“Hedef 2033” vizyonunu açıklayan Üstel, hayat pahalılığıyla mücadeleden kadınlara ve çocuklu ailelere ekonomik desteğe, sosyal konutlardan enerji yatırımlarına, sağlık hizmetlerinden ulaşıma kadar birçok alanda yeni projeler duyurdu.
Başbakan ve UBP Genel Başkanı Ünal Üstel, düzenlenen “Hayatı Kolaylaştıran Projeler Lansmanı”nda yaptığı konuşmada, geçmiş dönemde gerçekleştirildiğini belirttiği yatırımların yanı sıra yeni döneme ilişkin hedeflerini anlattı.
Önümüzdeki beş yıllık süreçte çok sayıda büyük ve kapsamlı projeyi hayata geçirmeyi planladıklarını belirten Üstel, projelerin tamamının tek bir toplantıda açıklanmasının mümkün olmadığını, bu nedenle lansmanların üç aşamada gerçekleştirileceğini söyledi.
İlk toplantıda projelerin yalnızca bir bölümünü paylaşacağını ifade eden Üstel, yeni dönemde en büyük önceliklerinin vatandaşların hayatını kolaylaştırmak, ailelerin ekonomik yükünü azaltmak, gençlere yeni fırsatlar sunmak ve ülkenin kalkınmasını hızlandırmak olduğunu vurguladı.
“Hedef 2033”: KKTC'nin 50. yılına yeni vizyon
Konuşmasında “Hedef 2033” vizyonuna dikkat çeken Üstel, 2033 yılının Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 50. yıl dönümü olduğunu hatırlattı.
Cumhuriyetin yarım asırlık geçmişinin yeni bir dönüm noktası olacağını belirten Üstel, bu önemli tarihe ilerlerken nasıl bir KKTC oluşturulması gerektiği sorusuna yanıt aradıklarını söyledi.
Gençlerin geleceklerini başka ülkelerde aramak zorunda kalmadığı, kendi ülkelerinde iş bulabildiği, yuva kurabildiği ve güven içinde yaşayabildiği bir KKTC hedeflediklerini ifade eden Üstel, üretimin, yatırımların ve ihracatın artırılmasının önemine işaret etti.
Enerji kesintilerinin yaşanmadığı, hızlı internet altyapısına sahip, güvenli ulaşım imkânları bulunan, modern limanları ve verimli tarım alanlarıyla gelişen bir ülke oluşturmak istediklerini kaydeden Üstel, sağlık, eğitim ve sosyal hizmetlerde de kapsamlı dönüşüm hedeflediklerini belirtti.
Üstel, “İnsanımızın hayatına dokunmak, hayatını kolaylaştırmak, ülkemizi kalkındırmak, refahı büyütmek ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ni dünyanın saygın, çağdaş devletlerinden biri haline getirmek istiyoruz” dedi.
“Biz konuşmuyoruz, çalışıyoruz”
Konuşmasında muhalefete yönelik eleştirilerde de bulunan Üstel, UBP'nin yalnızca vaat üreten değil, projeleri hayata geçiren bir parti olduğunu savundu.
Gençlerin göç etmesinin yalnızca umut vermekle engellenemeyeceğini belirten Üstel, gençlere somut imkânlar sağlanması gerektiğini söyledi.
Üretimin artırılması için üreticilerin desteklenmesinin, refahın yükselmesi için vatandaşların hayatını kolaylaştıracak hizmetlerin sunulmasının önemine dikkat çeken Üstel, kalkınmanın ancak projelere kaynak bulunması ve bu projelerin uygulanmasıyla mümkün olduğunu ifade etti.
Üstel, “Biz konuşmuyoruz, çalışıyoruz. Yeni dönemde de hayal ettiğimiz ülke için çalışmaya devam edecek, halkımızın hayatına dokunan pek çok düzenlemeyi ve projeyi hayata geçireceğiz” ifadelerini kullandı.
