Türkiye İran değil

Filistin, Lübnan ve İran topraklarında terör estiren İsrail’in Türkiye sınırı yakınına düzenlediği pervasız saldırı, bardağı taşıran son damla oldu. İsrail savaş uçaklarının 18 Ağustos’ta Suriye’nin kuzeyinde, Türkiye sınırına yaklaşık 70 kilometre mesafedeki Ebu Zuhur Hava Üssü’ne 8 hava saldırısı düzenlemesi, Ankara-Tel Aviv hattındaki gerilimi yeni bir aşamaya taşırken, İsrail içinden de ciddi tepkilerin yükselmesine yol açtı.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, saldırı bahanesi olarak, Şam yönetiminin üsse Türk askerlerinin konuşlandırılmasına izin vermek üzere olduğunu iddia etti. Türkiye’nin güneye doğru askeri olarak yerleşmesine izin vermeyeceklerini öne süren Netanyahu, Ankara’ya mesajlarının ‘Yapmayın’ olduğunu belirterek, “Görünüşe göre mesajı duymadılar, biz de daha iyi anlamalarını sağladık” dedi.

Türkiye ise İsrail’in iddialarını reddederek bunların Suriye’nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü hedef alan saldırıları meşrulaştırma amacı taşıdığını bildirdi. Saldırı ve ardından Netanyahu’nun Türkiye’yi doğrudan hedef alan çıkışı, İsrail’in eski siyasi, askeri ve istihbarat yöneticileri arasında da sert eleştirilere yol açtı.

BARAK: APTALCA

İsrail’in eski başbakanı, Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı Ehud Barak, Netanyahu’nun Türkiye politikasının yaklaşan seçimlerle bağlantılı olduğunun altını çizdi. Barak, Netanyahu’nun Türkiye ile gerilimi bilinçli şekilde yükseltmesini ‘sorumsuz ve aptalca’ olarak nitelendirerek, bunun ekim ayında yapılacak seçimlere, toplumda güvenlik kaygısını artıran krizlerle girme amacı taşıdığını söyledi. Türkiye’nin İran veya Beşar Esad yönetimindeki Suriye ile aynı kategoride değerlendirilemeyeceğine dikkat çeken Barak, Ankara ile stratejik sorunların ABD ile koordinasyon halinde yürütülecek kapalı diplomasi yoluyla çözülebileceğini dile getirdi.

Netanyahu için “Tamamen raydan çıktı” ifadesini kullanan Barak, atılacak yeni yanlış adımların İsrail’e ‘bumerang gibi geri döneceği’ uyarısında bulundu.

GOLAN: KIŞKIRTICI HAMLE

İsrail ordusunun eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı ve Demokratlar Partisi lideri Yair Golan ise Ebu Zuhur saldırısını, İsrail’i ‘Türkiye ile çatışmaya yaklaştıran kışkırtıcı ve tehlikeli bir hamle’ olarak nitelendirdi. Bunun aynı zamanda başta ABD olmak üzere İsrail’in müttefikleriyle arasındaki çatlağı derinleştirdiğini savundu.

‘ÇATIŞMA OLMAMALI’

Eski Mossad Başkan Yardımcısı ve milletvekili Ram Ben-Barak da Türkiye’nin Suriye’deki askeri faaliyetlerine ilişkin İsrail’in güvenlik kaygılarını kabul etti ancak “Türkiye ile şiddetli bir çatışma noktasına gelmemeliyiz” diye ekledi.

Öte yandan eski İsrail Genelkurmay Başkanı ve Savunma Bakanı Moşe Yaalon İsrail muhalefet liderlerine seslendi. Yaalon, sivillerin ve askerlerin hayatını kurtarmak ve ‘yıkımı önlemek’ için Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmaya odaklanmaları çağrısında bulundu.

Yaalon, Netanyahu’yu İsrail’in savaş cephelerini açık tutmakla ve Ekim 2023’teki ‘Aksa Tufanı’ ile ilgili hesap vermekten kaçınmak için yeni cepheler yaratmaya çalışmakla suçladı. Saldırıdan ve ardından gelen İsrail’deki krizden Netanyahu’nun sorumlu olduğunu belirtti.

SANDIKTA BAŞI DERTTE

İsrail 27 Ekim’de sandık başına gidiyor. Son ankete göre muhalefeti oluşturan blok, 120 üyeli İsrail Parlamentosu Knesset’te 60 sandalye kazanıyor. Netanyahu koalisyonunun sandalye sayısı 50’de kalıyor. 10 sandalyeyi de Arap üyeler alıyor.

İsrail, Türkiye’ye ne mesaj veriyor?

İsrail’in, Suriye’de Türk askeri heyetinin ziyaret ettiği Ebu Zuhur Hava Üssü’nü hedef alması, Ankara ile Tel Aviv arasındaki Suriye gerilimini yeniden gündeme taşıdı. Ortadoğu konusunda araştırmalar yapan Dr. Mehmet Akif Koç’a göre saldırı, Türkiye’ye ‘sizi burada istemiyoruz’ mesajını taşıyor.

Koç, İsrail’in bölgedeki politikasının temel unsurlarından birinin korku yaymak olduğunu belirterek, Tel Aviv’in çevresinde bir ‘yenilmezlik miti’ oluşturmayı amaçladığını söyledi.

ABD İLE UYUŞMAZLIK

Saldırının ikinci boyutunun doğrudan Suriye’nin geleceğiyle ilgili olduğunu belirten Koç, 2024’te Beşar Esad yönetiminin devrilmesinin ardından Suriye’de yaklaşık 600 askeri noktanın İsrail tarafından vurulduğunu ve Suriye Ordusu’nun geride kalan kapasitesinin büyük ölçüde yok edildiğini söyledi. Koç’a göre İsrail, Suriye’nin yeniden güçlü bir orduya sahip olmasını istemiyor.

İsrail’in mümkünse Suriye’nin birkaç parçaya bölünmesini tercih ettiğini ancak bu konuda ABD ile İsrail’in çıkarlarının tamamen örtüşmediğini söyleyen Koç, ABD’nin Suriye’nin parçalanmasına sıcak bakmadığını, Türkiye’nin de bu noktada Washington’a yakın bir yaklaşım sergilediğini ifade etti. Suriye sahasındaki rekabetin, ilerleyen dönemde daha ciddi bir krize dönüşebileceği uyarısında bulundu.

Ankara’nın Suriye’de merkezi ve işlevsel bir devlet yapısının yeniden oluşturulmasını desteklemesi ile Tel Aviv’in Suriye’nin zayıf kalmasını tercih ettiği yönündeki değerlendirmeler, iki ülke arasındaki çıkar farklılığını daha da belirgin hale getiriyor.

Türkiye İran değil