Sayıştay raporu: Yapay zekâ destekli yeni hız kameraları tek bir ceza bile yazamadı!

Sayıştay Başkanlığı’nın “Hız Tespit Kamera Sisteminin Değişimine İlişkin Denetim Raporu”nda, eski ve yeni hız tespit kamera sistemlerinde yaşanan yazılım ve uygulama sorunları nedeniyle yüz milyonlarca liralık hız ihlali cezasının düzenlenemediği tespit edildi.

Sayıştay, eski sistemdeki sorunlar nedeniyle tahmini 600 milyon 334 bin 571,18 TL tutarında hız limiti ihlaline ilişkin ceza düzenlenemediğini belirterek, konunun kamu zararı oluşturabileceği gerekçesiyle Hukuk Dairesinin bilgisine getirilmesi gerektiği sonucuna vardı.

YENİ SİSTEME 134,4 MİLYON TL ÖDEME: FİNANSMAN TÜRKİYE TARAFINDAN SAĞLANDI

15 Eylül 2026 tarihli raporda, 2006 yılında hayata geçirilen Hız Tespit Kameraları Projesi kapsamında Sensys Gatso Netherlands B.V. firmasından toplam 5 milyon 698 bin 778,60 Euro sözleşme bedeliyle 110 sabit, 2 point to point ve 8 mobil kamera satın alındığı belirtildi. Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasında 2023 yılında imzalanan Akıllı Ulaşım Sistemleri Projesi'ne yönelik protokol kapsamında ise eski sistemin yerine yeni kamera sistemine geçildi. Radarsan tarafından 130 sabit ve 20 mobil olmak üzere toplam 150 hız tespit kamerası tedarik edildi. Rapora göre 130 sabit kameranın kurulumu Eylül 2025'te tamamlandı ve sistem 16 Ocak 2026'da devreye alındı. Ancak raporun tamamlandığı tarihte 20 mobil kameranın Polis Genel Müdürlüğüne teslim edilmediği ve devreye alınmadığı tespit edildi.

Sayıştay, yeni kamera sisteminin sözleşmedeki toplam bedeline ulaşamadığını ancak 10 Nisan 2026'ya kadar Radarsan firmasına toplam 134 milyon 486 bin 34,67 TL ödeme gerçekleştirildiğini belirledi. Ödemelerin finansmanının Türkiye Cumhuriyeti tarafından sağlandığı kaydedildi.

KAMERALARIN DEĞİŞTİRİLME NEDENİNE İLİŞKİN BELGE BULUNAMADI

Raporda, eski kameraların etkin veya verimli çalışmadığı, ihtiyaçları karşılamadığı ya da değiştirilmesi gerektiğine ilişkin Bakanlık arşivlerinde herhangi bir inceleme, rapor veya yazışmaya ulaşılamadığı belirtildi. Sayıştay, yaklaşık 20 yıldır kullanılan sistemin neden değiştirilmesi gerektiği konusunda Bakanlıktan bilgi ve belge talep ettiğini ancak cevap alamadığını kaydetti. Bakanlık ise taslak rapora verdiği yorumda, değişikliğin Türkiye Cumhuriyeti ile KKTC arasında imzalanan protokol kapsamında gerçekleştirildiğini ve yeni sisteme geçişe ilişkin politika tercihi ile gerekçelerin Bakanlık tarafından belirlenmediğini bildirdi.

Yeni kameraların satın alınmasından önce teknik inceleme yapıldığına ilişkin de herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılamadığı belirtildi. Kameraların güvenlik açıkları, ölçüm doğruluğu, uluslararası akreditasyon ve sertifikaları ile KKTC'nin koşullarına uygunluğu konusunda yapılan incelemelere ilişkin Bakanlıktan cevap alınamadığı kaydedildi.

ESKİ KAMERALAR DEPOLARDA ATIL DURUMDA

Raporda, eski sabit hız tespit kameralarının bir bölümünün sökülerek depolara kaldırıldığı, bir bölümünün kurulu olduğu yerlerde bırakıldığı, bazı kameraların ise bakım ve onarımını yapan firmanın deposunda bulunduğu belirtildi.

Karayolları Dairesi Müdürlüğünün deposunda muhafaza edilen bazı kameraların açıkta ve sağlıksız koşullarda atıl vaziyette bulunduğu tespit edildi. Kameraların gelecekte nasıl değerlendirileceğine ilişkin Bakanlıktan herhangi bir planlama bilgisi alınamadığı ifade edildi.

YENİ KAMERALAR ÇALIŞTI AMA CEZA KESİLEMEDİ: YAKLAŞIK 173 MİLYON 986 BİN 580 TL TUTARINDA CEZA YAZILMADI

Sayıştay raporunun en dikkat çekici tespitlerinden biri yeni sistemdeki yazılım sorunları oldu. Yeni kameraların hız ihlallerine ilişkin verileri işlemek amacıyla Radarsan tarafından Enforcex adlı yazılım geliştirildi. Ancak rapora göre Enforcex ile PGM tarafından kullanılan Trafik Puanlı İşlemleri yazılımı arasında gerekli entegrasyon sağlanamadı. Bu nedenle 16 Ocak 2026'da devreye alındığı açıklanan yeni kameralar hız ihlallerini tespit edip veri üretmesine rağmen bu ihlallerin cezaya dönüştürülemediği belirtildi.