Son beş yıldaki yatırımları anlattı
Hükümetin son beş yılda gerçekleştirdiği çalışmaları değerlendiren Üstel, uzun yıllardır tamamlanamayan birçok projenin bu dönemde hayata geçirildiğini söyledi.
Ercan Havalimanı'nın tamamlanarak hizmete açıldığını belirten Üstel, sağlık alanında dört hastane projesinin başlatıldığını, Girne ve Güzelyurt hastanelerinin açıldığını kaydetti.
Gazimağusa Yeni Maraş, Lapta, Değirmenlik ve Dikmen sağlık merkezlerinin tamamlandığını ifade eden Üstel, ambulans filosunun yüzde 90 büyütüldüğünü ve uzun yıllardır yanmış durumda bulunan Devlet Laboratuvarı'nın yeniden inşa edilerek hizmete açıldığını belirtti.
Yerel yönetimler reformuna da değinen Üstel, belediyelerin birleştirilmesiyle 18 belediyelik yeni yapının oluşturulduğunu söyledi.
Yaklaşık 30 yıl sonra sosyal konut projelerinin yeniden başlatıldığını ifade eden Üstel, 3 bine yakın sosyal konut projesinin sürdüğünü ve İlk Evim Kredisi uygulamasıyla yüzlerce gencin ev sahibi olmasının sağlandığını kaydetti.
Ulaşım, eğitim ve tarım yatırımlarını sıraladı
Üstel, son beş yılda ulaşım alanında 200 kilometrenin üzerinde yol yapıldığını veya yenilendiğini açıkladı.
Lefkoşa Kuzey Çevre Yolu, Lefke-Güzelyurt çift şeritli yolu, Yenierenköy-Balalan çift şeritli yolu, Girne-Alsancak-Lapta çevre yolu ve Karpaz-Zafer Burnu yolunun tamamlanarak hizmete açıldığını belirtti.
Girne-Çatalköy çevre yolu, Çatalköy-Değirmenlik yolu, Sadrazamköy-Kayalar yolu ve Çamlıbel-Geçitköy yolu çalışmalarının ise sürdüğünü söyledi.
Eğitim alanında devlet kaynakları ve bağışlarla 30 yeni okul kazandırıldığını, altı okul projesinin devam ettiğini ifade eden Üstel, eğitim altyapısına toplam 622 derslik eklendiğini belirtti.
Asrın Su Projesi'nin genişletildiğini kaydeden Üstel, suyun evlerin ardından Güzelyurt Ovası'na ulaştırıldığını, Mesarya Ovası'na taşınmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü söyledi.
Tarım ve hayvancılık sektörlerine yaklaşık 7 milyar TL destek sağlandığını belirten Üstel, tarımsal destek bütçesinin yüzde 321 artırıldığını açıkladı.
Kıb-Tek'e 200 milyon doların üzerinde yatırım
Ekonomi ve enerji alanında gerçekleştirilen çalışmalara da değinen Üstel, elektronik etiket projesi, akaryakıt otomasyon sistemi ve Sanayi Bölgeleri Yasası'nın hayata geçirildiğini söyledi.
Kıb-Tek'e 200 milyon doların üzerinde yatırım ve katkı sağlandığını belirten Üstel, Türkiye ile kablo üzerinden elektrik bağlantısı ve doğal gaz boru hattı projelerine ilişkin anlaşmaların imzalandığını ifade etti.
Turizm alanında Girne Antik Limanı'nın yenilendiğini, KKTC Turizm Master Planı'nın hazırlandığını ve Ada Kıbrıs markasının oluşturulduğunu kaydetti.
Kıbrıs Türk Devlet Tiyatroları binasının yeniden inşa edildiğini belirten Üstel, spor yatırımlarına ayrılan bütçenin 20 milyon TL'den yaklaşık 1 milyar TL'ye çıkarıldığını söyledi.
Dijital dönüşüm ve güvenlik alanındaki çalışmalar
Üstel, kamu hizmetlerinde dijital dönüşüm çalışmalarının hızlandırıldığını, tapu sisteminde çevrim içi uygulamaya geçilmesiyle tapu işlemlerinin 10 dakikaya kadar indirildiğini belirtti.
