KİRA DEĞİL , HAYATIN BEDELİ…

Bir evin kirası 30 bin lira.Başka bir evin kirası 35 bin. Bir başkası 40 bin…

Ve bazı ev sahipleri 45 bin lirayı bile artık “normal” bir kira bedeli olarak görmeye başladı.

Peki soruyorum:

Asgari ücretle çalışan bir insan bu ülkede nasıl ev tutacak, nasıl karnını doyuracak, nasıl elektrik ve su faturasını ödeyecek, nasıl çocuğuna bakacak?

İşte artık tartışılması gereken asıl mesele budur. Bugün ev kiraları sadece yükselmiyor; insanın yaşam alanını satın alma gücünü elinden alıyor.

Serbest piyasa deniliyor.

Evet, serbest piyasa ekonominin bir gerçeğidir. Ancak serbest piyasa, “Kim ne isterse onu yazsın, vatandaş da mecburen ödesin” anlamına gelmemelidir. Çünkü barınma bir lüks değildir. İnsanların yaşayabileceği güvenli bir eve ihtiyacı vardır. Bugün piyasada aynı özelliklere sahip iki ev arasında bile ciddi kira farkları oluşabiliyor. Bir ev sahibi 30 bin lira isterken, diğeri 45 bin lira talep edebiliyor.

Neden?

Çünkü piyasada boşluk var. Çünkü talep var. Çünkü insanlar ev bulmak zorunda.

Ve bazıları bu çaresizliği fırsata çevirebiliyor. Burada mesele ev sahibini düşman ilan etmek değildir. Elbette ev sahibi de yatırımının karşılığını almak ister. Evin bakım masrafı vardır, vergisi vardır, giderleri vardır. Bunların hepsi anlaşılabilir.

Ama bir başka gerçek daha var.

Kiracının da bir hayatı var. Kiracı sadece kira ödemiyor.Elektrik ödüyor.Su ödüyor.

Telefon ve internet ödüyor.Markete gidiyor.

Ulaşım masrafı var.Çocuk okutuyor.

Sağlık giderleri var. Ve bütün bunların üzerine bir de kira geliyor.

Asgari ücretli bir çalışanın maaşının büyük bölümünü yalnızca kiraya vermesi isteniyorsa burada artık “piyasa böyle” deyip geçemeyiz. Çünkü piyasa insanların yaşam hakkını ezmeye başladığında, kamu otoritesinin görevi sadece seyretmek olamaz.

Bugün gençler evlenmekten korkuyor.

Aileler daha küçük evlere taşınmak zorunda kalıyor. Çalışan insanlar işine yakın ev bulamadığı için saatlerini yollarda geçiriyor.

Bazıları ailesinin yanına dönüyor.

Bazıları birkaç kişi aynı eve çıkıyor.

Bazıları ise sırf kira ödeyebilmek için ikinci bir iş arıyor.

Peki bu düzen nereye kadar sürdürülebilir?

Bir ülkede çalışan insan, kazandığı parayla insanca yaşayamayacaksa burada yalnızca kira fiyatlarını değil, ekonomik sistemi konuşmamız gerekir. Çünkü 45 bin liralık kira isteyen bir ev sahibi ile o kirayı ödemek zorunda olan asgari ücretli arasında sadece bir kira sözleşmesi yoktur.

Arada koskoca bir gelir uçurumu vardır.

Ve bu uçurum her geçen gün büyürse toplumun dengesi de bozulur.

Burada artık yetkililere de ciddi bir soru sormak gerekiyor:

Kira piyasasını kim denetliyor?

Bölgeler ve konutların gerçek piyasa değerleri üzerinden sağlıklı bir kira endeksi oluşturuluyor mu? Fahiş kira artışlarının önüne geçmek için etkili bir mekanizma var mı? Yeni evlenen gençler, öğrenciler, dar gelirli aileler ve asgari ücretliler için uygulanabilir bir konut politikası var mı?

Özür dilerim ya , yine cevabı olmayan bir sürü soru sordum.

Bir insan sabah işe gidiyor, akşam eve dönüyor ve aldığı maaşın yarısından fazlasını hatta bazı durumlarda neredeyse tamamını barınmaya ayırıyorsa, o insanın geleceğini nasıl kurmasını bekliyoruz?

Ev sahibi kazanacak.Elbette kazansın.

Ama kiracı da yaşayabilsin.Çünkü barınma bir yatırım aracından önce insanın temel ihtiyacıdır.Bugün 30 bin, 40 bin, 45 bin liralık kiraları konuşuyoruz.Yarın neyi konuşacağız?50 bini mi?60 bini mi?

Ve o zaman asgari ücret ne kadar olacak?

Kiralar mı maaşları takip edecek, yoksa maaşlar mı kiraların peşinden koşacak?

Eğer çalışan insan yalnızca kira ödeyebilmek için çalışıyorsa, burada bir şeyler ciddi şekilde yanlış gidiyor demektir.

Ve artık bu sorunu “serbest piyasa” diyerek geçiştirmek yerine, adil, sürdürülebilir ve insanı merkeze alan bir konut politikası konuşmanın zamanı çoktan gelmiştir.

Çünkü evin kapısını açtığımızda sadece dört duvar görmek istemiyor insanlar.

İçeride bir hayat kurmak istiyor…

KARAKUŞ