İklim değişikliği ile mücadelede dünyanın en önemli organizasyonu olan BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (UNFCCC) 31. Taraflar Konferansı (COP31) “Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı — Rio Sinerjisi” temasıyla sürüyor. Bu kapsamda COP31 Başkanlığı Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı’nı, okyanus temelli iklim eylemlerinin daha güçlü ortaklıklar ve finansmana erişimin iyileştirilmesi için hayata geçirdi. Mutabakat, Tarafların ve ortakların görüşlerinden ve İstanbul Okyanus ve Denizler Çalıştayı ile Trabzon Üst Düzey Etkinliği’ni, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Üst Düzey Haftası sırasında gerçekleştirilen Okyanus Çözümleri Diyaloğu’nu ve Tuvalu ile Fiji’de düzenlenen Pasifik Pre-COP toplantılarını birbirine bağlayan Mavi Ağ kapsamında hazırlandı.
Okyanuslar için 1,5°c derece hassasiyeti
Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı; Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (BMİDÇS) ve Paris Anlaşması kapsamında, küresel sıcaklık artışının sanayileşme öncesi dönemdeki seviyelerin 1,5°C üzeri ile sınırlandırılmasına yönelik çabalar da dahil olmak üzere, okyanus temelli iklim eylemlerinin somut, tutarlı ve eşgüdüm içerisinde hayata geçirilmesini amaçlıyor. Mutabakat, BMİDÇS kapsamında bugüne kadar elde edilen ilgili çıktıları esas alarak, uygun olduğu ölçüde COP31 İklim Eylem Gündemi kapsamındaki girişimler de dahil olmak üzere mevcut girişimler arasında bağlantı ve eşgüdüm sağlamayı hedefliyor. Bu çerçevede yeni yükümlülükler veya mekanizmalar oluşturmadan iş birliği ve imkan paylaşımı ile ortak eylemi destekleyecek.
İş birliğine çağrı
Antalya’da oluşan siyasi ilginin okyanus ve denizler, iklim ve bunlara bağlı topluluklar için sürekli eyleme dönüşmesi çağrısı yapıldı. Taraflar, bölgesel öncelikleri ve kıyı topluluklarının ihtiyaçları dikkate alınarak, Bölgesel Denizler Sözleşmeleri, Programları, Eylem Planları ve diğer mevcut bölgesel düzenlemeler aracılığıyla okyanusla ilgili iş birliği, teknoloji ve finansman desteği için ortak çalışmaya davet edildi.
Akdeniz kıyılarında yükselen ilk ses
Mutabakat, Akdeniz kıyılarında düzenlenen ilk Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı olan COP31’in, bölgenin iklim kaynaklı sorunlarına dikkat çekmesi açısında önem taşıyor. Mutabakatta Akdeniz’e yönelik hassasiyetler ve tespitler şöyle yer aldı: Akdeniz, sıcak hava dalgalarının, orman yangınlarının, kuraklıkların ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği, kıyı dirençliliğini ve geçim kaynaklarını tehdit ettiği bir iklim değişikliği sıcak noktasıdır. Bu bağlamda, mevcut kurumsal çerçeveler ve COP31 İklim Eylem Gündemi kapsamındakiler de dahil olmak üzere ilgili gönüllü girişimler üzerine inşa ederek, Akdeniz ülkeleri arasında bölgesel diyalog ve iş birliğinin güçlendirilmesinin önemini vurguluyoruz. Ayrıca, UNEP Akdeniz Eylem Planı (UNEP/MAP) ve Barselona Sözleşmesi sistemi çerçevesinde İstanbul’da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezinin (CC/RAC) kurulmasını, Türkiye’nin iklim değişikliği konusunda bölgesel iş birliğine önemli bir katkısı olarak kabul ediyoruz.
Kıyı toplulukların yaşadığı risklere dikkat çekildi
Mutabakat, okyanus-iklim bağlantısını, COP31 Pasifik Ortaklığının “Okyanus-İklim Bağlantısının Öne Çıkarılması” eksenini ve Müzakereler Başkanı sıfatıyla Avustralya ile yürütülen çalışmaları yansıtacak şekilde, iklim eyleminin bir bileşeni olarak kabul edilerek hazırlandı. Metinde, deniz kirliliği, okyanus ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerinin azalması ve biyolojik çeşitlilik kaybı ile birlikte deniz seviyesinin yükselmesi ve aşırı hava olayları, okyanus ve denizlerin iklimi düzenleyici işlevlerini ve ekosistem sağlığını olumsuz etkilediğine dikkat çekildi. Bu etkilerin küresel gıda güvenliği, geçim kaynakları ile kıyı topluluklarının iklim değişikliğine karşı dirençliliği ve sürdürülebilir kalkınması için risk oluşturduğu vurgulandı. Gelişmekte olan küçük ada devletleri (SIDS) ve deniz seviyesine yakın alçak kıyı bölgelerinde yaşayan topluluklar açısından özellikle ağır sonuçlar doğurduğu, iklim değişikliğine bağlı deniz seviyesi yükselmesinin derin ve uzun vadeli etkilerinin bu topluluklar için önemli bir tehdit oluşturduğu anlatıldı.
Okyanusla ilgili azaltım, uyum ve dirençlilik






