Sanayi Odasından üretim alarmı: Her 100 dolarlık ithalata karşı yalnızca 4,95 dolarlık ihracat

Toplantının açılışında konuşan KTSO Başkanı Ali Kamacıoğlu, programın altı aylık hazırlık sürecinin ardından tamamlandığını ve siyasi partilere sunulacağını belirtti. Odanın hiçbir siyasi partiye yakın olmadığını kaydeden Kamacıoğlu, seçimlerin ardından göreve gelecek her partiyle çalışmaya hazır olduklarını ifade etti. KTSO, yeni hükümetin ekonomi ve sanayi politikalarında üretimi öncelikli konuma taşımasını istedi.

ÜRETİM GERİLEDİ, İTHALATA BAĞIMLILIK ARTTI
Programın sunumunu gerçekleştiren KTSO Yönetim Kurulu Danışmanı Belgin Özoğul, sanayicilerin sahada karşılaştığı sorunları ve çözüm önerilerini ortaya koymayı amaçladıklarını anlattı. Sanayide istihdamın yüzde 60’ının yerli işgücünden oluştuğunu belirten Özoğul, üretim sektörünün istihdam açısından taşıdığı öneme işaret etti.

KTSO’nun verilerine göre ihracatın ithalatı karşılama oranı 2025 yılında yüzde 4,95’e geriledi. Bu oran, her 100 dolarlık ithalata karşılık yalnızca 4 dolar 95 sentlik ihracat yapılabildiğini ortaya koydu. Özoğul, diğer ada ekonomilerinde aynı oranın yüzde 35-40 seviyelerinde bulunduğunu aktararak Kıbrıs’ın kuzeyindeki üretim yapısının giderek zayıfladığını belirtti.

Sanayinin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içerisindeki payı da 2017 yılında yüzde 9,7 iken 2024 yılında yüzde 6,7’ye düştü. Odanın raporunda bu gerilemenin nedenleri arasında yüksek enerji ve işgücü maliyetleri, enflasyon, yetersiz üretim teşvikleri ve yerli üreticinin ithal ürünler karşısında yaşadığı rekabet sorunları sıralandı. Turizm ve yükseköğretim gibi hizmet sektörlerinin dönemsel performansına bağımlı ekonomik yapının sürdürülebilir kalkınma açısından sorun oluşturduğu belirtildi.

KAMU İHALELERİNDE YERLİ ÜRÜNE ÖNCELİK TALEBİ
KTSO’nun programındaki temel taleplerden biri, devletin satın alma politikalarının yerli üretimi destekleyecek şekilde değiştirilmesi oldu. Kamu kurumlarının mal ve hizmet alımlarında yerli ürünlere öncelik verilmesi, yerli üretimin bulunduğu ürün gruplarında kamu ihalelerindeki avantajların artırılması ve ürünlerin menşei ile üretim yerinin açıkça belirtilmesi istendi.

Programda Yerli Üretim Sertifikası bulunan ürünlerin kamu alımlarında öncelikli değerlendirilmesi ve kamu kurumlarının yerli ürün satın alma performansının yıllık olarak raporlanması önerildi. Kamu kaynaklarının ithal ürünler yerine yerli üretim kapasitesini ve istihdamı desteklemek amacıyla kullanılmasının önemi üzerinde duruldu.

KTSO ayrıca turizm sektörünün yerli sanayi için daha güçlü bir pazar haline getirilmesini istedi. Otel, restoran ve turistik tesislerin gıda, temizlik ürünleri, ambalaj, mobilya ve yapı malzemesi gibi ihtiyaçlarında yerli üretime yönelmesini sağlayacak teşvikler ve tedarik anlaşmaları oluşturulması önerildi.

SANAYİYE ÖZEL ELEKTRİK TARİFESİ İSTENDİ
Sanayicinin yüksek enerji maliyetleri nedeniyle rekabet gücünü kaybettiğine işaret edilen programda, üretim işletmelerine yönelik özel ve kabul edilebilir bir elektrik tarifesi hazırlanması talep edildi. Sanayi bölgelerinde ortak güneş enerjisi sistemleri kurulması, enerji verimliliği yatırımlarına hibe, düşük faizli kredi ve vergi indirimi sağlanması da öneriler arasında yer aldı.