Tapu ve kadastro verilerinin dijitalleştirildiğini, KKTC Göç Yönetim Sistemi'nin hayata geçirildiğini ve Düzensiz Göç Merkezi'nin kurulduğunu kaydetti.
Sınır kapılarının teknolojik güvenlik altyapısıyla donatıldığını ifade eden Üstel, Polis Teşkilatı'nın personel kadrosunun ve teknik imkânlarının güçlendirildiğini söyledi.
Muhtarlık binalarının yenilendiğini ve muhtar maaşlarının asgari ücretin yüzde 95'i seviyesine çıkarıldığını da açıkladı.
“Türkiye ile imzalanan protokollerle 75 milyar TL'ye yakın kaynak sağladık”
Türkiye ile ilişkilerin son dönemde önemli ölçüde geliştirildiğini belirten Üstel, imzalanan protokoller kapsamında KKTC'ye 75 milyar TL'ye yakın kaynak kazandırıldığını söyledi.
Türk Devletleri Teşkilatı'na katılım sürecine değinen Üstel, Azerbaycan Başbakanı tarafından resmî olarak kabul edildiğini ve bu görüşmenin KKTC açısından önemli olduğunu ifade etti.
Meclis çalışmalarına ilişkin rakamları da paylaşan Üstel, son beş yılda 369 yasanın Meclis'ten geçirildiğini, bunların 166'sının hükümet ortaklarının desteğiyle oy çokluğuyla kabul edildiğini belirtti.
Ekonomik verileri açıkladı: Millî gelir 333 milyar TL'ye yükseldi
Konuşmasında 2022-2025 dönemine ait ekonomik verileri de değerlendiren Üstel, gayrisafi millî hasılanın 74 milyar TL'den yaklaşık 333 milyar TL'ye yükseldiğini açıkladı.
Kişi başına düşen millî gelirin yaklaşık 12 bin 245 dolardan 20 bin 121 dolara çıktığını belirten Üstel, toplam istihdamın 43 bin 561 kişi arttığını söyledi.
Bu dönemde yaklaşık 10 bin yeni şirket kurulduğunu kaydeden Üstel, aktif sigortalı çalışan sayısının 36 bin 159 kişilik artışla 168 bin 647'ye ulaştığını belirtti.
Enflasyonun yüzde 94,5'ten yüzde 39,5'e gerilediğini ifade eden Üstel, borç stokunun gayrisafi millî hasılaya oranının yüzde 58,76 azaldığını ve bütçe gelirlerinin yaklaşık beş kat arttığını söyledi.
“Asgari ücret döviz bazında yüzde 186 arttı”
Üstel, Temmuz 2022'de bir çalışanın başlangıç maaşının brüt yaklaşık 606 dolar, yani 10 bin 130 TL olduğunu, bugün ise aynı memurun maaşının yaklaşık 2 bin 800 dolar, yani 130 bin 724 TL seviyesine ulaştığını belirtti.
2022 yılında yaklaşık 526 dolar olan brüt asgari ücretin bugün yaklaşık 1.504 dolara yükseldiğini ifade eden Üstel, asgari ücrette döviz bazında yüzde 186 artış sağlandığını savundu.
KKTC'deki brüt asgari ücretin yaklaşık 1.335 euro, Güney Kıbrıs'taki brüt asgari ücretin ise yaklaşık 1.088 euro olduğunu söyledi.
Üstel ayrıca, 2022-2026 döneminde farklı sektörlere yaklaşık 7 milyar TL prim desteği sağlandığını, iş dünyasına aylık 460 milyon TL prim desteği verilmeye devam edildiğini açıkladı.
Hayat pahalılığıyla mücadele için yeni paket
Yeni dönemde atılacak ilk adımlardan birinin hayat pahalılığıyla mücadele destek paketi olacağını açıklayan Üstel, Türkiye ile KKTC arasındaki ürün fiyat farklılıklarını azaltmayı hedeflediklerini söyledi.
