40 milyon kişi için su alarmı: Dev rezervuar rekor dibe indi

ABD’nin ikinci büyük rezervuarı Lake Powell tarihin en düşük seviyesine geriledi. Su seviyesi, Glen Canyon Barajı’nda elektrik üretiminin duracağı eşiğin yalnızca 9,1 metre üzerinde; kritik altyapıyı korumak için yeni önlemler gündemde.

ABD’nin batısında yıllardır büyüyen su krizi yeni bir eşiğe ulaştı. Colorado Nehri üzerindeki Lake Powell’da su seviyesi tarihi dip seviyeyi görürken, rezervuarı elektrik üretimi açısından kritik sınırdan ayıran mesafe yalnızca birkaç metreye kadar indi.

Önceki rekor da kırıldı

Lake Powell’ın su seviyesi 15 Ağustos Cumartesi günü deniz seviyesinden 3 bin 519,91 feet, yani yaklaşık 1.072,9 metre yüksekliğe geriledi. Böylece Nisan 2023’te kaydedilen önceki tarihi düşük seviye de aşağı geçildi.

Rezervuar yılın başından bu yana 20 feetten, yani 6 metreden fazla su kaybetti. Asıl endişe ise düşüşün yalnızca yeni bir rekor anlamına gelmemesi; Lake Powell artık Glen Canyon Barajı’nın çalışması açısından kritik kabul edilen seviyeye hızla yaklaşıyor.

ABD’de geçen kış Colorado Nehri havzasında kaydedilen son derece düşük kar örtüsü, rezervuara gelen su miktarını sert biçimde azalttı. Yıllardır devam eden aşırı kullanım, uzun süreli kuraklık ve yüksek sıcaklıklar da tabloyu ağırlaştırıyor.

Elektrik üretimini yalnızca 9,1 metre ayırıyor

Glen Canyon Barajı’ndaki hidroelektrik santralinin normal biçimde elektrik üretebilmesi için Lake Powell’daki su seviyesinin yaklaşık 3 bin 490 feetin üzerinde bulunması gerekiyor.

Son ölçümle rezervuar bu kritik sınırın yalnızca yaklaşık 30 feet, yani 9,1 metre üzerinde kaldı. Su seviyesinin bu eşiğin altına inmesi halinde barajın hidroelektrik üretme kabiliyeti kaybedilecek ve suyu aşağı havzaya aktarma kapasitesi de daha fazla kısıtlanacak.

Glen Canyon hidroelektrik santralinin toplam kurulu gücü 1.320 megavat düzeyinde. Sekiz jeneratörün ürettiği elektrik Wyoming, Utah, Colorado, New Mexico, Arizona, Nevada ve Nebraska’ya ulaştırılıyor.

Federal yetkililer bahar aylarında, su seviyesinin yıl sonuna kadar kritik eşiğe ulaşmasını engellemek için büyük çaplı müdahalelerin gerekebileceği konusunda uyarmıştı.

40 milyon kişinin kullandığı sistem baskı altında

Lake Powell tek başına 40 milyon kişinin doğrudan içme suyu deposu değil. Ancak içinde bulunduğu Colorado Nehri sistemi ABD’nin batısındaki yedi eyalet için hayati önem taşıyor ve yaklaşık 35-40 milyon insan belediye su ihtiyacının en az bir bölümünü bu havzadan karşılıyor.

Colorado Nehri aynı zamanda yaklaşık 5,5 milyon dönümlük tarım arazisinin sulanmasını destekliyor. Havzadaki barajlar elektrik üretirken nehir, yerli topluluklardan büyük metropollere, tarımdan turizme kadar çok geniş bir ekonomik sistemin temel kaynaklarından biri konumunda.

Sorunun büyüklüğünü artıran bir başka gelişme ise Lake Powell’ın yalnız olmaması. Colorado sisteminin diğer dev rezervuarı Lake Mead de ağustos başında tarihi dip seviyesine geriledi.

İki rezervuarda depolanan toplam su miktarı, Lake Powell’ın henüz doldurulmaya başlanmadığı 1957’den bu yana görülen en düşük seviyelere kadar inmiş durumda.

Su paylaşımında zor kararlar kapıda

Krizin zamanlaması da ABD yönetimi açısından kritik. Colorado Nehri’nin işletilmesini belirleyen mevcut kurallar 2026 sonunda sona ererken federal yönetim, Lake Powell ve Lake Mead için yeni uzun vadeli işletme sistemini hazırlıyor.

Temmuz sonunda yayımlanan yeni federal çevresel değerlendirmede farklı senaryolar altında su kullanımının azaltılması, rezervuarların birlikte yönetilmesi ve kritik altyapının korunması için çeşitli modeller ortaya konuldu.

Bazı modellerde Lake Mead’den su alan aşağı havza eyaletlerinde milyonlarca acre-feete ulaşabilecek kesintiler gündeme gelirken, Lake Powell’ın kritik seviyelere yaklaşması halinde yukarı havzadaki rezervuarlardan ek su bırakılması ve baraj operasyonlarının değiştirilmesi de seçenekler arasında bulunuyor.

Özellikle Arizona, California ve Nevada açısından bundan sonraki su paylaşımının nasıl yapılacağı büyük ekonomik önem taşıyor. Tarım, şehir tüketimi ve sanayi arasında suyun nasıl bölüştürüleceği önümüzdeki dönemin en zorlu pazarlıklarından biri olacak.

Turizm de suyla birlikte çekiliyor

Lake Powell’daki düşüşün etkileri şimdiden yalnızca enerji ve su yönetimiyle sınırlı kalmıyor. Rezervuar, ABD’nin batısındaki önemli turizm ve teknecilik merkezlerinden biri ve suyun çekilmesi kıyıdaki altyapıyı sürekli değiştirmeye zorluyor.

Bazı tekne rampaları kullanılamaz hale gelirken marinalar daha derin bölgelere taşınıyor veya mevcut rampalar uzatılıyor. Su altında bulunan kayalıkların ortaya çıkması da tekneler açısından yeni seyir riskleri oluşturuyor.

Lake Powell’ın önündeki kısa vadeli tablo ise rahatlama vadetmiyor. Rezervuarların yeniden güçlü biçimde toparlanabilmesi için yalnızca tüketimin azaltılması değil, Rocky Dağları’nda güçlü bir kış kar örtüsü ve ardından yüksek bahar akışı gerekiyor.

Şimdilik gözler 3 bin 490 feet seviyesinde. Lake Powell’ın bu sınıra doğru yaklaşık 9 metrelik mesafesi, ABD’nin batısındaki su krizini yalnızca kuraklık sorunu olmaktan çıkarıp enerji ve kritik altyapı sorununa dönüştürüyor.