Herzog ziyaretiyle Güney Kıbrıs-İsrail ilişkilerinde öne çıkan 7 dosya

Güney Kıbrıs ile İsrail arasındaki ilişkiler son yıllarda diplomatik temasların ötesine geçerek enerji, savunma, güvenlik, denizcilik, siber güvenlik, turizm ve bölgesel bağlantı projelerini kapsayan çok katmanlı bir iş birliğine dönüşüyor.

10 Eylül’de İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un Güney Kıbrıs’a gerçekleştirdiği ziyaret, bu ilişkinin geldiği noktayı bir kez daha ortaya koyarken, Güney Lefkoşa yönetimi İsrail ile “stratejik ortaklığı” daha da ileri götürme hedefini açıkça ortaya koydu.

Doğu Akdeniz’de enerji kaynakları, bölgesel güvenlik ve yeni ulaştırma-elektrik bağlantıları etrafında şekillenen dengeler içerisinde Güney Kıbrıs-İsrail ilişkileri artık yalnızca ikili ilişkiler başlığı altında değerlendirilmiyor.

İki ülkenin Yunanistan’la oluşturduğu üçlü mekanizma ve ABD’nin dahil olduğu 3+1 formatı da bu ilişkinin bölgesel boyutunu genişletiyor. Güney Kıbrıs hükümeti, enerji ve güvenlik başta olmak üzere bu iş birliğini Avrupa ile Doğu Akdeniz arasındaki bağlantının bir parçası olarak tanımlıyor.

HERZOG’UN 10 EYLÜL ZİYARETİ: GÜNDEMİN MERKEZİNDE “STRATEJİK ORTAKLIK”

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 10 Eylül 2026’da Güney Kıbrıs’a bir günlük çalışma ziyareti gerçekleştirdi.

Herzog, Cumhurbaşkanı Nikos Hristodulidis tarafından Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda karşılandı. İki lider önce baş başa, ardından genişletilmiş bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmelerin gündeminde iki ülke arasındaki ilişkilerin daha da geliştirilmesinin yanı sıra turizm, ticaret, güvenlik, enerji ve savunma başlıkları yer aldı.

Hristodulidis, İsrail ile “stratejik ortaklığı” her alanda geliştirmek istediğini belirtirken, özellikle turizm alanındaki artışa dikkat çekti.

Güney Kıbrıs Cumhurbaşkanlığı açıklamasına göre, 2026 yazında İsrail’den Güney Kıbrıs’a haftalık uçuş sayısı 200’ün üzerine çıktı. Hristodulidis, bunun yıllık ortalamanın yaklaşık 140 uçuş olduğu önceki tabloya göre önemli bir artış olduğunu söyledi.

Herzog ise Güney Kıbrıs-İsrail ilişkisini daha geniş bir bölgesel çerçeveye oturttu ve İsrail, Güney Kıbrıs ve Lübnan cumhurbaşkanlarının Lefkoşa’da bir araya gelmesi yönündeki arzusunu dile getirdi.

ENERJİ: APHRODITE DOSYASI İKİ ÜLKE ARASINDAKİ EN KRİTİK BAŞLIKLARDAN BİRİ

İki ülke ilişkilerinin en önemli ekonomik başlıklarından biri ise Kıbrıs açıklarındaki Aphrodite doğal gaz sahası…

Aphrodite, Güney Kıbrıs’ın Münhasır Ekonomik Bölgesi’ndeki 12. Blok’ta bulunuyor ve İsrail’in ekonomik sahasındaki Yishai sahasıyla bağlantılı bir rezerv anlaşmazlığının konusu.

İsrail, Aphrodite’deki doğal gazın bir bölümünün kendi ekonomik sahasındaki Yishai sahasıyla bağlantılı olduğunu savunuyor. Güney Kıbrıs ile İsrail arasında bu konudaki müzakerelerde 2026 yazı itibarıyla önemli ilerleme sağlandığı, ticari şartların önemli bölümünün üzerinde anlaşmaya varıldığı ancak bazı hukuki meselelerin halen çözülmesi gerektiği açıklanmıştı.

