Batı Nil Virüsü sınır hattında: 2019'da Kuzey'de can almıştı... Şimdi ne kadar hazırız?

Güney Kıbrıs’ta Batı Nil Virüsü vakalarında son günlerde yaşanan hızlı artış, Kuzey açısından da önemli bir halk sağlığı gündemine dönüştü.

Güney Kıbrıs sağlık makamlarının 4 Eylül tarihli açıklamasına göre, 3 Eylül itibarıyla 7 vaka kesinleşirken, üç vaka daha inceleme altında bulunuyor. Yaşı ve kronik rahatsızlıkları nedeniyle yüksek risk grubunda bulunan 90 yaşındaki bir erkek ise hayatını kaybetti.

Vakaların büyük bölümünün Lefkoşa bölgesinde görülmesi ise Kuzey açısından riski daha da yakına taşıdı.

KUZEY’E KRİTİK BİLGİ: SINIRA YAKIN İKİ VAKA

Güney’deki gelişmeler üzerine KKTC Sağlık Bakanlığı, İki Toplumlu Sağlık Komitesi aracılığıyla Güney’deki muhataplarıyla temasa geçti.

KKTC tarafına vaka sayısının 10’a ulaştığı ve bir kişinin hayatını kaybettiği bilgisi aktarılırken, Kuzey açısından daha kritik bir bilgi daha paylaşıldı:

Güney Lefkoşa’da sınır hattına yakın iki Batı Nil Virüsü vakası tespit edildi.

Bunun üzerine Sağlık Bakanı Hakan Dinçyürek, Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Mehmet Harmancı ile temas kurarken, Temel Sağlık Hizmetleri Dairesi ile LTB’nin bölgede tedbirleri yoğunlaştırdığı açıklandı.

Ancak sınır hattına yakın olduğu belirtilen iki vakanın hangi mahalle veya bölgede bulunduğuna ilişkin kamuoyuna açık spesifik bir konum bilgisi paylaşılmadı.

SİVRİSİNEĞİN SINIR KAPISI YOK

Batı Nil Virüsü esas olarak enfekte sivrisineklerin insanları ısırmasıyla bulaşıyor.

Dolayısıyla Lefkoşa’yı ikiye ayıran siyasi sınır, virüsü taşıyabilecek sivrisinekler açısından doğal bir engel oluşturmuyor.

Üstelik bu tehlike Kuzey için yeni değil.

Kuzey Kıbrıs geçmişte Batı Nil Virüsü nedeniyle vaka ve can kayıpları yaşadı. Virüs 2023 yılında da yeniden Lefkoşa’da tespit edildi.

Bu nedenle Güney Lefkoşa’da sınır hattına yakın yeni vakaların ortaya çıkması, geçmişte yaşananların ardından oluşturulan mücadele ve erken uyarı sistemlerinin bugün ne durumda olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıyor.

KUZEY’DE 2026 VAKASI AÇIKLANMADI

Şu ana kadar Kuzey Kıbrıs’ta 2026 yılına ait doğrulanmış bir Batı Nil Virüsü vakası kamuoyuna açıklanmış değil.

Ancak mücadele yalnızca sivrisinek ilaçlamasından ibaret değil. Sivrisinek popülasyonunun bilimsel olarak izlenmesi, üreme alanlarının belirlenmesi, risk bölgelerinin haritalandırılması ve olası insan vakalarının hızla tespit edilmesi de önleyici sistemin temel parçalarını oluşturuyor.

KIBRIS POSTASI SORUYOR: KUZEY GERÇEKTEN HAZIR MI?

1. Sınırdaki iki vaka tam olarak nerede?

   Vakaların spesifik konumları KKTC makamlarına bildirildi mi ve karşılık gelen Kuzey Lefkoşa bölgelerinde özel önlem alındı mı?

2. Sahada bilimsel takip yapılıyor mu?

   Riskli bölgelerde sivrisinek örneklemesi ve Batı Nil Virüsü taraması yapılıyor mu; Kuzey’in güncel bir risk haritası var mı?

3. Geçmişte yaşananlardan sonra kurulan sistem bugün çalışıyor mu?

   Hastaneler, laboratuvarlar, Sağlık Bakanlığı ve belediyeler olası bir vakayı hızla tespit edecek ortak bir erken uyarı sistemi içerisinde mi?

4. Lefkoşa’nın iki tarafında ortak mücadele var mı?

   İki Toplumlu Sağlık Komitesi veya BM aracılığıyla sınır hattında ortak risk takibi ve koordineli sivrisinek mücadelesi yürütülüyor mu?

İLK VAKAYI BEKLEMEK Mİ, ÖNLEMEK Mİ?

Kuzey’de bugün için doğrulanmış bir 2026 vakasının açıklanmamış olması önemli.

Ancak geçmişte Kuzey’de can kayıplarına yol açan Batı Nil Virüsü’nün şimdi Güney Lefkoşa’da sınır hattına yakın bölgelerde görülmesiyle soru artık yalnızca “Kuzey’de vaka var mı?” değil.

Asıl soru, ilk vaka ortaya çıkmadan önce onu önleyecek, ortaya çıkması halinde ise hızla tespit edecek sistemin gerçekten çalışıp çalışmadığı.