E-devlet uzmanı akademisyen Doç. Dr. Tuğberk Kaya, BRT1'de Doç. Dr. Burak Erkut'un hazırlayıp sunduğu “Girişimcilik ve İnovasyon” programına konuk olarak kamuda inovasyon, dijital dönüşüm, elektronik devlet uygulamaları ve yapay zekanın kamu yönetiminde kullanımı hakkında değerlendirmelerde bulundu.
Doç. Dr. Tuğberk Kaya, kamuda inovasyonun yalnızca teknolojik yeniliklerle sınırlı olmadığını belirterek dijital dönüşümün devlet politikası olarak ele alınması gerektiğini söyledi. Kaya, Kuzey Kıbrıs’ın yeni teknolojilerin test edilebileceği bir laboratuvar olarak değerlendirilmesini ve 2027 yılı içerisinde ulusal yapay zeka stratejisinin hazırlanmasını önerdi.
Kamuda inovasyonun ürün ve süreç inovasyonu olmak üzere iki temel başlıkta ele alınabileceğini belirten Kaya, E-Devlet Kapısı mobil uygulamasını ürün inovasyonuna örnek gösterdi. Vatandaşların kamu hizmetlerine mobil uygulama aracılığıyla erişebilmesinin yeni bir hizmet sunma biçimi olduğunu ifade eden Kaya, süreç inovasyonunun ise mevcut hizmetlerin nasıl daha iyi hale getirilebileceğiyle ilgili olduğunu kaydetti.
İnovasyonun sürekli gelişim anlayışıyla ele alınması gerektiğini vurgulayan Kaya, “En iyi sistemi, en iyi metodu, en iyi tasarımı yapın. Birkaç gün sonra bunu yenilemek zorunda kalacaksınız” dedi.
"DİJİTALLEŞME İLE DİJİTAL DÖNÜŞÜM ARASINDAKİ FARK"
Dijitalleşme ile dijital dönüşümün birbirinden ayrılması gerektiğini belirten Kaya, bu süreci üç aşamada değerlendirdi. Analog ortamda yürütülen işlemlerin dijital ortama aktarılmasını ilk aşama olarak nitelendiren Kaya, hizmetlerin web portalı, internet sitesi veya mobil uygulama aracılığıyla sunulmasının ise dijitalleşme olduğunu söyledi.
Dijital dönüşümün asıl hedefinin sistemlerin birbirleriyle entegre çalışması ve vatandaşların fiziksel işlemlere ihtiyaç duymadan hizmet alabilmesi olduğunu ifade eden Kaya, Estonya ve Birleşik Krallık örneklerini verdi.
Estonya'da bir çocuğun doğumuyla birlikte annenin alması gereken izinlerin ve yararlanabileceği yardımların otomatik olarak ilgili sistemlere aktarıldığını anlatan Kaya, Birleşik Krallık'ta ise vatandaşların tek bir portal üzerinden yaklaşık 10 dakikada pasaport başvurusu yapabildiğini ve pasaportlarının yaklaşık iki haftada evlerine ulaştığını belirtti.
Kaya, “Bir servisi açalım ama o servisten sonra bir çıktı almak zorunda kalıp diğer bir daireye götürmek zorunda kalalım. O çıktı belgesini yanımızda taşımak zorunda kalan durum aslında bir dijital dönüşüm değildir. Evet, ilk aşamalarıdır ama nihai hedefimiz sistemlerin birbirini görebilmesi, sistemlerin entegre olmasıdır” ifadelerini kullandı.
Dijital dönüşümün yalnızca belgelerin elektronik ortama aktarılmasıyla tamamlanamayacağını kaydeden Kaya, e-imza gibi uygulamalarla işlemlerin fiziksel belge ve çıktı gerektirmeden yürütülmesinin önemine işaret etti.
"DİJİTALLEŞME DEVLET POLİTİKASI OLMALI"
Kamuda inovasyonu harekete geçiren unsurlara da değinen Kaya, özel sektörde rekabetin şirketleri yenilik yapmaya zorladığını, kamu kurumlarında ise vatandaşların beklentileri ve memnuniyetinin önemli bir itici güç olduğunu belirtti.
Teknolojiyle büyüyen ve ilk çözümü dijital ortamda arayan yeni bir neslin bulunduğunu ifade eden Kaya, vatandaşların farklı ülkelerdeki teknolojik gelişmeleri yakından takip ettiğini ve benzer hizmetleri kendi ülkelerinde de talep ettiğini söyledi.
Kamu hizmetlerinde teknolojik altyapı kadar yönetim anlayışının da önemli olduğunu vurgulayan Kaya, “Digital by default”, yani ilk olarak dijitali düşünme prensibinin kamu yönetiminde benimsenmesi gerektiğini kaydetti.
Dijitalleşmenin devlet politikası olarak ele alınması gerektiğini belirten Kaya, turizm ve eğitim gibi alanlarda uzun vadeli planlamalar yapıldığı gibi dijital dönüşüm için de 10, 15 ve 20 yıllık planlar hazırlanmasının önemine dikkat çekti.
Kaya, kamu hizmetlerinde veriye dayalı karar alma anlayışının yerleşmesi gerektiğini de belirterek, hizmet kapasitesinin ve ihtiyaçların istatistiksel veriler doğrultusunda planlanmasının verimliliği artıracağını ifade etti.
"KURUMSAL HAFIZA DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN PARÇASI"
Kamu çalışanlarının günlük işleyişini kolaylaştıran küçük yeniliklerin de inovasyon kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini belirten Kaya, kurumların devamlılığı açısından kurumsal hafızanın önemine işaret etti.
Elektronik Belge Yönetim Sistemi'nin bu açıdan önemli bir uygulama olduğunu söyleyen Kaya, sistem üzerinden 10 yılda 8 milyondan fazla doküman üretildiğini belirtti.
Kamu çalışanlarının ve yöneticilerin zaman içerisinde değişebildiğini ancak kurumların geçmiş yazışmalarının ve belgelerinin güvenli biçimde saklanmasının devamlılık sağladığını ifade eden Kaya, bu tür uygulamaların kurumsal hafızayı güçlendirdiğini kaydetti.
"DİJİTAL HİZMETLERİN BENİMSENMESİ İÇİN FARKINDALIK GEREKİYOR"
Elektronik devlet uygulamalarının başarısının yalnızca üretilen belge sayısı veya teknolojik altyapı yatırımlarıyla ölçülemeyeceğini belirten Kaya, vatandaşların bu hizmetleri benimsemesinin de önemli olduğunu söyledi.
Dijital çözümleri ilk tercih olarak gören kuşaklarla dijital teknolojilerle sonradan tanışan kuşaklar arasında farklılıklar bulunduğunu ifade eden Kaya, bazı vatandaşların devlet dairelerine gitmeyi aynı zamanda bir sosyalleşme imkanı olarak görebildiğini belirtti.
Bu nedenle vatandaşların dijital hizmetleri kullanmaya zorlanmaması, bunun yerine dijital işlemlerin daha hızlı, daha ekonomik ve daha verimli olduğunun gösterilmesi gerektiğini kaydeden Kaya, farkındalık çalışmalarının önemine dikkat çekti.
Kamu hizmetlerinin dijital ortama taşınmasının trafik yoğunluğu, zaman kaybı ve ekonomik maliyetler açısından da olumlu sonuçlar doğuracağını ifade eden Kaya, çevresel etkilerin de göz önünde bulundurulması gerektiğini söyledi.