Bu ayrıntı önemli. Çünkü Güney Kıbrıs’ın 2026 yılı için açıkladığı hükümet programında, İsrail ile Aphrodite sahasının geliştirilmesi ve işletilmesine ilişkin bir anlaşmanın imzalanmasının beklendiği açıkça belirtilmişti.

Dolayısıyla Aphrodite dosyasında henüz “her şey tamamlandı” denilebilecek bir tablo bulunmuyor. Ancak tarafların anlaşmaya yaklaştığı ve dosyanın iki ülke ilişkilerinin merkezinde kalmaya devam ettiği görülüyor.

APHRODITE’NİN İKİNCİ HATTI: MISIR

Aphrodite gazının geleceği yalnızca Güney Kıbrıs ve İsrail’i ilgilendirmiyor.

2026 Temmuz’unda Aphrodite ortakları ile Mısır arasında, sahadan üretilecek doğal gazın Mısır’a satılmasını öngören mutabakat için tüm imzaların tamamlandığı duyuruldu. Anlaşma, Aphrodite’den üretilebilecek doğal gazın tamamının Mısır’ın doğal gaz şirketi EGAS’a satılmasını kapsıyor.

Böylece ortaya üçlü bir enerji bağlantısı çıkıyor:

Aphrodite → Mısır → LNG → uluslararası/Avrupa piyasaları

Aphrodite’de İsrail ile yaşanan pay ve sınırlandırma meselesinin çözülmesi ise projenin yatırım kararının önünü açacak kritik aşamalardan biri olarak görülüyor. Güney Kıbrıs hükümeti, nihai yatırım kararının 2027’de alınmasını bekliyor.

GSI: İSRAİL-GÜNEY KIBRIS-YUNANİSTAN ELEKTRİK HATTI

Enerji başlığının ikinci ayağını Great Sea Interconnector (GSI) oluşturuyor.

Proje, Güney Kıbrıs’ın Avrupa elektrik şebekesine bağlanmasını ve bağlantının İsrail’e kadar uzatılmasını öngören bölgesel elektrik altyapısı projesi.

Aralık 2025’teki Güney Kıbrıs-Yunanistan-İsrail üçlü zirvesinde liderler GSI’ın ve daha geniş enerji bağlantısı projelerinin stratejik önemini yeniden vurguladı. Aynı açıklamada Hindistan-Orta Doğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) da üç ülkenin Doğu Akdeniz’deki bağlantısallık vizyonunun parçası olarak ele alındı.

Dolayısıyla Güney Kıbrıs-İsrail ilişkilerinde enerji yalnızca doğal gazdan ibaret değil:

Doğal gaz, elektrik bağlantısı, Doğu Akdeniz enerji koridorları aynı stratejik çerçevenin parçaları olarak değerlendiriliyor.

SAVUNMA İLİŞKİLERİ DE DERİNLEŞİYOR

İlişkinin en hızlı gelişen alanlarından biri ise savunma.

Aralık 2025’te Güney Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail arasında 2026 Ortak Eylem Planı (Joint Action Plan) imzalandı.

Yunanistan Genelkurmay Başkanlığı’nın açıklamasına göre plan; ortak operasyonel faaliyetler, Özel Kuvvetler ortak eğitimleri, kurmay seviyesinde toplantılar ve karşılıklı çıkar alanlarında istişareleri kapsıyor.

Güney Kıbrıs Savunma Bakanı Vasilis Palmas da 2025 Aralık ayında İsrail ile ikili savunma ve güvenlik ilişkilerinin güçlendirilmesi konusunda görüşmeler gerçekleştirdi. Görüşmelerde Doğu Akdeniz ve Ortadoğu’daki güvenlik durumu ele alındı.

Güney Kıbrıs ayrıca İsrail’den Barak MX hava savunma sistemi satın aldı. Sistemin adaya parça parça transfer edildiği ve 2025 sonu itibarıyla operasyonel hale getirilmesinin planlandığı bildirilmişti.

