Bugün öğrenci taşımacılığı konusunda yaşanan tartışmalarda bu protokolü dikkate alanlar var mı bilmiyorum. Ama ben baktığım pencereden aşağıdaki 5 temel ilkenin olmazsa olmaz olduğunu açık ve seçik olarak görüyorum.
1. Her Şeyden Önce Sayı Bilinmeli: Taşımacılık Plansızlıkla Başlayamaz
Öncelikle sağlıklı veriye ihtiyaç vardır. Kaç öğrenci taşınacak? Kaç güzergâh oluşturulacak? Her güzergâhta kaç öğrenci bulunacak? Kaç araç gerekecek? Araçların kapasitesi ne olacak? Kaç sürücü ve kaç refakatçi gerekecek? Taşımacılığın toplam yıllık maliyeti ne olacak? Bütün bu sorular net ve doğru yanıtlar verilmelidir.
Öğrenci sayısını ve kullanılacak araç sayısını bilmeden öğrenci taşımacılığı planlanamaz. Bu nedenle ilk ilke:
Veriye dayalı planlama + güzergâh optimizasyonu + kapasite planlaması.
2. Araç Standardı Tek ve Bağlayıcı Olmalı
Araçların asgari teknik standartları mevzuatla açıkça belirlenmeli ve bu standartları karşılamayan araçlar öğrenci taşıyamamalıdır.
- Burada önemli bir ayrıntı var: “Her koltukta emniyet kemeri olmalıdır” demek tek başına yeterli değildir. Takograf, otomatik yangın algılama ve söndürme sistemi gibi çağdaş güvenlik mekanizmaları da olmalıdır.
- Araç yaşının da tek başına bir önemi yoktur. Örneğin “15 yaşından büyük araç çalışamaz” demek tek başına çağdaş bir sistem yaratmaz. Araç için birlikte değerlendirilmesi gerekenler: araç yaşı, kilometre, bakım geçmişi, kaza geçmişi, teknik muayene, güvenlik donanımıdır.
Dolayısıyla ikinci ilke:
Yaş sınırı + zorunlu teknik uygunluk belgesi + periyodik bağımsız denetim.
3. Sürücü ve Refakatçi Seçimi ve Eğitimleri Olmalı.
- Öğrenci taşıyan araçların sürücülüğü, herhangi bir ticari araç sürücülüğüyle aynı görülmemelidir. Sabıka, güvenlik ve ceza geçmişi, sürücü belgesi, mesleki deneyimi, çocuklarla iletişim becerisi açısından değerlendirilmelidir.
- Refakatçi “lüks” değil, en önemli güvenlik unsurudur. Özellikle küçük yaş gruplarında ve özel gereksinimli öğrencilerin taşınmasında refakatçi hizmeti sistemin ayrılmaz parçası olmalıdır.
Refakatçinin görevi yalnızca otobüste oturmak değildir. Öğrencilerin güvenli biçimde araca binmesi – inmesi, kemerlerini takmasını, yolculuk sırasında güvenli davranmasını, doğru öğrencinin doğru durakta inmesini, acil durumda tahliyeyi ve özel gereksinimli öğrencilerin güvenliğini takip etmelidir.
Ve elbette ki hem sürücüler hem de refakatçiler periyodik eğitimlerden geçirilmelidir.
Dolayısıyla üçüncü ilke:
Refakatçi için bütçe yoksa, güvenli öğrenci taşımacılığı için de bütçe yok demektir.
4. Denetim Okul Müdürünün Sırtına Yüklenemez
Okul müdürünü taşımacılığın bütün teknik ve idari sorumluluğuyla baş başa bırakmak çağdaş bir denetim modeli değildir. Okul müdürü: Araç uzmanı değildir, trafik güvenliği uzmanı değildir, sürüş kayıtlarını denetleyecek teknik kapasiteye sahip değildir, tüm araçların kamera ve GPS sistemlerini takip edemez.
