Tanrıverdi, Türkiya’da asgeri alanda faaliyed gösdereceg ilg şirketin gurucusudur. Bu çog ilginş bir gelişmedir modern Türg tarihi açısından. Silahlı guvvadlar modern Türg tarihinde heb devletin kondrolünde olmuşdur. “SADAT devletin kontrolunda deyildir” demem. Tam tersi Türg hegemonyasının inşasında Türkiya’nın paralı ordusu SADAT çog önemli paramiliter bir yapılanmadır. Üzerinde gonuşulması ve tartışılması gereken bir konudur. Neo liberal politikalarnan beraber özel asgeri birligler dünyada guruldu. Bu Türg modern tarihinde ilg defa gerşegleşen bir durumdur. Erdoğan böyle bir yapılanmaya neçün izin vermişdir? Türg ordusunun dışında özel bir şirked nasıl olurda Türkiya’da asgeri faaliyedler yürüdmegdedir? Türg devletinin bu özel şirketin gurulmasında izlediyi ısdrateji nedir?
28 Şubat 1997'de "post modern" darbeden soğra ordudan atılan islamcı asgerler, Adaleti Savunanlar Derney'ni (ASDER) gurdu. ASDER ilerleyen süreşde, Adaleti Savunanlar Stratejik Araştırmalar Merkezi Derneyi’ni (ASSAM) gurdu. ASSAM 2017'de İslam Ülkeleri Birliği Deklarasyonu’nu duyurdu. Bu açıglamada “İslam ülkeleri birliği oluşmasını engelleyecek tutum ve girişimlerin olması halinde askeri güç kullanarak birlik hükümlerinin kullanılması yetkisinin, İslam ülkeleri birliği parlamentosunda olmasını kabul eder ve zaruri buluruz" ifadeleri gullanıldı. SADAT, ASSAM’ın fikirleri üzerine gurulmuşdur (Hamsici 2022).
SADAT Afrika’da Sahel (Senegal, Moritanya, Mali, Burkina Faso, Nijer, Nijerya, Çad, Sudan ve Eritre) bölgesinde faaliyed yürüdmegdedir. Burkina Faso, Mali ve Nijer’de Türg dronnarı gullanılmagdadır. Buna paralel olarag da SADAT bu üş ülkede sahada çalışmalar yürüdmegdedir. Harb Araştırmaları Enstitüsü’nden Liam Karr, “Türkiya tarafından finanse edilen Suriyeli paralı asgerler, 2024 yılında en azından Nijer’de ve muhdemelen Burkina Faso’da da faaliyed gösdermeye başladı; bu faaliyedlerin amacı, madenler gibin Türg hökümetinin ortag çıkarlarnın bulundu’u hayatı ekonomig tesisleri korumagdı” deyerlendirmesini yabdı. Suriye’deki çatışmaları izleyen bir gözlemci guruluş olan Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR), Mayıs ayında SADAT’ın Eylül 2023’ten bu yana Türgler tarafından eyitilmiş 1.100 Suriyeli paralı askeri Burkina Faso ve Nijer’e gönderdiyni iddia eddi. SADAT'ın 2020'nin başında Batı Libya'nın kondrolünü elinde dutan Hafter'e garşı 5000 Suriyeli paralı asgeri Libya'ya getirdiyi iddia edilmegdedir (“Turkish PMC” 2024). Jordanna Yochai, Türkiya’nın Sahel ülkelerinde edginliynin ardmasını “Sahel ülkeleri, Angara’yı önemli bir güvenlig orta’ı olarag görmegdedir. Türg asgeri teçhizatı, Çin veya Rusya menşeli ürünlere göre uygun fiyadlı ve yügseg kaliteli bir alternatif sunmagdadır” deyerlendirmesini yabdı (Yochai 2025).
