Kıbrıslı Türk Uzman Mert Mapolar’dan hayati uyarı: Elektronik sigarada görünmeyen tehlike büyüyor! Kıbrıs gençliğini bekleyen yeni nesil uyuşturucu riski göz ardı edilmemeli!
Güney Kıbrıs’ta tek bir elektronik sigara sıvısında altı farklı kannabinoidin tespit edilmesi, Kıbrıs genelinde alarm niteliğinde değerlendirilmelidir. Mert Mapolar, elektronik sigaranın masum bir alışkanlık gibi sunulmasının ciddi bir yanılgı olduğunu belirterek KKTC’de acil, kapsamlı ve bilimsel temelli bir mücadele politikası oluşturulması çağrısında bulundu. Mapolar, “Gençlerimizin geleceğini tehdit eden bu gelişme karşısında sessiz kalamayız. Bu mesele siyasi değil, insani ve toplumsal bir sorumluluktur” dedi.
Kıbrıs Türk Hipnoterapistler Birliği Kuruluş Komitesi Başkanı, Dünya Hipnoterapi Bilim Kurulu Araştırma Üyesi, Bilinçaltı Davranış Bilimci ve Hipnoterapist Mert Mapolar, dünyada özellikle gençler arasında hızla yaygınlaşan elektronik sigara kullanımına ve bu ürünlerin içeriklerinde ortaya çıkan yeni nesil psikoaktif kimyasal maddelere dikkat çekerek önemli uyarılarda bulundu.
Güney Kıbrıs Ulusal Bağımlılıkla Mücadele Kurumu tarafından 4 Kasım 2026 tarihinde kamuoyuna yansıyan halk sağlığı uyarısının son derece ciddi bir gelişme olduğunu belirten Mapolar, ortak denetimler sırasında ele geçirilen elektronik sigara sıvıları ve bitkisel ürünlerde yeni kannabinoidlerin tespit edildiğini, laboratuvar incelemelerinde tek bir elektronik sigara sıvısında altı farklı kannabinoide rastlandığının açıklandığını hatırlattı.
Mapolar, bu bulgunun yalnızca Güney Kıbrıs'ı ilgilendiren münferit bir olay olarak görülmemesi gerektiğini vurgulayarak, “Kıbrıs küçük bir ada olabilir ancak karşı karşıya olduğumuz tehlikelerin sınırları yoktur. Ürünlerin dolaşımı, internet üzerinden satışlar ve gençler arasındaki tüketim alışkanlıkları dikkate alındığında bu gelişme KKTC açısından da ciddi bir uyarı niteliğindedir” ifadelerini kullandı.
ELEKTRONİK SİGARA ARTIK SADECE NİKOTİN MESELESİ DEĞİL!
Elektronik sigaranın özellikle gençler arasında renkli tasarımları, farklı aromaları, kolay taşınabilir olması ve geleneksel sigaraya göre daha zararsız olduğu yönündeki algıyla hızla yaygınlaştığına işaret eden Mapolar, bu ürünlerin oluşturduğu risklerin yalnızca nikotin bağımlılığıyla sınırlı olmadığını belirtti.
Elektronik sigaralarda kullanılan sıvıların içeriğinde nikotin, propilen glikol, bitkisel gliserin ve çeşitli aroma vericiler bulunabildiğini ifade eden Mapolar, sıvıların ısıtılmasıyla solunan aerosolün de zararsız su buharı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini kaydetti.
Bu aerosollerde kullanılan ürüne ve ısıtma koşullarına bağlı olarak formaldehit ve akrolein gibi zararlı karbonil bileşikleri, uçucu organik maddeler ve cihazın ısıtıcı parçalarından kaynaklanabilen nikel, kurşun ve krom gibi metal parçacıkları da bulunabildiğine dikkat çekti.
