Yeni yasa tasarısıyla mesleki ve akademik yeterliliklerin tek bir ulusal çerçevede tanımlanması, meslek standartlarının oluşturulması ve belirlenen mesleklerde yeterlilik belgesi zorunluluğu getirilmesi öngörülüyor.
Tasarı; sınav, belgelendirme, itiraz, ücret, kayıt ve cezalar için yeni bir sistem kurarken, bazı mesleklerde belge olmadan diğer yasal yeterliliklere başvurulmasının da önünü kapatıyor.
KKTC’de mesleki yeterliliklerin belirlenmesi, sınav ve belgelendirme süreçlerinin yeniden yapılandırılması amacıyla hazırlanan Ulusal Yeterlilik Yasa Tasarısı, 24 Eylül 2026 tarihinde mevzuat kayıtlarına girdi. Tasarıyla mesleki ve akademik yeterliliklerin bütünleştirilmesi, yeterliliklerin kalite standartları çerçevesinde daha şeffaf ve karşılaştırılabilir hale getirilmesi ve eğitim ile çalışma hayatı arasındaki bağlantının güçlendirilmesi hedefleniyor.
TASARININ TEMELİ: MESLEKLER İÇİN ULUSAL STANDART
Tasarıya göre sistemin merkezinde “Ulusal Yeterlilik Çerçevesi” bulunacak.
Bu çerçeve; ilk, orta ve yükseköğrenim dahil olmak üzere mesleki, genel ve akademik düzeydeki yeterlilikleri tanımlayan, sınıflandıran ve karşılaştıran bir sistem olarak kurulacak.
Tasarı, akademik yeterlilik çerçevesini de sekiz seviyeye ayırıyor. İlk dört seviyenin kapsamının Bakanlık, 5, 6, 7 ve 8’inci seviyelerin kapsamının ise YÖDAK tarafından belirlenmesi öngörülüyor.
HER MESLEĞE STANDART GELİYOR
Tasarıdaki önemli düzenlemelerden biri de meslek standartlarının oluşturulması…
“Meslek standardı”, bir mesleğin başarıyla yapılabilmesi için gerekli bilgi, beceri, tavır ve tutumları ortaya koyan asgari norm olarak tanımlanıyor.
Sistem şu aşamalardan oluşacak;
Hangi meslekler için standart hazırlanacağı belirlenecek.
Meslek komiteleri oluşturulacak.
Taslak standart hazırlanacak.
İlgili sektörlerin görüşü alınacak.
Taslak sektör komitesine ve ilgili odalara gönderilecek.
Düzeltilen metin Yürütme Kurulu’na sunulacak.
Uygun bulunan standart Bakanlığa gönderilecek.
Bakanlığın resmi internet sitesinde yayımlandığında yürürlüğe girecek.
Yani meslek standartlarının yalnızca bürokratik bir işlemle belirlenmesi yerine, sektör, oda, işçi ve işveren temsilcilerinin de dahil olduğu bir mekanizma kurulması öngörülüyor.
BELGE ZORUNLU OLACAK
Tasarıdaki en önemli düzenlemelerden biri Mesleki Yeterlilik Belgesi.
Belirlenen meslek gruplarında bu belgenin alınması zorunlu olacak.
Tasarıya göre belge, Yürütme Kurulu veya onun yetkilendirdiği kamu tüzel kişilerince düzenlenen sınavlarda başarılı olanlara verilecek.
Daha da önemlisi, tasarıda mesleki yeterlilik belgesi olmadan, başka yasalar kapsamında bir mesleğin icrası için gerekli olan yeterlilik veya yetki belgesine başvurulamayacağı ve bu belgenin alınamayacağı hükme bağlanıyor. Bu düzenleme yasalaşması halinde bazı meslekler açısından “önce yeterlilik, sonra mesleki yetki” şeklinde yeni bir sistem oluşturabilir.
SINAVLARDA YENİ DENETİM MEKANİZMASI
Tasarı, sınavların da belirli kurallara bağlanmasını öngörüyor.
Sınavların en az 15 gün önceden Daireye bildirilmesi ve Yürütme Kurulu’ndan onay alınması gerekecek.
Sınav başvuruları ve sınava ilişkin faaliyetler yetkilendirilen kurumlar tarafından yürütülebilecek ancak sınavlar Yürütme Kurulu’nun onayı olmadan yapılamayacak.
Sınavların, ilgili ulusal yeterliliklerde belirlenen teorik ve performans yöntemlerine göre, alan uzmanları tarafından yapılması öngörülüyor.
SINAV SONUCUNA İTİRAZ HAKKI DE VAR
Tasarı, sınav sonucuna itiraz için de açık bir prosedür getiriyor.
Aday, sonuçların Dairenin internet sitesinde yayımlanmasından itibaren üç iş günü içerisinde itiraz edebilecek.
İlgili sınav komisyonu itirazı en geç beş iş günü içerisinde sonuçlandıracak. Daire ise komisyonun kararını en geç iki iş günü içerisinde adaya yazılı ve gerekçeli olarak bildirecek.
İtiraz için sınav başvuru ücretinin yarısı kadar ücret alınması, ancak itiraz haklı bulunursa bu ücretin iade edilmesi öngörülüyor.
