Eski müzakereci Osman Ertuğ, Kıbrıs’ta kalıcı çözümün önünün açılması için karşılıklı egemenliğin kabul edilmesi gerektiğini belirterek geçiş kapılarının açılmasına yönelik gelişmeleri değerlendirdi.
Eski müzakereci ve emekli büyükelçi Osman Ertuğ, iki yeni geçiş kapısı açılmasına yönelik girişimleri sınırlı bir adım olarak nitelendirdi. Asıl meselenin Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsünün kabul edilmesi olduğunu vurgulayan Ertuğ, Akıncılar Kapısı’nın 5. Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın döneminde gündeme geldiğini anımsattı. Ertuğ, Cumhurbaşkanlığı ile hükümet arasında istişare eksikliği bulunduğuna dikkat çekti.
Yusuf Bahadır AYDIN
Eski müzakereci ve emekli büyükelçi Osman Ertuğ, KIBRIS TV’de Elif Şen Çatal’ın sunduğu Gün Ortası programına konuk olarak Kıbrıs sorunundaki son gelişmeleri, geçiş kapılarının açılması konusunu, Türkiye’nin Kıbrıs politikasını ve Cumhurbaşkanlığı ile hükümet arasındaki ilişkileri değerlendirdi.
Geçiş kapılarının açılmasına yönelik gelişmelerin çok büyütülmemesi gerektiğini belirten Ertuğ, söz konusu adımın Kıbrıs sorununda kapsamlı bir ilerleme anlamına gelmediğini söyledi.
Ertuğ, bu girişimin, Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri’nin Kıbrıs Kişisel Temsilcisi Maria Angela Holguin’in görev süresi sona ermeden önce müzakere sürecinin devam ettiği görüntüsünü vermeye yönelik olabileceğini ifade etti.
“Hiçbir şey olmamış görüntüsünden kurtulmak için atılmış bir adım”
Programda, eski Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın Akıncılar Kapısı’nın açılmasını kendi döneminde önerdiğine ilişkin açıklaması ve geçiş kapılarının açılması konusunda yaşanan gelişmeler ele alındı.
Akıncılar Kapısı’nın Tatar’ın cumhurbaşkanlığı döneminde gündeme geldiğini doğrulayan Ertuğ, bunun birkaç kapının birlikte açılması yönündeki önerinin bir parçası olduğunu belirtti.
Ertuğ, geçiş kapılarının açılmasına yönelik gelişmenin büyük bir olay olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydederek, şöyle konuştu:
“Çok büyük bir olay olarak değerlendirmiyorum. Bu, hiçbir şey olmamış görüntüsünden kurtulmak için atılmış bir adımdır. Bir süreç devam ediyor görüntüsünü vermek için yapılan bir girişim olarak değerlendiriyorum.”
BM Genel Sekreteri’nin Kişisel Temsilcisi Holguin’in görev süresinin sonuna yaklaşıldığını hatırlatan Ertuğ, bu gelişmenin Rum lider Nikos Hristodulidis açısından da siyasi bir anlam taşıyabileceğini söyledi.
Ertuğ, Hristodulidis’in, müzakerelerin durmasından kendisinin sorumlu tutulmasının önüne geçmek ve sürecin devam ettiği izlenimini oluşturmak amacıyla bu adıma olumlu yaklaşmış olabileceğini dile getirdi.
Geçiş kapılarının açılmasının ne zaman gerçekleşeceğinin de henüz belli olmadığını belirten Ertuğ, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın da sürecin aylar alabileceğine işaret ettiğini anımsattı.
“Haspolat kapısı bizim için daha önemli”
Kapıların açılması konusunda Kıbrıs Türk tarafı açısından ekonomik ve ticari boyutun da dikkate alınması gerektiğini belirten Ertuğ, özellikle Haspolat Kapısı’nın önemine vurgu yaptı.
Ertuğ, Haspolat Kapısı’nın açılmasının iş insanları açısından daha fazla anlam taşıdığını ifade ederek, Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde ticari geçişlere imkân sağlayabilecek bir kapının Kıbrıs Türk tarafına katkı sunabileceğini söyledi.
Geçmişte Yeşilırmak ve Aplıç kapılarının açılması süreçlerini de hatırlatan Ertuğ, bazı geçiş noktalarının daha çok Rum tarafındaki bölge sakinlerine hizmet edebileceğini belirtti.
Yeni kapıların açılmasının Kıbrıs Türk tarafına ciddi maliyetler getirebileceğine de dikkat çeken Ertuğ, her kapının açılmasının yaklaşık 1 milyon ila 1,5 milyon dolarlık bir mali yük oluşturabileceğini ifade etti.
Ertuğ, geçiş kapılarının açılmasına yönelik girişimlerin Kıbrıs Rum tarafınca siyasi bir meseleye dönüştürüldüğünü savunarak, Rum tarafının normalleşme görüntüsü oluşmasını istemediğini ileri sürdü.
Cumhurbaşkanlığı ile hükümet arasında istişare vurgusu
Programda, Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile hükümet ve Dışişleri Bakanlığı arasında Kıbrıs sorununa ilişkin istişare mekanizmasının yeterince çalışmadığı yönündeki iddialar da gündeme geldi.
Başbakan Ünal Üstel, Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Tahsin Ertuğruloğlu’nun Antalya’da düzenlenen COP31 İklim Zirvesi’ne katılmak üzere Türkiye’de bulunduğunu belirten Ertuğ, bu ziyaretin Türkiye ve KKTC yetkilileri arasında istişare açısından da fırsat oluşturabileceğini söyledi.
Cumhurbaşkanı Erhürman’ın Türkiye ile sürekli istişare içinde olduğunu açıkladığını anımsatan Ertuğ, aynı hassasiyetin ülke içindeki kurumlar arasında da gösterilmesi gerektiğini vurguladı.
“Ortak bir ses vermemiz lazım” diyen Ertuğ, özellikle geçiş kapılarının açılması gibi hükümetin yetki alanına giren konularda Cumhurbaşkanlığı ile hükümet arasında iletişim kurulmasının önemine işaret etti.
Ertuğ, kapıların açılması konusunda hükümete önceden yeterli bilgi verilmediğine ilişkin açıklamaları da değerlendirerek, bu tür konularda istişarenin zorunlu olduğunu ifade etti.
“Sonuç alıcı görüşmeler yapılmalı”
Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman’ın müzakere sürecine ilişkin yaklaşımını da değerlendiren Ertuğ, Erhürman’ın sonuç alıcı, takvimli ve belirli koşullara dayalı görüşmeler yapılması yönündeki açıklamalarına dikkat çekti.
Ertuğ, siyasi eşitliğin başlangıçta kabul edilmesi ve görüşmelerin sonuçsuz kalması halinde mevcut statükonun devam etmemesine yönelik bir mekanizmanın oluşturulmasının önem taşıdığını belirtti.
Ancak Rum tarafının özellikle görüşmelerin sonuçsuz kalması halinde statükonun devam etmemesine yönelik yaklaşımı kabul etmekte zorlandığını ifade eden Ertuğ, Erhürman’ın kamuoyuna açıkladığı “oyun değiştirici” önerilerin içeriğinin de henüz bilinmediğini söyledi.
Bu önerilerin kamuoyuyla paylaşılması gerektiğini savunan Ertuğ, Cumhurbaşkanı’nın önemli bir girişimde bulunması halinde bunun kamu diplomasisi yoluyla anlatılmasının da önemli olduğunu kaydetti.