Mapolar, özellikle nikotinin gelişim çağındaki beyin üzerindeki etkilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, ergenlik döneminde nikotine maruz kalmanın dikkat, öğrenme, hafıza, duygu düzenleme ve dürtü kontrolü gibi önemli beyin işlevlerini olumsuz etkileyebileceğine ilişkin bilimsel bulgular bulunduğunu vurguladı.
“Bir ürünün küçük, renkli, kokulu ve teknolojik görünmesi onu güvenli yapmaz. Çocukların ve gençlerin kolaylıkla ulaşabildiği bu cihazların arkasında bağımlılık, kimyasal maruziyet ve henüz bütün sonuçlarını bilmediğimiz sağlık riskleri bulunuyor.”
TEK BİR SIVIDA ALTI FARKLI KANNABİNOİD: AVRUPA’DA DA YENİ BİR TEHLİKE YÜKSELİYOR
Mapolar, Güney Kıbrıs'ta ortaya çıkan bulgunun Avrupa'daki gelişmelerden bağımsız değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı'nın (EUDA) raporlarına dikkat çekti.
EUDA'nın 2026 Avrupa Uyuşturucu Raporu'na göre, 2025 yılında Avrupa ülkeleri tarafından 27 yeni kannabinoid tespit edildi. Bunların 16'sının yarı sentetik kannabinoidler olduğu bildirildi. Avrupa uyuşturucu pazarında 2025 yılı sonu itibarıyla toplam 40 yarı sentetik kannabinoidin tanımlandığı da raporda yer aldı.
Bu maddeler arasında özellikle HHC (hekzahidrokannabinol), HHC-O (HHC asetat), HHC-P (hekzahidrokannabiforol), THC-P (tetrahidrokannabiforol) gibi bileşikler öne çıkıyor.
Bu maddeler, kenevir bitkisinde doğal olarak bulunan kannabinoidlerle kimyasal ve farmakolojik açıdan ilişkili olmakla birlikte, bazıları laboratuvar ortamında kimyasal dönüşüm veya sentez yoluyla üretiliyor. Özellikle HHC ve benzeri yarı sentetik kannabinoidler, bazı pazarlarda geleneksel esrara alternatif veya yasal boşluklardan yararlanan ürünler şeklinde sunulabiliyor.
Ancak bu ürünlerin güvenli olduğu anlamına gelmediğini belirten Mapolar, EUDA'nın birçok yeni kannabinoidin insan sağlığı üzerindeki etkilerinin yeterince araştırılmadığına, ürünlerin içerik ve yoğunluklarının değişkenlik gösterebildiğine ve bazı vakalarda ciddi zehirlenmelerin yaşandığına dikkat çekti.
Ayrıca bazı ürünlerin üzerinde CBD veya bitkisel ürün ibaresi bulunmasının, içeriğinde başka psikoaktif maddelerin bulunmadığını garanti etmediğini ifade etti.
Mapolar, “En tehlikeli noktalardan biri, kişinin ne kullandığını bilmemesi ve kullandığı ürünün gerçek içeriği hakkında doğru bilgiye sahip olmamasıdır. Bir ürünün CBD adıyla veya bitkisel içerikli olarak pazarlanması, onun mutlaka güvenli olduğu anlamına gelmez. Görünüşü, kokusu, ambalajı ve satış noktası bir kimyasal güvenlik belgesi değildir” dedi.
GENÇLERİN KULLANIM YAŞI DÜŞÜYOR: TEHLİKE OKUL ÇAĞINA KADAR İNİYOR
Elektronik sigara kullanımının genç nesiller arasında giderek normalleşmesinin en kaygı verici gelişmelerden biri olduğunu belirten Mapolar, Dünya Sağlık Örgütü Avrupa Bölgesi'nin 2024 yılında yayımladığı 2021-2022 dönemine ait Okul Çağındaki Çocuklarda Sağlık Davranışları (HBSC) araştırmasının sonuçlarını hatırlattı.