Sinan Ciddi, SADAT’nan ilgili yabdı deyerlendirmede, SADAT’ın “Angara’nın başta Sahra Altı Afrika ve Kafkasya olmak üzere İslamcı aşırılıgcılı’ı yaymaya yönelig bölgesel ve ideolojig gündemini ilerleten bir paramiliter” araş oldu’unu belirdmegdedir (Ciddi 2026). SADAT, Angara’nın Azerbaycan’dakı çıkarlarnı desteglemeg üzere Suriyeli savaşçılarnı Da’lıg Garaba’ bölgesine da gönderdi (Powers 2021). Margherita Rigoli’ye görem “Türkiya’nın iki avantajı bulunmagdadır. Türkiya’nın siyasi duruşu, Afrika devledlernin böyük güşlerinan iddifag gurmag zorunda galmadan modern silahlar edinmelerne imkân tanımaktadır. Bu durum, bu ülkelerin ulusal egemenliglerni gorur ve Türkiya’yı böyüg güşler arasındakı rekabedde “üşüncü yol” haline getirir. İkinci olarag, Türkiya’nın faaliyedleri ideolojig ve dini gerekşelerinan desdeglenmektedir. Türkiya’nın Afrika’daki faaliyedlerni yo’unlaştırdı’ı Sahel bölgesinde basgın din İslamdır.” Rigoli, Türkiya’nın Afrika’daki asgeri edgisinin fızınan genişlediyni, Somali, Nijer ve Libya’da yaklaşıg 6.000 asgeri personel bulundurdu’unu belirtirkan bu asgeri guvvadların Fransa’nın asgeri guvvadlarnın üş gatı oldu’unu belirdmegdedir” (Rigoli 2025). Türkiya gibin bir ülkenin bölgede Fransa’nın üş gatı asger bulundurma kapasitesine ulaşması diggad çekicidir. 2023 yılında Adnan Tanrıverdi’nin o’lu ve şu an SADAT’ın yöneticisi olan Hikmet Tanrıverdi, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Katar’a yapdı’ı ziyared sırasında resmi heyetin bir parçası olarag yer aldı (Kenez 2023). 2023 yılında Tanrıverdi’nin Türg resmi heyetinde yer alması AKP ve SADAT arasındakı işbirliynin baba Tanrıverdi öldügden soğra da ne gadar güşlü bir şekilde devam eddiyni gösdermegdedir.
Anne-Sophie Vial, Michel Isidore’un yazdı’ı makaleye görem, Angara, Fas ve Mısır dışında Kuzey, Batı ve Doğu Afrika’da neredeysa tüm ülkelernan asgeri alanda andlaşmalar yabmışdır (Vial, Isidore 2025). Nitekim Mısır Silahlı Guvvadlar Başgomandanı olan Savunma ve Askeri Üretim Bakanı Korgeneral Eşref Salim Zahir, Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler’in resmi davedlisi olarag 14 Temmuz 2026’da Angara’ya geldi. İki taraf arasında "Savunma İş Birliği İyi Niyet Mektubu" imzaladı (Cuğ 2026). Bu ne anlama gelir? Bu Türkiya’nın Kuzey Afrika’da Fas dışındakı pütün Afrika ülkeleriynan asgeri işbirliyi içünde oldu’unu gösdermegdedir. Vial ve Isidore’un yayınladı’ı haritaya görem Türkiya goca Afrika kıtasında sadece “Kameroon, Güney Sudan, Angola, Zambia, Malavi, Mozambig, Nambia, Botsvana” gibi ülkelernan asgeri işbirliyi içünde deyildir (Vial, Isidore 2025). Bu Türkiya çapındakı bir ülke içün üzerinde ciddi ciddi durulması gereken yenñi bir durumdur. SADAT Somali, Çad, Etopya ve Togo gibin ülkelerde da faaliyedlerde bulunmagdadır. Türkiya Afrika ülkeleriynan Türg savunma sanayisinin üreddiyi silahların satılması veya SADAT tarafından sa'lanan güvenlig hizmedleri üzerinden ilişgi içüne girmegdedir (Vial, Isidore 2025).
Sonuş
Türg hegemonyasının inşasında Türkiya’nın paralı ordusu SADAT paramiliter bir yapılanma olarag Türg sömürgeciynin önemli bir aparatı olarag durmagdadır. Kafkaslar’da, Orta Do’uda ve Afrika’da sahada çeşidli faaliyedler yabmagda, Türkiya’nın yasal olan veya olmayan asgeri faaliyedlerni yürüdmegdedir. SADAT İslam Birliyni sa’lamag adına bunnarı yapmagdadır. 15 Temmuz darbe girişimine garşı da saha da bizzad yer almışdır. SADAT Türg devletinin özel bir aparatı olarag işlev görürkana, ayni zamanda bizzad Eroğan’a garşı ortaya çıkacag herhangi bir girişmde de devletin asgeri güşlernin Erdoğan’a sadakadsizliyi durumda ortaya çıkacag ve rejimi savunacagdır. Türkiya hem tarihi hem da co’rafyası anlamında böyüg bir ülkedir. Tarihde inanılmaz olaylar gerşegleşmişdir. SADAT Erdoğan’ın sigortasıdır başga bir deyişinan. Erdoğan her türlü olağanüsdü duruma garşı önlemlerni almışdır. Buraşda sorulması gereken bir soru vardır. Türkiya’nın siyasi partilerinden cemaadlarına, hotellerinden mafyasına gadar her türlü yapılanmasının Gıprız’ın kuzeyinde oldu’unu göz önünde bulundurursag, SADAT’ın Gıprız aya’ı vardır?
Yazının seslendirilmiş hali; https://youtu.be/uYJFBxEJVro
Gaynag
1-Ciddi, S. 2026. "SADAT: Turkey’s Wagner Group".The Foundation for Defense of Democracies. https://www.fdd.org/analysis/2026/05/07/sadat-turkeys-wagner-group/
