CMIRS: Torpil algısı yüzde 88,4’e çıktı

Göç Kimlik ve Hak Çalışmaları Merkezi’nin (CMIRS) Eylül 2026 döneminde 500 kişiyle yüz yüze gerçekleştirdiği araştırmanın ikinci bölümü, Kıbrıslı Türklerin adalet ve eşitlik, kurumsal ve yönetsel işleyiş, liyakat ve kurallara uyma ile toplumsal dayanışma algılarına odaklandı. Araştırmada yasaların eşit uygulanmasından hükümetin sorun çözme kapasitesine, torpil algısından kamu kaynaklarının kullanımına kadar birçok başlıkta yüksek oranlarda memnuniyetsizlik ortaya çıktı.

CMIRS Direktörü Mine Yücel, araştırmanın sonuçlarının tek tek sorunların ötesinde daha kapsamlı bir tablo ortaya koyduğunu belirtti. Yücel, “CMIRS Eylül 2026 verileri, tek tek sorunların toplamından daha kapsamlı bir toplumsal sorunlar yumağını ortaya koymaktadır” değerlendirmesini yaptı. Ekonomik güvensizlik ve hayat pahalılığına sağlık, altyapı, eğitim ve kamu hizmetlerindeki düşük memnuniyetin eşlik ettiğini belirten Yücel, hükümet, Meclis ve siyasi partilere yönelik düşük güven ile şeffaflık, eşitlik, liyakat ve hesap verebilirlik konularındaki memnuniyetsizliğin de aynı tablonun parçaları olduğunu kaydetti.

ADALET VE EŞİTLİK ALGISINDA GÜVEN KAYBI

Araştırmanın adalet ve eşitlik başlığında katılımcılara “Ülkede yasalar herkes için eşit uygulanmaktadır” ifadesi yöneltildi. Katılımcıların yüzde 67,2’si bu görüşe katılmadığını belirtti. CMIRS, bu sonucu toplumdaki adalet algısında ciddi bir zedelenmenin göstergesi olarak değerlendirdi.

“HÜKÜMETLER DEĞİŞSE BİLE TEMEL SORUNLAR DEĞİŞMİYOR”

Kurumsal ve yönetsel işleyiş bölümünde katılımcıların yüzde 59,4’ü “Hükümetler değişse bile temel sorunların değişmediğini düşünüyorum” görüşüne katıldı. Aynı bölümde “Ülkede işler kontrol altında değil” diyenlerin oranı da yüzde 67,2 olarak ölçüldü. Sonuçlar, memnuniyetsizliğin yalnızca belirli bir hükümete değil, sorunların çözülme biçimine ilişkin daha geniş bir güven problemine dönüştüğünü ortaya koydu.

YÜZDE 75,4 HÜKÜMETİN SORUNLARI ETKİN BİÇİMDE ÇÖZDÜĞÜ GÖRÜŞÜNE KATILMADI

Hükümetin sorun çözme kapasitesine ilişkin sonuçlarda da yüksek oranlı olumsuz değerlendirmeler ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 75,4’ü “Hükümet ülkedeki sorunları etkin bir şekilde çözebilmektedir” ifadesine katılmadı. Benzer biçimde yüzde 74’lük kesim, hükümetin vatandaşın günlük yaşamını kolaylaştırdığı görüşüne karşı çıktı.

HÜKÜMETİN ŞEFFAF VE HESAP VEREBİLİR OLDUĞU GÖRÜŞÜNE YÜZDE 78,2 KATILMADI

Demokratik işleyişe ilişkin sorularda katılımcıların yüzde 50,2’si “Ülkede seçimler adil ve özgür bir şekilde gerçekleştirilmektedir” görüşüne katılmadığını belirtti. “Hükümet vatandaşa karşı şeffaf ve hesap verebilirdir” ifadesine katılmayanların oranı ise yüzde 78,2’ye ulaştı.

DÜRÜSTLÜK VE BAŞARI ARASINDAKİ BAĞ DA SORGULANDI

Araştırmanın liyakat, kurallara uyma ve öngörülebilirlik bölümünde katılımcılara “Günümüzde dürüst insanların başarılı olması mümkün değildir” ifadesi yöneltildi. Bu görüşe katılanların oranı yüzde 47,49, katılmayanların oranı ise yüzde 39,28 oldu. CMIRS, bu sonucu toplumsal değerlerdeki aşınma ve insanların başarıya ulaşma yollarına ilişkin algıları açısından dikkat çekici olarak değerlendirdi.