Elektrik kesintileri ve voltaj dalgalanmalarının üretimde yol açtığı kayıpların önüne geçilmesi için sanayi bölgelerinin enerji altyapısının güçlendirilmesi istendi. KTSO, sanayiciye sağlanan mevcut enerji teşviklerinin yetersiz kaldığını belirterek üretim maliyetlerinin azaltılmasına yönelik kalıcı destek mekanizmaları talep etti.

KALKINMA BANKASI SANAYİ YATIRIMLARI İÇİN YENİDEN YAPILANDIRILSIN
Finansmana erişim sorununun çözümü için Kalkınma Bankasının sanayi yatırımlarını destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması önerildi. Sanayicilere uzun vadeli ve uygun faizli yatırım kredileri sağlanması, yatırım indirimi oranlarının sanayi lehine artırılması ve işletme sermayesi ihtiyacına yönelik kredi paketleri hazırlanması istendi.

Makine, otomasyon ve yeşil dönüşüm yatırımlarına hibe ve düşük faizli kredi desteği verilmesi, finansal kiralama mevzuatının güncellenmesi ve teknolojik yenileme amacıyla ikinci el makinelerin yurt dışına satılması önündeki bürokratik engellerin kaldırılması da programda yer buldu.

İTHAL ÜRÜNLERE DAHA SIKI DENETİM ÖNERİLDİ
KTSO, yerli üreticilerin ithal ürünlerle eşit rekabet koşullarına sahip olabilmesi için ithalat politikalarının yeniden değerlendirilmesini istedi. Özellikle gümrük kapılarında ithal ürünlerin kalite, etiket, hijyen, teknik standart ve uygunluk denetimlerinin güçlendirilmesi önerildi.

Programda yerli üretimin bulunduğu ürün gruplarındaki ithalat uygulamalarının gözden geçirilmesi ve haksız fiyat rekabetinin izlenmesi talep edildi. Oda, bu yaklaşımın ülkeyi dış ticarete kapatmak veya ithalatı tamamen durdurmak anlamına gelmediğini, yerli üretimin korunmasıyla adil rekabet koşullarının birlikte sağlanmasını amaçladıklarını belirtti.

ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ VE SANAYİ ENVANTERİ HAZIRLANSIN
Ekonomik kararların güvenilir verilere dayanması amacıyla Üretici Fiyat Endeksi’nin (ÜFE) hazırlanması da programın öncelikli önerileri arasında yer aldı. KTSO, tüketici fiyatlarının düzenli olarak açıklanmasına karşın sanayide üretim maliyetlerini ölçen kapsamlı bir endeksin bulunmamasının ekonomi politikalarının oluşturulmasını zorlaştırdığını belirtti.

Enerji, işgücü, nakliye, hammadde ve diğer üretim girdilerindeki maliyet değişimlerinin sektör ve ürün bazında izlenmesi istendi. Bunun yanında sanayi işletmelerinin üretim kapasitesini, istihdamını, ihracat potansiyelini ve yatırım ihtiyaçlarını ortaya koyacak güncel bir sanayi envanteri oluşturulması önerildi.

Programda ilgili bakanlıkların ve ekonomik örgütlerin katılımıyla Başbakanlık koordinasyonunda Sanayi Koordinasyon Kurulu kurulması talep edildi. Kurulun sanayi politikalarını koordine etmesi, yıllık eylem planları hazırlaması ve belirlenen hedeflerin gerçekleşme durumunu kamuoyuyla paylaşması öngörüldü.

YENİ SANAYİ BÖLGELERİ VE TEK DURAK YATIRIM SİSTEMİ
KTSO, mevcut organize sanayi bölgelerinin modernize edilmesini ve yeni ihtisas sanayi bölgeleri kurulmasını önerdi. Sanayi alanlarının ticari depo, esnaf ve lojistik faaliyetlerinden ayrıştırılması, sanayi arsalarının üretim amacıyla kullanılmasının sağlanması ve mevcut bölgelerde altyapı standartlarının yükseltilmesi istendi.

