Kıbrıs bağcılığında kriz: Bazı bölgelerde üzüm üretimi neredeyse yok oldu

Kıbrıs bağcılığında kriz: Bazı bölgelerde üzüm üretimi neredeyse yok oldu

Kuraklık, aşırı sıcaklar ve mildiyö hastalığı Kıbrıs’ın bağlarını vurdu. Son üç yıldır ortalamanın altında kalan üzüm üretiminin 2026’da da çok düşük seviyelerde gerçekleşmesi bekleniyor. KEO ve LOEL bazı bölgelerde üretimin tamamen kaybolduğunu bildirirken, şarap üreticileri ihtiyaçlarının yarısından azını karşılayabildiklerini söylüyor.

Bugün Kıbrıs

Kıbrıs’ın geleneksel bağcılık ve şarap sektörü son yılların en ciddi üretim sorunlarından biriyle karşı karşıya.

Philenews’in Tarım Dairesi verileri ve sektör temsilcilerine dayanarak hazırladığı kapsamlı dosyaya göre uzun süren kuraklık, sıcak hava dalgaları ve bağlarda hızla yayılan mildiyö hastalığı üretimde ciddi düşüşe yol açtı.

14,5 MİLYON KİLOLUK ORTALAMANIN ÇOK ALTINDA
Tarım Dairesi Bağcılık ve Şarapçılık Şubesi Başkanı Yorgos Neofitu’nun verdiği bilgilere göre şarap üreticilerinin 2016-2025 dönemindeki yıllık ortalama üzüm alımı 14,5 milyon kilo oldu.

Piyasanın normal biçimde işlemesi için yıllık 13-16 milyon kilo arasında üzüm gerektiği belirtilirken, üretim son üç yılda bu seviyenin altında kaldı:

2023’te 10,2 milyon kilo, 2024’te 11,1 milyon kilo ve 2025’te 12,3 milyon kilo üzüm alındı. 2026 hasadının ise yeniden 2023 ve 2024’teki düşük seviyelere yakın gerçekleşmesi bekleniyor.

Kıbrıs’ta kayıtlı bağ alanının yaklaşık 65 bin dekar olduğu, bugün adanın güneyinde yaklaşık 70 şaraphanenin faaliyet gösterdiği belirtiliyor. Tarım Dairesi’ne göre Kıbrıs’ta satılan şarapların yaklaşık yüzde 60’ı yerli üretim.

KEO VE LOEL: BAZI BÖLGELERDE ÜRETİM TAMAMEN KAYBOLDU
KEO ve LOEL yetkilileri Philenews’e yaptıkları açıklamada sektörün 2023’ten bu yana art arda olumsuz hava koşullarıyla mücadele ettiğini bildirdi.

Şirketlere göre bu yıl özellikle Baf ve Limasol’daki bağlarda etkili olan mildiyö, bazı bölgelerde ürünün tamamen kaybolmasına, bazı bölgelerde ise çok sınırlı hasat yapılabilmesine neden oldu.

İki şirket, normal şartlarda yıllık toplam 4-6 milyon kilo üzüm ihtiyacına sahip olmalarına rağmen son dört yıldır ihtiyaçlarının ancak yaklaşık yarısını karşılayabilecek miktarlarda üzüm alabildiklerini belirtti.

AVRUPA’DAN ŞARAP İTHALATI GÜNDEMDE
Üzüm sıkıntısı nedeniyle bazı ihtiyaçların karşılanması amacıyla Avrupa pazarından şarap ithal edilmesi gündemde.

Ancak ithal şarabın Xinisteri ve Maratheftiko gibi yerli çeşitlerden üretilen şarapların yanı sıra Zivaniya ve Commandaria üretiminde çözüm oluşturamayacağına dikkat çekiliyor. Bu ürünlerin Kıbrıs menşei ve yerel üzüm çeşitleriyle doğrudan bağlantısı bulunuyor.

Şarap üreticileri elektrik, yakıt ve hammadde maliyetlerindeki artışa şimdi üzüm ve şarap maliyetinin de eklendiğini belirterek, üretimdeki daralmanın istihdam üzerinde de baskı yaratabileceği uyarısında bulundu.

BAF’TA 61, LARNAKA’DA 6 KÖY ETKİLENDİ
Tarım Dairesi, ortalama ürün kaybının yüzde 50’yi aştığı bölgeleri resmen zarar görmüş alan ilan etti.

Baf bölgesinde 61 köyde, Mavro, Xinisteri, Maratheftiko ve Vasilissa çeşitleri için toplam 1.177 zarar bildirimi yapıldı. Larnaka bölgesindeki 6 köyde ise 67 başvuru kayda geçti.

Yüzde 30’un üzerindeki kayıplar için ayrıca “de minimis” destek programı hazırlanıyor. Bu program kapsamında Baf’taki aynı 61 köyde beş ek üzüm çeşidi ile Omodos ve Limasol’un yarı dağlık bölgesindeki yaklaşık 2 bin 500 dekarlık alan da kapsama alınacak.

22 MİLYON EURO DESTEK
Tarım Bakanı Hristos Senekis, Ortak Tarım Politikası 2023-2027 Stratejik Planı kapsamında bağcılık ve şarap sektörüne 2027’ye kadar yaklaşık 22 milyon euro aktarılacağını açıkladı.

Kaynak; bağların yeniden yapılandırılması, geleneksel kuru taş duvarların korunması, şaraphanelerin modernizasyonu ve Kıbrıs şaraplarının üçüncü ülkelerde tanıtılması gibi alanlarda kullanılacak.

Tarım Dairesi, zarar gören üreticilere yönelik ödemelerin 2026 sonuna kadar tamamlanmasının planlandığını bildirdi.