Sayıştay, yeni kameraların kurulumunun tamamlandığı Eylül 2025 ile 16 Ocak 2026 arasındaki yaklaşık 4,5 aylık dönemde sistemin test aşamasında olması nedeniyle ceza düzenlenemediğini belirledi. Bu dönemde sistem devrede olsaydı yaklaşık 173 milyon 986 bin 580 TL tutarında ceza düzenlenebileceği tahmin edildi.

GÜNEY KIBRIS PLAKALI ARAÇLARA DA CEZA DÜZENLENEMEDİ

Yeni sistemde Güney Kıbrıs plakalı araçlara ilişkin entegrasyon sorunu da tespit edildi. Enforcex yazılımının Muhaceret Giriş-Çıkış Otomasyon Sistemiyle gerekli entegrasyonunun tamamlanmaması nedeniyle GKRY plakalı araçların hız ihlallerine ceza düzenlenemediği belirtildi.

Eski Xilium sistemine erişimin kesilmesi nedeniyle ise Ekim 2020-Haziran 2024 dönemine ait 19 bin 918 cezanın tebliğ edilemediği kaydedildi. Sayıştay, en düşük ceza tutarı üzerinden yaptığı hesaplamada bu cezaların en az 28 milyon 54 bin 431,80 TL değerinde olduğunu belirtti.

ESKİ XILIUM SİSTEMİNDE DE YÜZ MİLYONLARCA LİRALIK CEZA BİRİKTİ

Raporda, eski kamera sisteminin kullandığı Xilium yazılımına 8 Nisan 2025'te erişimin sona ermesinin ardından çok sayıda hız ihlalinin cezaya dönüştürülemediği belirtildi. PGM'nin 4 Nisan 2025 tarihli yazısında, yaklaşık 400 milyon TL değerinde 125 bin cezanın dökümünün yapılamayacağı yönündeki tahmin Sayıştay raporunda yer aldı. Sayıştayın yaptığı hesaplamaya göre 2023 yılının ikinci altı aylık döneminde ceza düzenlenemeyen 47 bin 899 hız ihlalinin tutarı, en düşük ceza miktarı esas alındığında en az 86 milyon 711 bin 559,70 TL olarak hesaplandı. 2024 yılının ikinci altı aylık dönemi ile 2025 yılının Mart ayı sonuna kadar olan dönem için ise 313 milyon 288 bin 440,30 TL tutarında hız ihlali cezasının düzenlenemediği tahmin edildi. Xilium'a erişimin kesildiği 8 Nisan 2025 ile eski kameraların söküldüğü dönem arasındaki Nisan-Ağustos 2025 dönemi için de yaklaşık 172 milyon 280 bin 140 TL tutarında 37 bin hız ihlali cezasının düzenlenememiş olabileceği hesaplandı.

Raporda, söz konusu hesaplamalar sonucunda eski sistem nedeniyle düzenlenemeyen hız ihlali cezalarının toplam tahmini tutarının 600 milyon 334 bin 571,18 TL olduğu belirtildi.

KAMERALARIN AKREDİTASYONU VE VERİ GÜVENLİĞİ DE GÜNDEMDE

Sayıştay, yeni kameraların uluslararası geçerliliğe sahip sertifikalarının bulunup bulunmadığının belirlenemediğini kaydetti. PGM'nin de firmaya ait uluslararası sertifikalar konusunda bilgi sahibi olmadığını ve kendilerine herhangi bir sertifika ulaşmadığını bildirdiği aktarıldı. Yeni sistemin canlı görüntü ve video kaydı yapabildiği, ancak PGM'nin bu görüntülere erişiminin bulunmadığı da raporda yer aldı. Yeni kamera sistemine ilişkin sunucunun Bakanlık binasına kurulduğu ve PGM'nin sunucu üzerinde tasarruf yetkisinin bulunmadığı belirtildi.

Sayıştay, canlı görüntülere PGM tarafından erişilememesi ve verilerin muhafazası ile korunmasının PGM kontrolünde olmamasının 31/2018 sayılı Kent Güvenlik Yönetim Sistemi Yasası ile ilgili tüzük hükümlerine aykırılık teşkil edebileceğini değerlendirdi.

BAKANLIKTAN SAYIŞTAY'A BİLGİ VE BELGE SUNULMADI

Sayıştayın denetim kapsamında 17 Şubat 2026'da Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığından bilgi ve belge talep ettiği, Bakanlık ile Trafik Dairesi arasındaki yazışmaların ardından da talep edilen hususlara ilişkin Sayıştay Başkanlığına bilgi ve belge sunulmadığı raporda belirtildi.

SAYIŞTAY: KAMU ZARARI OLUŞTURABİLİR

Raporun sonuç bölümünde Sayıştay, 2006 yılından itibaren kullanılan eski sistemin lisans ödemeleri konusunda yaşanan anlaşmazlık nedeniyle 8 Nisan 2025'te işlevsiz hale geldiğini, bunun sonucunda tahmini 600 milyon 334 bin 571,18 TL tutarında hız limiti ihlaline ceza düzenlenemediğini belirtti. Yeni sistemde ise yazılım problemleri nedeniyle hız ihlallerine ceza düzenlenemediği, eski kameraların ise söküldükten sonra depolarda sağlıksız koşullarda atıl durumda bırakıldığı tespit edildi.

Sayıştay, raporda yer alan 3.3.3 ve 3.4.5 numaralı bulgulardaki hususların, 41/2019 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Yasası'nın 89. maddesi dikkate alındığında kamu zararı oluşturabileceğini değerlendirdi. Bu nedenle ilgili hususların değerlendirilmek üzere KKTC Hukuk Dairesinin bilgisine getirilmesi gerektiği sonucuna vardı.