Sanayi bölgelerinde arıtma, yol, drenaj, elektrik, su, internet, güvenlik ve yangın altyapılarının geliştirilmesi; ortak hizmet merkezleri, test laboratuvarları ve eğitim alanları oluşturulması da talepler arasında yer aldı.

Yatırım süreçlerindeki bürokrasiyi azaltmak amacıyla Tek Durak Sanayi Yatırım Sistemi kurulması önerildi. Bu sistemle yatırımcıların ruhsat, izin, teşvik, arsa, çevre, elektrik, çalışma izni ve vergi işlemlerini tek merkezden takip edebilmesi amaçlandı.

İHRACAT, MESLEKİ EĞİTİM VE YEŞİL DÖNÜŞÜM
Programda sanayinin yalnızca iç pazara bağlı kalmaması ve ihracat odaklı büyümesi gerektiği belirtildi. İhracatçı işletmelere lojistik, nakliye, gümrük ve pazar araştırması desteğinin artırılması; uluslararası kalite belgeleri, laboratuvar analizleri, ambalaj ve marka tescili giderlerinin karşılanmasına yönelik desteklerin geliştirilmesi istendi.

Hellim, zivaniya ve diğer coğrafi işaretli ürünlerin markalaşması ve dış pazarlara açılması için özel programlar hazırlanması önerildi. Yurt dışı fuar katılımlarının ve ticari görüşmelerin desteklenmesi, mesleki eğitim sisteminin sanayinin ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi ve gençlerin üretim sektörüne yönlendirilmesi de talepler arasında yer aldı.

KTSO, üretim sektörünün ihtiyaç duyduğu işgücüne erişimin kolaylaştırılmasını ve bu alana özgü daha hızlı bir çalışma izni sistemi oluşturulmasını istedi. Yeşil dönüşüm kapsamında enerji verimliliği, atık yönetimi, geri dönüşüm ve çevre standartlarına uygun üretim yatırımlarının desteklenmesi önerildi.

YENİ HÜKÜMETE İLK 100 GÜNLÜK EYLEM PLANI SUNULDU
KTSO’nun programında önerilerin hangi takvimle uygulanabileceğine de yer verildi. Yeni hükümetin ilk 100 gününde Sanayi Koordinasyon Kurulu ile ÜFE Hazırlık Komitesinin kurulması, sanayi elektrik tarifesine yönelik teknik çalışmaların başlatılması, Kalkınma Bankasının sanayi kredi paketinin devreye alınması ve Tek Durak Sanayi Yatırım Sisteminin tasarlanması önerildi.

Aynı dönemde kamu alımlarında yerli üretime öncelik verilmesini sağlayacak mevzuat çalışmalarının başlatılması istendi. İlk bir yıl içerisinde sanayi envanterinin tamamlanması, ÜFE’nin düzenli yayımlanmaya başlanması, yeni elektrik tarifesinin uygulanması ve sanayi bölgeleri için altyapı planı hazırlanması öngörüldü.

Beş yıllık hedefler arasında ise yeni organize sanayi bölgelerinin geliştirilmesi, ihracat desteklerinin kalıcı hale getirilmesi, yenilenebilir enerji yatırımlarının yaygınlaştırılması ve yerli ürünlerin kamu ile turizm sektörünün tedarik zincirlerindeki payının artırılması yer aldı.

KTSO, programın yalnızca bir talepler listesi olarak kalmaması için her eyleme ilişkin sorumlu kurum, uygulama takvimi, bütçe ihtiyacı ve ölçülebilir performans göstergeleri belirlenmesini istedi. Toplantıda KTSO Genel Sekreteri Erçin Tekakpınar da programın ana başlıklarını değerlendirdi.

Sanayi Odasından üretim alarmı: Her 100 dolarlık ithalata karşı yalnızca 4,95 dolarlık ihracat