Araştırmaya göre Avrupa, Orta Asya ve Kanada'da 15 yaşındaki gençlerin yüzde 32'si hayatlarının bir döneminde elektronik sigara kullanmış, yüzde 20'si ise son 30 gün içerisinde elektronik sigara tüketmişti. Aynı yaş grubunda geleneksel sigarayı son 30 gün içerisinde kullananların oranı yüzde 15 olarak açıklanmıştı.
Araştırmanın 13 yaş grubuna ilişkin verileri de dikkat çekiciydi. Bu yaş grubunda elektronik sigarayı son 30 gün içerisinde kullandığını bildirenlerin oranı yüzde 9 iken, geleneksel sigara kullanım oranı yüzde 5 olarak kaydedilmişti.
Bu rakamların Kıbrıs'a ait veriler olmadığını, ancak gençler arasında elektronik sigara kullanımının uluslararası ölçekte ulaştığı boyutu açıkça ortaya koyduğunu belirten Mapolar, KKTC'de de yaş gruplarına göre gerçek kullanım oranlarının belirlenmesi için kapsamlı bir araştırma yapılması gerektiğini söyledi.
“Çocuklarımızın elinde gördüğümüz her renkli elektronik cihazı masum bir tüketim alışkanlığı olarak değerlendiremeyiz. Bugün birkaç nefesle başlayan alışkanlık, yarın bağımlılığa dönüşebilir. Üstelik çocuklarımızın hangi kimyasallara maruz kaldığını bilmediğimiz bir ortamla karşı karşıyayız.”
ALKOLLE BİRLİKTE KULLANIM VE TRAFİKTE GÖRÜNMEYEN RİSK
Mapolar, yeni nesil kannabinoid içeren ürünlerin alkol veya başka psikoaktif maddelerle birlikte tüketilmesinin sağlık ve güvenlik açısından çok daha ciddi sonuçlar doğurabileceğini belirtti.
Bu tür maddelerin kalp atışlarında hızlanma, aşırı uyku hali, baş dönmesi, bilinç bulanıklığı, kaygı, panik ve koordinasyon bozukluklarına neden olabileceğini ifade eden Mapolar, bazı ağır vakalarda zehirlenme ve psikotik belirtilerin de görülebildiğine dikkat çekti.
Alkolün de merkezi sinir sistemi üzerindeki etkileriyle birlikte değerlendirildiğinde, birden fazla psikoaktif maddenin aynı anda kullanılmasının kişinin karar verme, dikkat ve hareket koordinasyonunu daha fazla bozabileceğini belirtti.
Özellikle araç kullanımına dikkat çeken Mapolar, “Kişinin kendisini iyi hissetmesi, araç kullanabilecek durumda olduğu anlamına gelmez. Tepki süresindeki yavaşlama, dikkat kaybı, algı bozukluğu ve yanlış karar verme bir anlık dikkatsizlikle telafisi mümkün olmayan sonuçlara neden olabilir. Elektronik sigara veya içeriğinde psikoaktif madde bulunan herhangi bir ürün kullanıldıktan sonra, özellikle alkolle birlikte tüketim söz konusuysa, kesinlikle araç kullanılmamalıdır” uyarısında bulundu.
KKTC'DE ACİL VE KAPSAMLI BİR ÜLKE POLİTİKASI OLUŞTURULMALI
Mapolar, elektronik sigara kullanımının yalnızca bireysel tercih veya sigara alışkanlığı olarak ele alınmasının artık yeterli olmadığını, konunun halk sağlığı, gençliğin korunması, eğitim, güvenlik ve bağımlılıkla mücadele başlıkları altında bütüncül bir devlet politikasıyla değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Bu kapsamda KKTC'de ilgili bakanlıkların, sağlık kurumlarının, bağımlılıkla mücadele birimlerinin, güvenlik güçlerinin, eğitim kurumlarının ve sivil toplum örgütlerinin birlikte hareket etmesi gerektiğini belirten Mapolar, şu önlemlerin gecikmeden gündeme alınmasını istedi:
- Elektronik sigara ve likitlerinin içeriklerinin düzenli olarak denetlenmesi, şüpheli ürünlerin laboratuvar analizlerinden geçirilmesi ve gerektiğinde piyasadan toplatılması.
