A+
A-
Doğu Akdeniz Üniversitesi (DAÜ) Mühendislik Fakültesi Endüstri Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi ve Kalite Yönetim Ofisi Koordinatörü Yrd. Doç. Dr. Ali Berk Baştaş, “Kalite Nosyonu, Standardizasyon ve KKTC Sanayisi” başlıklı açıklamada bulundu. Kalite ve standardizasyon kavramlarını değerlendiren Yrd. Doç. Dr. Baştaş, söz konusu kavramların KKTC sanayisi açısından önemine değindi. Yrd. Doç. Dr. Baştaş, açıklamasında şu ifadelere yer verdi:
“Yurt dışından bir alıcının hellimimize ya da narenciyemize bakarken sorduğu ilk sorulardan biri, ürünün hangi standarda göre üretildiğidir. Standart ve kalite kavramları, hepimizin sıkça kullandığı ama pek azımızın doğru tanımlayabildiği olgular olarak karşımıza çıkmaktadırlar.
Kalite Nedir?
Kalite kavramının temel unsuru “kullanıma uygunluk”tur. Ürün veya hizmet, müşterinin elinde tasarım ve kullanım amacına hizmet etmelidir (Joseph Juran). Örneğin geleneksel ürünümüz olan hellim için bu, tüketicinin beklediği tadı vermesi, erimeden pişebilmesi açılarından değerlendirilebilir. Diğer bir tanım da kaliteyi “gereksinimlere ya da şartnameye uygunluk” olarak açıklamıştır (Philip Crosby). Bu tanıma göre tek performans standardı sıfır hatadır; kalitenin ölçüsü de hata ve kusurların yol açtığı hurda, tamir, servis ve muayene giderleri, yani kalitesizliğin maliyetidir.
Üçüncü bir yaklaşım ise “süreç” odağında ilerler. Bu açıdan kalite anlayışı, ürünün öngörülebilir tekdüzeliği (düşük değişkenlik) üzerine kuruludur ve iyileştirme hiç bitmeyen bir döngüdür (William E. Deming). Bu yaklaşıma göre, sanayideki sorunların %85'inden fazlası ancak yönetimin sistemi değiştirmesiyle çözülebilir. Bu üç yaklaşım batı dünyasında ortaya çıkmıştır. Ancak doğuda ise durum biraz daha farklıdır. Kalite konusu toplum zeminine kadar genişletilir ve kalite, ürünün sevkiyatından itibaren topluma verdiği kayıp üzerinden tanımlanır (Genichi Taguchi). Bu yaklaşım kalite kayıp fonksiyonuna göre bir kalite karakteristiği hedef değerden uzaklaştıkça kayıp, sapmanın karesiyle artar. Yani spesifikasyon sınırları içinde kalan bir sapmanın da bedeli vardır. Örneğin tuzu hedef değerin biraz üzerinde kalan bir hellim spesifikasyon sınırları içinde olabilir, ama farkı tüketicinin hissetmesi durumunda, memnuniyet olumsuz etkilenebilir ve hedeften sapmanın derecesine göre kayıp artar.
Üç Kalite Boyutu: Tasarım, Uygunluk ve Performans Kalitesi
Bu tanımları, tasarım, uygunluk ve performans kalitesi boyutları üzerinden derinleştirebiliriz. Tasarım kalitesi, ürünün veya hizmetin müşteri gereksinimlerini karşılaması için sahip olması gereken tasarımsal özellikleri ve koşulları belirler. Uygunluk kalitesi, üretilen ürünün veya sağlanan hizmetin tasarım gereksinimlerini ve standartlarını karşılama derecesidir. Performans kalitesi ise ürünün veya hizmetin kullanım aşamasında müşterinin ihtiyaçlarını ne derecede karşıladığını ifade eder. Kullanım aşamasında müşterinin ve diğer paydaşların ürün ya da hizmetle ilgili karşılaşabileceği her sorunun tasarıma veya üretime geri bildirim olarak dönmesi de en az bu boyutlar kadar önemlidir.
Standardizasyon ve Kalite
Müşteri ve paydaş beklentileri doğru tanımlanmadıkça ve resmi olarak belgelenmedikçe kalite şans eseri bir olgu haline gelir. Standartlar ya da şartnameler (spesifikasyonlar), bir ürün, hizmet ya da süreç için bu beklentileri kesin bir dille resmileştiren ifadelerdir. Bu ifadeler genellikle kalite karakteristikleri üzerine kurulur: boyut, ağırlık ve dayanım gibi yapısal; tat, görünüm ve koku gibi duyusal; güvenilirlik gibi zamana bağlı ürün veya hizmet özellikleri ile ilgili dürüstlük ve şeffaflık gibi etik karakteristikler. Hellimde tat ve doku duyusal, ağırlık ve nem oranı ise yapısal karakteristiklere örnektir. Ürün, hizmet ve süreçlerin kalite tanımı ve standardizasyonu için müşteri gereksinimleri ile yasal ve mevzuat şartları çerçevesinde önemli karakteristikler belirlenir. Bu karakteristiklerin hedef değerleri ile alt ve üst spesifikasyon sınırları tanımlanır. Tüm karakteristiklerin gereksinimlerini bir araya getiren belgeler ise standart kavramının temelini oluşturur. Standardizasyon böylece kalite tanımını karakteristikler ve spesifikasyonlar aracılığı ile ölçüye çevirir ve alıcı ile satıcıya ortak bir dil kazandırır. Ürün ve süreç standartlarının yanında, bu yıl Eylül ayında yeni versiyonu yayımlanan ISO 9001 kalite yönetim sistemi standardı da firmalara müşteri ve paydaş gereksinimlerini tutarlı ve sistematik bir biçimde karşılayacak yönetim sisteminin şartlarını tanımlamaktadır.
KKTC Sanayisi Penceresinden






