getirilen kaygıların ne ölçüde giderildiğinin bilinmediğine dikkat çekti.

Fiber yatırımına karşı olmadıklarını açıkça belirten Oda, “Bizler fiber yatırımlarına karşı değiliz. Ülkemizin tümüne fiber ulaştırılmasını gerekli ve gecikmiş bir yatırım olarak görüyoruz” dedi.

Ancak altyapının kamusal ve stratejik bir varlık olarak korunmasını, tüm yetkili internet servis sağlayıcılarına eşit koşullarda açılmasını, tekelleşmenin önlenmesini ve toptan fiyatların şeffaf biçimde belirlenmesini istedi.

Yerel mühendislerin ve teknik personelin projede etkin görev alması, ülke içi internet trafiğinin mümkün olduğunca ülke içinde tutulması, siber güvenlik, yedeklilik ve afet dayanıklılığı da Oda’nın temel talepleri arasında yer aldı.

“BTHK’NIN ROLÜ TALİ DEĞİL, MERKEZİDİR”
Bilgisayar Mühendisleri Odası, fiber projesinde BTHK’nın yetkilerinin göz ardı edilemeyeceğine de dikkat çekti.

6/2012 sayılı Elektronik Haberleşme Yasası’nın BTHK’ya haberleşme sağlayıcılarını yetkilendirme, frekansları yönetme, rekabeti koruma, tüketici haklarını gözetme, hizmet kalitesini ölçme, piyasayı denetleme ve kişisel veriler ile haberleşme gizliliğini koruma görevleri verdiği hatırlatıldı.

Yasanın 14’üncü maddesine göre fiber optik dahil yerel ağların kurulması ve işletilmesine ilişkin ulusal politikanın BTHK ile istişare edilmesi ve Kurumun yazılı görüşünün alınması gerektiği kaydedildi.

Oda bu nedenle, “BTHK’nın fiber projesindeki rolü tali değil, merkezidir” diyerek BTHK’nın Ek Protokol ve uygulanacak iş modeli hakkındaki teknik ve düzenleyici görüşünün kamuoyuyla paylaşılmasını istedi.

“STARLINK ÇALIŞSA BİLE YASAL OLDUĞU ANLAMINA GELMİYOR”
Starlink konusunda da kamuoyunda oluşan yanlış algılara dikkat çekildi.

Oda, Starlink ve benzeri alçak dünya yörüngeli uydu sistemlerinin kırsal bölgelerde, denizcilikte, afetlerde ve karasal altyapının bulunmadığı alanlarda önemli avantaj sağlayabileceğini belirtti.

Ancak bir cihazın teknik olarak çalışmasının, hizmetin Kıbrıs’ın kuzeyinde yasal ve ticari olarak yetkilendirildiği anlamına gelmediği vurgulandı.

BTHK’nın güncel yetkilendirilmiş haberleşme sağlayıcıları listesinde Starlink veya SpaceX adına yerel internet hizmeti yetkilendirmesi bulunmadığı hatırlatıldı.

Bu nedenle başka bir ülkeden cihaz getirilmesi, yabancı adres kullanılması ya da dolaşım paketiyle hizmet alınmasının yerel yetkilendirmenin yerine geçmeyeceği belirtildi.

Oda, “Dolayısıyla vatandaşlarımızın ‘cihaz çalışıyor, öyleyse yasaldır’ veya ‘Güney’de satılıyor, kuzeyde de kullanılabilir’ şeklindeki açıklamalara itibar etmemesi gerekir” uyarısında bulundu.

Bununla birlikte Bilgisayar Mühendisleri Odası, Starlink ve benzeri teknolojilerin süresiz biçimde yasaklanmasını da doğru bulmadığını açıkladı.

BTHK’nın şirket veya marka gözetmeden, teknoloji tarafsız bir uydu internet yetkilendirme sistemi oluşturması gerektiğini belirten Oda; yerel temsilcilik, cihaz izinleri, vergi, faturalandırma, garanti, tüketici hakları, kişisel veri güvenliği ve acil durum kullanımının açık biçimde düzenlenmesini istedi.

“FİBER DÖŞEMEKLE BİLİŞİM ADASI OLUNMAZ”
Açıklamada, son dönemde sık kullanılan “bilişim adası” söylemine de dikkat çekildi.

Bilgisayar Mühendisleri Odası, bir ülkeye yalnızca fiber kablo döşenmesinin veya 5G hizmeti getirilmesinin o ülkeyi bilişim merkezi haline getirmeyeceğini belirtti.

Bunun için uygun fiyatlı yüksek hızlı internetin yanı sıra, kesintilere dayanıklı enerji ve haberleşme altyapısı, veri merkezleri, yerel internet değişim noktaları, siber güvenlik, kişisel verilerin korunması, yetişmiş mühendis ve yazılımcılar, dijital kamu hizmetleri, araştırma-geliştirme ve adil rekabet gerektiği kaydedildi.

Oda, dijitalleşmenin başarısının reklamlarla duyurulan hızlarla değil, günlük yaşamda yarattığı sonuçlarla ölçülmesi gerektiğini şu sözlerle anlattı:

“Dijitalleşmenin başarısı reklamlarla açıklanan en yüksek hız üzerinden değil; köydeki öğrencinin bağlantısı, küçük işletmenin ödeyeceği ücret, hastanenin kesintisiz haberleşmesi, vatandaşın verisinin korunması ve genç mühendislerin ülkelerinde üretim yapabilmesi üzerinden ölçülmelidir.”

EK PROTOKOLÜ AÇIKLAYIN, KURALLARI ŞEFFAFLAŞTIRIN
Bilgisayar Mühendisleri Odası, yetkililerden 5G kapsama ve hizmet kalitesi yükümlülüklerini kamuoyuna açıklamasını, ilçe bazında bağımsız hız ve kesinti ölçümleri yayımlamasını, 20 Ağustos tarihli Fiber Optik Ek Protokolü’nün tam metnini paylaşmasını ve BTHK’nın projeye ilişkin yazılı görüşünü açıklamasını istedi.

Fiber altyapıda kamu mülkiyetinin, açık erişimin ve ayrım gözetmeyen toptan fiyatlandırmanın güvence altına alınması, internet servis sağlayıcıları arasındaki rekabetin korunması ve Starlink ile diğer uydu sistemleri için açık bir yetkilendirme yol haritası hazırlanması da talepler arasında yer aldı.

Oda ayrıca yerel internet değişim noktası, veri merkezi, yedek uluslararası bağlantı ve afet haberleşme planları hazırlanmasını; yerel bilgisayar ve elektronik mühendisleriyle teknik personelin projelerde etkin biçimde görev almasını istedi.

Açıklamanın sonunda asıl tartışmanın teknoloji tercihi olmadığına işaret edildi:

“Sonuç olarak; 5G, FTTH ve uydu interneti arasında bir tercih yapmak zorunda değiliz. Doğru düzenlemelerle bu teknolojilerin tamamından yararlanabiliriz. Asıl mesele hangi teknolojinin kullanılacağı değil; altyapının kim tarafından, hangi kurallarla, kimin yararına ve nasıl denetleneceğidir.”

Fiberde ek Protokol metni hala açıklanmadı: Bilgisayar Mühendisleri Odası şeffaflık istedi