- Özellikle gençlere yönelik satışların, yaş doğrulama uygulamalarının ve internet üzerinden gerçekleştirilen kontrolsüz satışların etkin biçimde denetlenmesi.
- Okullarda, üniversitelerde ve gençlik merkezlerinde elektronik sigara, nikotin bağımlılığı ve yeni nesil psikoaktif maddeler konusunda bilimsel temelli eğitim programlarının uygulanması.
- Ailelerin çocuklarında erken kullanım belirtilerini tanıyabilmeleri için bilinçlendirme çalışmaları yapılması.
- Elektronik sigara kullanımına ilişkin KKTC genelinde yaş gruplarını, kullanım sıklığını ve ürün çeşitlerini ortaya koyacak bilimsel araştırmaların gerçekleştirilmesi.
- Bağımlılık riski taşıyan gençlere yönelik erken müdahale, psikolojik destek ve tedavi mekanizmalarının güçlendirilmesi.
- Yeni nesil kannabinoidler ve şüpheli elektronik sigara ürünleri konusunda uluslararası erken uyarı sistemleriyle bilgi paylaşımının geliştirilmesi.
Mapolar, özellikle bu ürünlerin içeriğini denetleyebilecek laboratuvar kapasitesinin güçlendirilmesinin ve şüpheli ürünlerin kimyasal analizlerinin gecikmeden yapılmasının önemine işaret etti.
GÜNEY KIBRIS'LA ORTAK MÜCADELE: SAĞLIK TEHDİTLERİNİN SINIRI OLMAZ!
Güney Kıbrıs'ta ortaya çıkan son bulgunun, iki toplum arasında sağlık alanında ortak hareket etmenin önemini bir kez daha gösterdiğini belirten Mapolar, elektronik sigara ve yeni nesil psikoaktif maddelerle mücadelenin siyasi farklılıkların üzerinde tutulması gerektiğini söyledi.
Polis, sağlık ve eczacılık birimleri arasında bilgi paylaşımının geliştirilmesi, şüpheli ürünlerin tespit edilmesi, laboratuvar bulgularının karşılıklı paylaşılması ve ortak halk sağlığı uyarılarının oluşturulması gerektiğini ifade eden Mapolar, uluslararası kuruluşlarla da iş birliğinin artırılmasını istedi.
“Virüsler, bağımlılık yapıcı maddeler, zehirli kimyasallar ve yeni nesil uyuşturucu türevleri sınır kapılarında durmaz. Bir tarafta tespit edilen tehlike, diğer taraf için de erken uyarı anlamına gelmelidir. Gençlerimizin sağlığı söz konusu olduğunda iş birliği bir tercih değil, sorumluluktur.”
Bu tür iki toplumlu insani ve bilimsel çalışmaların yalnızca halk sağlığına değil, toplumlar arasında güvenin ve ortak sorumluluk bilincinin gelişmesine de katkı sağlayacağını belirten Mapolar, Kıbrıs'ta ortak tehditlere karşı ortak çözüm üretilmesinin önemine dikkat çekti.
AİLELERE ÇAĞRI: ÇOCUKLARINIZIN ELİNDEKİ CİHAZIN İÇİNDE NE OLDUĞUNU BİLİYOR MUSUNUZ?
Ailelerin elektronik sigara kullanımını yalnızca bir moda, merak veya geçici gençlik alışkanlığı olarak görmemesi gerektiğini vurgulayan Mapolar, ebeveynlerin çocuklarıyla açık ve yargılamayan bir iletişim kurmasının önemine işaret etti.
