İran–İsrail hattında kırılgan sessizlik: Hürmüz’de gerilim büyüyor

İsrail’in İran’a yeni saldırı ihtimaline ilişkin açıklamaları, ABD’nin askerî seçenekleri değerlendirdiği yönündeki haberler ve Hürmüz’de batan ticari gemiler, bölgedeki belirsizliği artırıyor. Diplomatik temaslar sürerken, doğrudan çatışmaların durması kalıcı güvenliğe dönüşmüş değil.

Kıbrıs Postası – Analiz

İran ile İsrail arasında doğrudan çatışmaların yeniden başladığına ilişkin teyit edilmiş yeni bir bilgi bulunmuyor. Reuters’ın 14 Ekim tarihli haberine göre iki ülke hazirandan bu yana karşılıklı ateş açmadı. Ancak tarafların açıklamaları, askerî seçeneğin gündemden kalkmadığını gösteriyor. (reuters.com)

Bölgedeki gelişmeleri değerlendirirken iki ayrı süreci birlikte okumak gerekiyor: İran–İsrail hattındaki doğrudan çatışmasızlık ve ABD–İran gerilimiyle bağlantılı olarak denizde devam eden saldırılar.

NETANYAHU’NUN MESAJI SEÇİM ÖNCESİYLE SINIRLI

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, 14 Ekim’de yaptığı açıklamada, 27 Ekim seçimlerinden önce İran’a önleyici saldırı düzenlenmesinden yana olmadığını söyledi. İsrail’in saldırıya uğraması halinde güçlü karşılık vereceğini belirten Netanyahu, seçim sonrasına ilişkin açıklama yapmadı.

Bu nedenle söz konusu mesajı, İsrail’in askerî seçeneği tamamen terk ettiği şeklinde değerlendirmek mümkün değil. Açıklama, zamanlaması ve koşulları bakımından sınırlı bir tutuma işaret ediyor. (reuters.com)

ABD’NİN SALDIRI PLANI HABERİNDE TEYİT SINIRI

15 Ekim sabahının dikkat çeken gelişmesi, CNN’in ABD’nin olası askerî planlarına ilişkin haberi oldu. Reuters’ın aktardığı haberde, İran’ın enerji altyapısı ve nükleer tesislerine yönelik muhtemel operasyonlarda MOAB adı verilen büyük konvansiyonel bombanın kullanılmasının değerlendirildiği ileri sürüldü.

Ancak Reuters, bu bilgiyi bağımsız olarak doğrulayamadığını bildirdi. Haberdeki senaryo da ABD Başkanı Donald Trump’ın yeniden operasyon emri vermesi koşuluna bağlanıyor. Dolayısıyla askerî seçeneklerin değerlendirilmesiyle saldırı kararı alınmasını birbirinden ayırmak gerekiyor. (reuters.com)

TAHRAN’DAN MÜZAKEREYLE BİRLİKTE HAZIRLIK MESAJI

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise 14 Ekim’de, ABD ile müzakereler sürerken ülkesinin savaşa hazır olması gerektiğini söyledi. Kalibaf, Washington ile imzalanacak bir anlaşmanın yeniden saldırı olmayacağına garanti oluşturmayacağını savundu.

Bu açıklama, Tahran’ın diplomatik temaslara rağmen güvenlik kaygısını koruduğunu gösteriyor. Ancak tek başına, yeni bir saldırının gerçekleşeceğine ilişkin doğrulama niteliği taşımıyor. (apnews.com)

HÜRMÜZ’DE TİCARİ GEMİLER HEDEFTE

Denizdeki tablo ise daha somut. Reuters, 14 Ekim’de Hürmüz yakınlarında iki ticari geminin battığını bildirdi. GFS Pride’ın 21 mürettebatı güvenli şekilde tahliye edildi.

Diğer gemi Cape Dao, 23 Eylül’de uğradığı saldırının ardından battı. Bu ayrıntı, iki geminin de son gün yapılan saldırılarla batırıldığı yönünde yanlış bir değerlendirmeye yol açılmaması açısından önemli.

Bölgedeki saldırılar, riskin petrol tankerleriyle sınırlı kalmadığını; konteyner ve kuru yük taşımacılığını da etkilediğini ortaya koyuyor. (reuters.com)

GÖRÜŞMELERDE ÖNCELİK ANLAŞMAZLIĞI

Diplomatik kanallar açık olmakla birlikte, görüşmelerin hangi başlıktan başlayacağı konusunda anlaşmazlık sürüyor. İran’ın 12 Ekim tarihli açıklamasına göre ABD ile aracılar üzerinden mesaj alışverişi devam ediyor.

Washington, İran’ın nükleer programının başlangıçtan itibaren ele alınmasını istiyor. Tahran ise önce Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve deniz güvenliğinin sağlanmasına odaklanılması gerektiğini savunuyor. (reuters.com)

Önümüzdeki süreçte belirleyici olacak konu, bu temasların gemilerin güvenli geçişini sağlayacak somut bir uzlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği. İran–İsrail hattındaki sessizliğin ne kadar dayanıklı olduğu da bölgesel gerilimin kontrol altında tutulabilmesiyle birlikte değerlendirilecek.