Kıbrıs ile ABD arasında beş maddelik yeni plan: Vizesiz seyahat, doğrudan uçuş ve stratejik ortaklık

Kıbrıs Cumhuriyeti ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi için hazırlanan yeni politika çalışması, ekonomik iş birliğinin ötesinde Doğu Akdeniz’deki stratejik dengeleri de kapsıyor.

Kıbrıs Ticaret ve Sanayi Odası (KEVE) bünyesinde faaliyet gösteren Amerikan Ticaret Odası (AmCham), 8 Ekim 2026’da kamuoyuna yansıyan çalışmasında, iki ülke arasındaki ilişkileri derinleştirmek amacıyla beş öncelikli alan belirledi.

Kathimerini’nin haberine göre AmCham, son yıllarda savunma, güvenlik, enerji, teknoloji ve ticaret alanlarında kaydedilen ilerlemenin somut ekonomik ve kurumsal anlaşmalarla desteklenmesini istiyor.

Çalışma, hükümetler tarafından kabul edilmiş bir anlaşma değil. İş dünyasının iki ülke yönetimine sunduğu politika önerilerinden oluşuyor.

1. ABD’YE VİZESİZ SEYAHAT: RET ORANI YÜZDE 2,16
AmCham’ın ilk ve en önemli hedefi, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ABD Vize Muafiyet Programı’na (Visa Waiver Program – VWP) dahil edilmesi.

Bu program, kabul edilen ülkelerin uygun koşulları karşılayan vatandaşlarının ABD’ye turizm veya iş amacıyla 90 güne kadar geleneksel vize almadan seyahat etmesine olanak tanıyor. Ancak yolcuların elektronik seyahat izni (ESTA) alması gerekiyor.

AmCham’ın çalışmasına göre Kıbrıs Cumhuriyeti, programa katılım için son yıllarda önemli teknik ve hukuki düzenlemeler gerçekleştirdi.

Biyometrik pasaport sistemleri güçlendirildi, dijital veri paylaşım olanakları geliştirildi ve ABD ile güvenlik alanındaki iş birliğini kolaylaştıran yasal düzenlemeler yapıldı.

Çalışmada dikkat çekilen en önemli veri, ABD vizesi başvurularındaki ret oranının yüzde 2,16 olması.

Bu oran, program için gerekli temel sayısal koşullardan biri olan yüzde 3 sınırının altında bulunuyor.

Bununla birlikte ret oranının düşük olması tek başına programa kabul için yeterli değil. ABD İç Güvenlik Bakanlığının güvenlik ve uygulama koşullarına ilişkin değerlendirmesi de gerekiyor.

AmCham, vize muafiyetinin yalnızca seyahat kolaylığı sağlamayacağını, ABD ile ticari ilişkileri ve yatırım hareketliliğini de artıracağını savunuyor.

Özellikle iş insanları, öğrenciler, araştırmacılar ve turizm sektörü açısından olumlu sonuçlar bekleniyor.

2. 1984 TARİHLİ VERGİ ANLAŞMASI YENİLENECEK
İkinci öncelik, Kıbrıs Cumhuriyeti ile ABD arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasının modernleştirilmesi.

Mevcut anlaşma 1984 yılında imzalandı, 1985’te onaylandı ve 1986 yılında yürürlüğe girdi.

Yaklaşık 40 yıldır uygulanan anlaşma hâlen geçerli olmasına rağmen AmCham, günümüzün uluslararası vergi standartlarını tam olarak karşılamadığını belirtiyor.

Anlaşma; gelir vergisi, sermaye kazançları, stopaj vergileri, özel katkılar, ayrımcılığın önlenmesi ve vergi bilgilerinin paylaşılması gibi alanları kapsıyor.

AmCham’a göre düzenlemenin yenilenmesi, özellikle iki ülkede faaliyet gösteren şirketlerin karşılaştığı vergisel belirsizlikleri azaltabilir.

Ayrıca yatırımcı güveninin güçlendirilmesi ve Kıbrıs’ın uluslararası şirketler açısından rekabet gücünün artırılması hedefleniyor.

Ancak yeni bir vergi anlaşmasına ilişkin müzakerelerin başladığına veya tarafların taslak metin üzerinde uzlaştığına dair açıklama bulunmuyor.

3. ABD’DE ÇALIŞANLARIN EMEKLİLİK HAKLARI KORUNACAK
Üçüncü başlık, iki ülke arasında sosyal güvenlik anlaşması imzalanması.

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin çeşitli ülkelerle sosyal güvenlik anlaşmaları bulunmasına rağmen ABD ile benzer bir düzenlemesi yok.

AmCham, ABD’nin başka ülkelerle yaptığı ve Totalization Agreement olarak bilinen anlaşmaların Kıbrıs Cumhuriyeti ile de uygulanmasını öneriyor.

Bu tür anlaşmalar, iki ülke arasında çalışanların aynı çalışma dönemi için iki farklı sosyal güvenlik sistemine prim ödemek zorunda kalmasını önlemeyi amaçlıyor.

Ayrıca çalışanların farklı ülkelerde geçirdikleri sigortalılık sürelerinin emeklilik hakları bakımından değerlendirilmesine olanak sağlayabiliyor.

Önerinin kabul edilmesi halinde, ABD’de faaliyet gösteren Kıbrıslı çalışanlar ve işverenler açısından sosyal güvenlik maliyetlerinin azaltılması mümkün olabilecek.

ABD’de bir süre çalıştıktan sonra Kıbrıs’a dönen kişilerin emeklilik haklarının korunması da hedefleniyor.

Ancak bunun için iki ülkenin anlaşma koşulları üzerinde müzakere etmesi ve gerekli hukuki süreçleri tamamlaması gerekiyor.