Özellikle çocukların kullandıkları ürünlerin nereden temin edildiğinin, içeriğinin ve kullanım sıklığının bilinmesinin önem taşıdığını belirten Mapolar, ailelerin çocuklarını korkutmak yerine bilimsel bilgilerle bilinçlendirmesi gerektiğini ifade etti.
Öğretmenlere, okul yöneticilerine, sağlık çalışanlarına ve gençlerle doğrudan temas halinde olan tüm kurumlara da çağrıda bulunan Mapolar, erken farkındalık ve zamanında müdahalenin bağımlılıkla mücadelede belirleyici olabileceğini söyledi.
Şüpheli bir ürün kullanımı sonrasında çarpıntı, aşırı uyku hali, bilinç bulanıklığı, panik veya başka olağan dışı belirtiler görüldüğünde tıbbi yardım alınması gerektiğini hatırlatan Mapolar, bilinç kaybı, solunum güçlüğü veya nöbet durumunda vakit kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi'nin aranması gerektiğini de vurguladı.
BUGÜN ÖNLEM ALMAZSAK YARIN SONUÇLARIYLA MÜCADELE ETMEK ZORUNDA KALABİLİRİZ!
Açıklamasının sonunda elektronik sigara tehlikesinin yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin sağlığını da ilgilendirdiğini belirten Mapolar, bilimsel araştırmaların henüz bu yeni kimyasal bileşiklerin tamamının uzun vadeli etkilerini ortaya koyamadığını söyledi.
“Teknolojinin ve kimya endüstrisinin gelişme hızı, toplumların bu gelişmelere karşı bilinçlenme ve önlem alma hızını geride bırakabiliyor. Bugün piyasaya çıkan yeni bir kimyasalın insan beyni, ruh sağlığı, bağımlılık mekanizmaları ve beden üzerindeki uzun vadeli etkilerini yıllar sonra daha iyi anlayabiliriz. Ancak o zamana kadar kaybedilecek genç hayatların, zarar görecek ailelerin ve bağımlılıkla mücadele etmek zorunda kalacak bireylerin bedelini kim ödeyecek?
Henüz bütün sonuçlarını bilmediğimiz bir tehlikeyi, sonuçları ortaya çıkana kadar görmezden gelmek bilimsel yaklaşım değil, ihmaldir.”
KKTC'nin gündelik siyasi tartışmalar, iç çekişmeler ve bitmeyen kısır gündemler içerisinde zaman kaybederken, sınırların ötesinde hızla değişen yeni tehditlerin sessizce toplumların yaşamına sızabildiğine dikkat çeken Mapolar, ülkenin önceliklerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Mapolar açıklamasını şu sözlerle tamamladı:
“Biz kendi iç gündemlerimizde birbirimizle uğraşırken, dünyanın başka yerlerinde geliştirilen yeni kimyasal bileşikler, değişen ürünler ve yeni bağımlılık yöntemleri çoktan sınırları aşarak toplumlarımızın arasına girebiliyor. Tehlikeler her zaman gürültüyle gelmez; bazen renkli bir ambalajın, hoş bir aromanın ve zararsız görünen küçük bir cihazın ardına saklanarak sessizce yayılır. Biz farkına vardığımızda ise mücadele etmek için çok geç olabilir.
Bir ülkenin gerçek gücü yalnızca ekonomik kaynaklarıyla, siyasi tartışmalarıyla veya güvenlik önlemleriyle ölçülmez; çocuklarını ve gençlerini hangi tehlikelerden koruyabildiğiyle de ölçülür.
Bugün mesele yalnızca elektronik sigara değildir. Mesele, gençlerimizin geleceğidir. Bu nedenle KKTC'de artık beklemek değil, harekete geçmek; tartışmak değil, önlem almak; birbirimizi suçlamak değil, birlikte mücadele etmek zamanıdır. Çünkü gençlerimizin geleceği, ihmale bırakılmayacak kadar değerlidir!”
