Yüksek Anayasa Mahkemesi’nden kuzeydeki taşınmazlar için “MEMO” kararı: Meclis düzenlemesi Anayasa’ya aykırı

Kıbrıs Cumhuriyeti Yüksek Anayasa Mahkemesi, kuzeyde bulunan taşınmaz mallar üzerindeki mahkeme kaynaklı borç kayıtlarının silinmesine ilişkin Meclis düzenlemesini Anayasa’ya aykırı buldu.

Mahkemenin Genel Kurulu, Kıbrıslı Rum lider Nikos Hristodulidis’in başvurusu üzerine 30 Eylül 2026’da oy birliğiyle aldığı kararda, Temsilciler Meclisi’nin kabul ettiği 2026 Hukuk Usulü Değişiklik Yasası’nın kuvvetler ayrılığı ilkesini ve Anayasa hükümlerini ihlal ettiğine hükmetti. Karar 6 Ekim’de Hukuk Dairesi tarafından kamuoyuna duyuruldu.

“MEMO” NEDİR?
Güneyde “MEMO” olarak bilinen uygulama, bir alacaklının mahkemeden aldığı karar doğrultusunda borçlunun taşınmazı üzerine Tapu Dairesi’nde kaydedilen hukuki yükümlülük veya kısıtlama niteliği taşıyor.

Bu kayıt, alacaklının mahkeme kararıyla güvence altına aldığı alacağının tahsilini kolaylaştıran bir icra aracı olarak kullanılıyor.

MECLİS KUZEYDEKİ MALLAR İÇİN İSTİSNA GETİRMEK İSTEDİ
Meclis’in kabul ettiği düzenleme, kuzeyde bulunan ve borçluya ait taşınmazlara ilişkin daha önce kaydedilmiş MEMO’ların silinmesinin önünü açmayı amaçlıyordu.

Daha önce aynı mallar için yeni mahkeme kararlarına karşı bir koruma mekanizması oluşturulmuş, ardından bu korumanın geçmişte verilmiş mahkeme kararlarını da kapsaması hedeflenmişti.

MAHKEME: MECLİS KESİNLEŞMİŞ KARARI ORTADAN KALDIRAMAZ
Yüksek Anayasa Mahkemesi kararında, bir mahkeme kararının Tapu Dairesi’ne kaydedilmesinin hukuki bir icra aracı olduğuna dikkat çekti.

Mahkeme, böyle bir kaydın sonradan yasama yoluyla silinmesinin, kesinleşmiş mahkeme kararını hukuki sonuçlarından yoksun bırakacağını ve kararın etkinliğini doğrudan zedeleyeceğini belirtti.

Kararda ayrıca, Anayasa’nın Meclis’e genel yasama yetkisi verdiği ancak bu yetkinin “yargı yetkisinin kullanımından doğan sonuçlara geriye dönük müdahale” amacıyla kullanılamayacağı vurgulandı.

KUZEYDE ESKİ MALI BULUNANLAR İÇİN MALİ SONUÇ DOĞURABİLİR
Rum basınındaki değerlendirmelerde kararın, kuzeyde eski taşınmazı bulunan Kıbrıslı Rum mal sahiplerini mali açıdan etkileyebileceğine dikkat çekiliyor.

Bu kişilerin kuzeydeki mallarını fiilen kullanamadıkları halde, söz konusu mallarla bağlantılı daha önceki borç veya alacak ilişkilerinden kaynaklanan yükümlülüklerin devam edebileceği belirtiliyor.

Mahkeme kararı, kuzeyde kalan taşınmazlara ilişkin mülkiyet sorununu doğrudan çözmüyor; esas olarak kesinleşmiş mahkeme kararlarının yasama yoluyla sonradan etkisiz hale getirilip getirilemeyeceği sorusuna yanıt veriyor.

Yüksek Anayasa Mahkemesi’nden kuzeydeki taşınmazlar için “MEMO” kararı: Meclis düzenlemesi Anayasa’ya aykırı