ORTAK HIZLI MÜDAHALE GÜCÜ İDDİASI

2025 sonunda İsrail, Yunanistan ve Güney Kıbrıs arasında ortak bir “hızlı müdahale gücü” oluşturulacağı yönünde haberler çıktı.

Ancak Güney Kıbrıs Savunma Bakanı Vasilis Palmas, böyle bir konunun kendileri tarafından gündeme getirilmediğini söyledi. Güney Kıbrıs Savunma Bakanlığı da konuyla ilgili farklı haberler üzerine hızlı müdahale gücü iddiasını doğrulamadı. Buna karşılık üç ülke arasında ortak askeri iş birliği planının imzalandığı doğrulanmış durumda.

Bu nedenle mevcut durumda doğrulanmış olan başlıklar; Ortak tatbikatlar, ortak eğitim, askeri istişare, operasyonel iş birliği iken, ortak bir hızlı müdahale gücü konusunda resmi olarak doğrulanmış bir anlaşmadan söz etmek mümkün değil.

DENİZ GÜVENLİĞİ VE KRİTİK ALTYAPI

Üçlü iş birliğinin bir diğer önemli boyutu deniz güvenliği.

Aralık 2025’teki zirvede Güney Kıbrıs, Yunanistan ve İsrail; deniz yollarının ve kritik altyapının yeni tehditlere karşı korunması amacıyla iş birliğini derinleştirme konusunda mutabık kaldı.

Bu kapsamda Güney Kıbrıs’ta bir Maritime Cybersecurity Centre of Excellence – Siber Güvenlik Mükemmeliyet Merkezi kurulması kararlaştırıldı ve merkezin 2026’da açılması planlandı.

Bu proje, üç ülkenin iş birliğinin yalnızca askeri tatbikatlarla sınırlı kalmadığını; limanlar, deniz yolları, enerji altyapısı ve dijital sistemlerin güvenliğini de kapsadığını gösteriyor.

2026’DA YENİ BAŞLIK: SİVİL SAVUNMA VE KRİZ YÖNETİMİ

İlişkilerin 2026’daki en yeni boyutlarından biri de sivil savunma ve kriz yönetimi.

Eylül ayının başında İsrail Ulusal Acil Durum Yönetim Otoritesi (NEMA) heyeti Güney Kıbrıs’ı ziyaret etti.

Görüşmelerde iki ülke arasında sivil koruma, acil durum yönetimi, kriz ve afetlere hazırlık alanlarında iş birliğinin geliştirilmesi ele alındı.

Daha da önemlisi, iki taraf bir Mutabakat Zaptı (MoU) ve buna bağlı çalışma planı üzerinde çalışıyor.

Ziyaretin sonunda ise 2026-2027 Çalışma Planı imzalandı. Planın amacı acil durum yönetiminde deneyim ve uzmanlık paylaşımını güçlendirmek.

İsrail heyeti ayrıca Güney Kıbrıs’ın sivil savunma tesisleri, kriz koordinasyon merkezleri, Ortak Kurtarma Koordinasyon Merkezi, hava yangınla mücadele istasyonu ve diğer ilgili birimlerini ziyaret etti.

Bu, ilişkilerin askeri güvenlikten afet, yangın, arama-kurtarma ve kriz yönetimi alanlarına doğru genişlediğini gösteren güncel bir gelişme.

TURİZMDE İSRAİL GÜNEY KIBRIS İÇİN ÖNEMLİ PAZAR

Güvenlik ve enerji kadar ekonomik ilişkiler de büyüyor.

Güney Kıbrıs’ın resmi istatistiklerine göre İsrail, 2024 yılında Güney Kıbrıs’a gelen turistlerin %10,5’ini oluşturdu ve İngiltere’nin ardından ikinci büyük turizm pazarı oldu.

2026 yazında ise İsrail’den Güney Kıbrıs’a haftalık uçuşların 200’ün üzerine çıktığı Hristodulidis tarafından açıklandı.