4. LARNAKA VE BAF’TAN ABD’YE DOĞRUDAN UÇUŞLAR
AmCham’ın dördüncü hedefi, Kıbrıs Cumhuriyeti ile ABD arasında doğrudan ticari uçuşların başlatılması.

Bugün iki ülke arasında seyahat eden yolcuların önemli bir bölümü başka ülkelerde aktarma yapmak zorunda kalıyor.

AmCham, doğrudan uçuşların başlatılmasıyla seyahat sürelerinin kısalacağını ve Kıbrıs’ın ABD pazarına erişiminin kolaylaşacağını savunuyor.

Öneri, özellikle Amerikan turistlerin adaya ulaşımını kolaylaştırmayı hedefliyor.

Ayrıca doğrudan hava bağlantısının iş dünyası, savunma, akademik araştırmalar ve teknoloji sektöründeki ilişkileri güçlendirebileceği belirtiliyor.

Bu adımın Larnaka ve Baf havalimanlarının bölgesel ulaşım merkezleri olarak önemini artırması da bekleniyor.

Ancak henüz herhangi bir hava yolu şirketinin yeni bir ABD-Kıbrıs hattı açacağına ilişkin kesinleşmiş karar veya başlangıç tarihi açıklanmış değil.

5. ABD SINIR KONTROLLERİ KIBRIS’TA YAPILABİLİR
Beşinci öneri, ABD Gümrük ve Sınır Koruma Kurumunun (CBP) ön kontrol sisteminin Kıbrıs Cumhuriyeti’nde kurulması.

Preclearance adı verilen sistem, ABD’ye seyahat eden yolcuların göçmenlik, gümrük ve sınır güvenliği kontrollerini uçağa binmeden önce tamamlamasına olanak tanıyor.

AmCham’ın çalışmasında, bu sistemin dünya genelinde 15 uluslararası noktada uygulandığı belirtiliyor.

Kıbrıs’ta benzer bir merkezin kurulması halinde yolcular, Larnaka veya Baf havalimanında ABD’ye giriş işlemlerini önceden tamamlayabilecek.

Böylece ABD’ye vardıklarında normal uluslararası giriş işlemlerinin önemli bir bölümünü yeniden yapmak zorunda kalmayacaklar.

AmCham, bunun Kıbrıs havalimanlarını bölgesel aktarma merkezleri haline getirebileceğini savunuyor.

Sistemin aynı zamanda hava yolu şirketlerinin yeni hat açma konusundaki ilgisini artırabileceği ve turizm sektörüne katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.

Ancak ABD sınır kontrol personelinin başka bir ülkede görev yapabilmesi için ikili anlaşmalar, karşılıklı hukuki düzenlemeler ve kapsamlı güvenlik altyapısı gerekiyor.

Bu nedenle öneri henüz fizibilite değerlendirmesi aşamasında.

DOĞU AKDENİZ’DE ABD’NİN VARLIĞINI GÜÇLENDİRME HEDEFİ
AmCham’ın çalışması yalnızca ekonomik ilişkilerle sınırlı değil.

Beş önceliğin hayata geçirilmesinin, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ABD açısından Doğu Akdeniz’deki stratejik konumunu güçlendireceği savunuluyor.

Çalışmada Kıbrıs’ın güvenilir bir demokratik ortak ve bölgesel merkez olarak konumunun pekiştirilmesi gerektiği belirtiliyor.

AmCham’a göre vize muafiyeti, yeni ekonomik anlaşmalar, doğrudan uçuşlar ve sınır güvenliği iş birliği; ticaret, yatırım ve turizmin yanında savunma, teknoloji ve terörle mücadele alanlarında da ilişkileri derinleştirebilir.

Bu yaklaşım, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin son yıllarda ABD ile geliştirdiği güvenlik ve savunma iş birliğinin ekonomik ilişkilerle tamamlanması hedefiyle örtüşüyor.

KIBRIS SORUNU VE ADANIN BÖLÜNMÜŞLÜĞÜNE İLİŞKİN AYRI BİR DÜZENLEME YOK
AmCham’ın açıkladığı beş maddelik planda Kıbrıs sorununun çözümüne, adanın kuzeyindeki liman ve havalimanlarına veya Kıbrıslı Türklerin uluslararası ulaşım bağlantılarına ilişkin ayrı bir öneri yer almıyor.

Çalışma, Kıbrıs Cumhuriyeti ile ABD arasındaki mevcut diplomatik ve ekonomik ilişkilerin geliştirilmesini esas alıyor.

Bu nedenle önerilerin Kıbrıslı Türklerin seyahat, ticaret ve ekonomik hareketliliğine olası etkileri konusunda doğrudan bir değerlendirme yapılmıyor.

BEŞ MADDE İÇİN HENÜZ TAKVİM AÇIKLANMADI
AmCham, önerilerin yetkili kurumlar arasında görüşülmesini ve ikili ilişkiler için somut politika adımlarına dönüştürülmesini istiyor.

Ancak beş başlığın hiçbirinde yeni bir anlaşmanın imzalandığı, doğrudan uçuşların başlatıldığı veya Kıbrıs Cumhuriyeti’nin ABD Vize Muafiyet Programı’na kabul edildiği açıklanmış değil.

Çalışmanın önemi, Kıbrıs Cumhuriyeti ile ABD arasındaki ilişkilerin önümüzdeki dönemde hangi alanlarda derinleştirilmesinin hedeflendiğini ortaya koymasında yatıyor.

Kıbrıs ile ABD arasında beş maddelik yeni plan: Vizesiz seyahat, doğrudan uçuş ve stratejik ortaklık