Türkiye'de 100 liraya satılan bir ürünün KKTC'de 150 liraya satılmasının önüne geçmek istediklerini belirten Üstel, fiyat farklılıklarına neden olan unsurların ortadan kaldırılması için çalışma yapılacağını ifade etti.
Bu kapsamda temel tüketim ürünlerinin kapsamının genişletileceğini, kapsama alınan ürünlerde KDV oranının sıfıra indirileceğini ve ithal ürünlerde navlun desteği sağlanacağını duyurdu.
İthalatta KDV erteleme süresinin de 60 günden 90 güne çıkarılacağını belirtti.
Çalışan annelere asgari ücretin yarısı kadar kreş desteği
Çocuklu ailelere yönelik ekonomik destekleri de açıklayan Üstel, 0-6 yaş arasında çocuğu bulunan çalışan kadınlara asgari ücretin yarısı tutarında kreş ve bakım desteği verileceğini söyledi.
Ailelerin en önemli harcama kalemlerinden birinin çocukların ihtiyaçları olduğunu belirten Üstel, bu nedenle çocuklu ailelere yönelik desteklerin artırılacağını ifade etti.
Üstel, 0-12 yaş grubuna yönelik tüketim ürünlerinde KDV oranının sıfıra indirileceğini de açıkladı.
Çalışma hayatından uzak kalan kadınlara aylık ödeme
Çocuk sahibi olduğu için çalışma hayatına hiç katılamamış veya işinden uzak kalmış kadınlara yönelik yeni bir destek uygulaması başlatılacağını belirten Üstel, sigorta girişi bulunmayan kadınlara asgari ücretin üçte biri tutarında aylık ödeme yapılacağını duyurdu.
Üstel, bu uygulamayla çocuk sahibi kadınların ekonomik açıdan desteklenmesinin amaçlandığını ifade etti.
Yaşlı ve bakıma muhtaç vatandaşlara bakım desteği
Yaşlı ve bakıma muhtaç vatandaşlara yönelik yeni destekleri de açıklayan Üstel, özel huzurevi veya evde bakım hizmetleri için asgari ücretin yarısı tutarında bakım desteği sağlanacağını söyledi.
Bu düzenlemeyle bakım ihtiyacı bulunan vatandaşların ve ailelerinin ekonomik yükünün hafifletilmesinin hedeflendiğini belirtti.
İlk kez ev sahibi olacaklara İhtiyat Sandığı desteği
İlk kez konut sahibi olacak vatandaşlara yönelik yeni bir uygulama başlatılacağını açıklayan Üstel, vatandaşların kendi İhtiyat Sandığı hesaplarında bulunan birikimlerinin yüzde 50'sini geri ödemesiz olarak kullanabileceklerini söyledi.
Üstel, uygulamanın özellikle konut sahibi olmak isteyen vatandaşlara ekonomik kolaylık sağlamasını hedeflediklerini belirtti.
Engelli istihdamına 200 kişilik yeni kadro
Engelli bireylerin istihdamına yönelik çalışmalara da değinen Üstel, uzun yılların ardından kamuya yeniden engelli istihdamı gerçekleştirildiğini ve 110 engelli bireyin işe alındığını söyledi.
Yeni dönemde 200 engelli bireyin daha istihdam edilmesinin planlandığını açıkladı.
Kadın girişimcilere 72 ay prim desteği
Kadınların kendi işlerini kurmalarını teşvik etmek amacıyla girişimcilik desteklerinin artırılacağını belirten Üstel, kadın girişimcilere sağlanan sosyal güvenlik prim desteğinin süresinin 60 aydan 72 aya çıkarılacağını duyurdu.
Üstel, yeni düzenlemeyle kadınların üretime ve ekonomik hayata katılımının artırılmasının hedeflendiğini söyledi.
Gençlere yönelik büyük destek paketi açıklanacak
Gençlere yönelik yeni ekonomik destekler üzerinde çalışıldığını belirten Üstel, bir hafta içerisinde kapsamlı bir destek paketinin daha açıklanacağını söyledi.