Dolayısıyla turizm, iki ülke arasındaki ilişkilerde yalnızca ekonomik bir başlık değil; giderek daha yoğunlaşan insan hareketliliğinin de göstergesi haline geliyor.

İLİŞKİLER ARTIK ÜÇLÜ VE “3+1” FORMATINA TAŞINIYOR

Güney Kıbrıs-İsrail ilişkilerinin önemli bir özelliği de bunun yalnızca iki ülke arasındaki ikili ilişkilerden ibaret olmaması…

Güney Kıbrıs ve Yunanistan’ın 2014’ten itibaren geliştirdiği üçlü mekanizmalar içerisinde İsrail özel bir yere sahip. Bu mekanizmalar enerji, turizm, çevre, inovasyon, araştırma, yatırım, eğitim ve kültürel miras gibi çok sayıda alanı kapsıyor.

Aralık 2025’teki 10. İsrail-Yunanistan-Güney Kıbrıs zirvesinde ise üç ülke; savunma, güvenlik, terörle mücadele, deniz güvenliği, siber güvenlik, enerji, elektrik bağlantıları, bölgesel bağlantısallık alanlarında iş birliğinin güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı. Ayrıca ABD’nin dahil olduğu 3+1 formatının önemine yeniden vurgu yapıldı.

GÜNEY KIBRIS’IN AB BAŞKANLIĞI DA BU İLİŞKİYE EK BOYUT KATTI

Güney Kıbrıs’ın 2026’nın ilk yarısında AB Konseyi dönem başkanlığını yürütmesi de İsrail ile ilişkilerin önemini artıran faktörlerden biri oldu.

Aralık 2025’teki üçlü zirvede Hristodulidis, Güney Kıbrıs’ın AB Konseyi Başkanlığı sırasında İsrail dahil bölge ülkeleriyle AB ilişkilerinin geliştirilmesine özel önem vereceklerini ifade etti.

Bu durum, Güney Kıbrıs-İsrail ilişkisinin yalnızca Doğu Akdeniz düzleminde değil, İsrail-AB ilişkileri açısından da siyasi bir kanal haline gelmesini beraberinde getiriyor.

BÜTÜN BU DOSYALAR BİRLİKTE NE ANLAMA GELİYOR?

Bugünkü tabloya bakıldığında Güney Kıbrıs-İsrail ilişkilerinin tek bir anlaşmaya veya tek bir projeye dayanmadığı görülüyor. İlişki birkaç farklı katmanda ilerliyor;

ENERJİ:

Aphrodite sahası, İsrail ile gaz paylaşımı anlaşmazlığının çözümü, Mısır’a ihracat ve GSI.

SAVUNMA:

Barak MX, ortak eğitimler, tatbikatlar ve üçlü askeri iş birliği planı.

DENİZ GÜVENLİĞİ:

Deniz yollarının ve kritik altyapının korunması.

SİBER GÜVENLİK:

Güney Kıbrıs’ta kurulması planlanan Denizcilik Siber Güvenlik Mükemmeliyet Merkezi.

KRİZ YÖNETİMİ:

NEMA ile 2026-2027 çalışma planı ve sivil savunma iş birliği.

EKONOMİ:

Ticaret ve özellikle İsrail’den gelen turist ve uçuş sayısındaki artış.

BÖLGESEL DİPLOMASİ:

Yunanistan-İsrail-Güney Kıbrıs üçlü mekanizması ve ABD’nin dahil olduğu 3+1 formatı.

Bu nedenle 10 Eylül’deki Herzog ziyareti tek başına yeni bir dönemin başlangıcı olmaktan ziyade, son yıllarda adım adım kurulan çok katmanlı ilişkinin güncel bir vitrini olarak okunabilir. Hristodulidis’in görüşme sırasında doğrudan “stratejik ortaklığı” turizm, ticaret, güvenlik, enerji ve savunma başlıklarında daha ileri götürme hedefini ortaya koyması da bunu açık biçimde gösteriyor.