Sandığa giderken kurallar değişti: Erhürman “doğru bulmuyorum” diyerek imzaladı

Sandığa giderken kurallar değişti: Erhürman “doğru bulmuyorum” diyerek imzaladı

6 Aralık seçimlerine giderken, oy verme ve milletvekili adaylarını belirleme kuralları art arda değiştirildi. Karma oyun kaldırılmasının ardından, adayların kural olarak ön seçimle, istisnai durumlarda ise parti meclisince belirlenmesini öngören hükümler de yasadan çıkarıldı. Parti içi tercih hakkı ve Yüksek Seçim Kurulu denetimi sürüyor; ancak aday belirleme yöntemi artık partilerin tüzük ve yönetmeliklerine bırakılıyor.

Bugün Kıbrıs

Partiler adaylarını açıklayıp seçim hazırlıklarını sürdürürken, seçmenin sandıktaki tercihlerini ve parti üyelerinin aday belirleme sürecine katılımını etkileyen iki ayrı düzenleme aynı seçim döneminde buluştu. Karma oy sistemini kaldıran yasa 1 Ekim’de yürürlüğe girdi. Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ise 14 Ekim’de, milletvekili adaylarının belirlenmesinde ön seçim kuralını kaldıran Siyasal Partiler (Değişiklik) Yasası’nı imzaladığını açıkladı.

YASADAKİ İKİ AÇIK KURAL KALDIRILDI
Yüksek Seçim Kurulu’nun yayımladığı önceki Siyasal Partiler Yasası, milletvekili adaylarının ve sıralarının, parti tüzüğüne göre delegelerin veya üyelerin katıldığı, YSK denetimindeki ön seçimlerle belirlenmesini esas alıyordu. Tüzüklerde öngörülen istisnai durumlarda ise adayları belirleme yetkisi parti meclisine veriliyordu.

Erhürman’ın da açıkladığı yeni düzenlemede bu iki açık yöntem bulunmuyor. Adayların, YSK tarafından denetlenmek ve demokratik ilkelere uygun olmak koşuluyla, partilerin tüzük ve yönetmeliklerinde gösterilen biçimde belirlenmesi öngörülüyor. Böylece ön seçim yapılmaması durumunda parti meclisinin devreye girmesi de yasal zorunluluk olmaktan çıkıyor.

ÖN SEÇİM YASAKLANMADI, YASAL GÜVENCE GERİ ÇEKİLDİ
Değişiklik, partilerin ön seçim yapmasını engellemiyor. Nitekim UBP’nin 24 Ekim’de aday adaylığı kurultayına gitme hazırlığı bugünkü Güneş gazetesinde de yer alıyor. Ancak bir partinin ön seçimi tercih etmesiyle, yasanın bunu kural olarak zorunlu tutması aynı şey değil. Yeni düzenleme, katılım yöntemini partinin kendi kurallarına bırakıyor.

SEÇMENİN PARTİLER ARASI TERCİHİ DE KALDIRILDI
Bu değişiklikten önce, 29 Eylül’de Meclis’te 28 oyla yeniden kabul edilen ve 1 Ekim tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 70/2026 sayılı yasa, milletvekilliği ve belediye meclisi üyeliği seçimlerinde karma oy uygulamasını kaldırmıştı.

Yeni oy verme düzeninde seçmen, bir partiye mühür vurduktan sonra o partinin adayları arasında tercih kullanabilecek. Bağımsız adaylara oy verme olanağı da korunuyor. Ancak farklı partilerin adaylarını aynı oy pusulasında bir araya getiren karma oy seçeneği bulunmuyor.

Dolayısıyla iki düzenleme birlikte değerlendirildiğinde, bir yandan seçmenin partiler arasında aday seçme alanı daralırken, diğer yandan parti listelerine kimlerin gireceğini belirleyen yöntemin yasal çerçevesi esnetiliyor. Bu, parti tüzüklerinin ve aday belirleme kararlarının önemini artıran bir değişim.

LİSTE SIRASI NEDEN ÖNEMLİ?
Resmi Gazete’deki düzenleme, adayların seçilmesinde parti oylarıyla tercih işaretlerinin birlikte değerlendirilmesini öngörüyor. Toplamların eşit olması halinde ise adayların parti listesindeki sırası belirleyici oluyor. Bu nedenle listeyi kimin ve hangi yöntemle hazırladığı, yalnızca parti içi bir mesele değil; belirli koşullarda milletvekilliğini kimin kazanacağını da etkileyen bir unsur.

İKTİDARIN GEREKÇESİ KOLAYLIK, ERHÜRMAN’IN UYARISI DEMOKRASİ
Karma oyun kaldırılmasını savunan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Oğuzhan Hasipoğlu, düzenlemenin oy kullanmayı kolaylaştıracağını, geçersiz oyları azaltacağını ve siyasi partileri güçlendireceğini açıklamıştı. Parti içi tercih hakkının korunduğunu da vurgulamıştı.

Erhürman ise aday belirleme değişikliğini, hem seçimlere kısa süre kala yapılması hem de içerdiği belirsizlik nedeniyle parti içi demokrasi açısından doğru bulmadığını belirtti. Yasayı geri göndermenin partilerin hazırlıklarını aksatabileceğini söyleyerek, “Hiç içime sinmemesine karşın imzaladım” dedi. Ön seçim yapmayacak partilere, zorunlu olmasa da en azından parti meclislerinde oylama yapmaları çağrısında bulundu.