YA]

YÜZDE 57,92: “ÇALIŞMANIN KARŞILIĞI ÇOĞU ZAMAN ALINMIYOR”

Katılımcıların yüzde 49,1’i “Toplumda artık doğru ile yanlış arasındaki sınır belirsizleşmiştir” görüşüne katılırken, yüzde 29,06’lık kesim bu görüşe katılmadı. “Ülkede çalışmanın karşılığı çoğu zaman alınmıyor” ifadesine katılanların oranı ise yüzde 57,92 oldu. Bu görüşe katılmayanların oranı yalnızca yüzde 16,84 olarak ölçüldü.

TORPİL ALGISI YÜZDE 88,4’E ULAŞTI

Anketin en çarpıcı sonuçlarından biri torpile ilişkin soruda ortaya çıktı. Katılımcıların yüzde 88,4’ü “Vatandaşlar torpil olmadan da işlerini kolayca yapabilirler” ifadesine katılmadı. Aynı grafikte yer alan “Kurallara uymanın pek bir faydası yoktur” ifadesine ise katılmayanların çoğunlukta olduğu belirtildi. CMIRS metninde bu ikinci sonuç için ayrıca yüzdelik oran verilmedi.

 

YÜZDE 65 KAMU KAYNAKLARININ SİYASİ AMAÇLARLA DA KULLANILDIĞINI DÜŞÜNDÜ

Kamu kaynaklarının kullanımına ilişkin soruda katılımcıların yüzde 65’i “Ülkede kamu kaynakları siyasi amaçlar için de kullanılmaktadır” görüşüne katıldı. Sonuç, araştırmada ele alınan şeffaflık, hesap verebilirlik ve kamu yönetimine güven başlıklarıyla birlikte değerlendirildi.

TOPLUMSAL DAYANIŞMANIN AZALDIĞINI DÜŞÜNENLER YÜZDE 52,4

Araştırmanın son bölümünde toplumsal dayanışma ve ortak gelecek algısı ele alındı. Katılımcıların yüzde 52,4’ü “Son yıllarda toplumdaki dayanışma azaldı” görüşüne katıldı. CMIRS, ekonomik ve siyasi belirsizliklerin, kamu hizmetlerindeki yetersizlikler ve adaletsizlik algısıyla birleşmesinin toplumsal ilişkilere de yansıyabileceğine işaret etti.

Mine Yücel, araştırmanın genel sonucunu değerlendirirken ekonomi, kamu hizmetleri, adalet, liyakat, demokratik işleyiş ve toplumsal dayanışma alanlarının birbirinden bağımsız olmadığını belirtti. Yücel, “Sonuç olarak bu çalışma ekonomi, kamu hizmetleri, adalet/liyakat, demokratik işleyiş ve toplumsal dayanışmanın birbirine temas ettiği çok katmanlı bir güven ve yönetim sorununa işaret etmektedir” dedi.

Yaklaşan seçimlere de işaret eden Yücel, ekonomik sorunların yanı sıra kamu hizmetlerinin yetersizliği, altyapı sorunları, yönetim kapasitesine ilişkin olumsuz değerlendirmeler, adalet ve eşitlik algısındaki zayıflama ile Kıbrıs Sorunu’nun temel sorun alanları arasında kalmasının, seçmenin yalnızca mevcut durumdan duyduğu memnuniyetsizliği değil sorunların çözümüne yönelik güçlü değişim beklentisini de ortaya koyduğunu belirtti.

Yücel, seçim dönemine girilirken toplumun beklentisinin yalnızca yeni bir siyasi tercih etrafında şekillenmediğini; ekonomi yönetimi, hayat pahalılığı, sağlık, altyapı, kamu hizmetleri, yolsuzlukla mücadele, liyakat, şeffaflık ve hesap verebilirlik alanlarında ölçülebilir ve görünür sonuçlar beklendiğini kaydetti.

CMIRS: Torpil algısı yüzde 88,4’e çıktı