Güney tartışıyor: Kıbrıs’ta konut krizi büyürken 30 bin bina boş bekliyor

Kıbrıs’ta konut fiyatları ve kiralar yükselirken, on binlerce bina boş veya terk edilmiş durumda bekliyor.

Kıbrıs Bilim ve Teknik Odası’nın (ETEK) tahminlerine göre, ada genelinde fiilen kullanılmayan ancak onarılarak yeniden değerlendirilebilecek yaklaşık 30 bin bina bulunuyor.

Eski Meclis Çevre Komitesi Başkanı Haralambos Theopemptu, boş ve terk edilmiş yapıların konut arzını artırmak amacıyla nasıl değerlendirilebileceğini araştırdı. Theopemptu, özellikle ev satın alma imkânı bulunmayan ve kiralık konuta ihtiyaç duyan kesimler için bu yapıların önemli bir kaynak oluşturabileceğini söyledi.

Philenews’in haberine göre Theopemptu, Lefkoşa’nın Ayios Andreas bölgesine taşındıktan sonra çok sayıda terk edilmiş bina ve eski konakla karşılaşmasının ardından konuyu araştırmaya başladı. Benzer durumun kırsal bölgeler ve kent merkezleri dahil olmak üzere Kıbrıs’ın genelinde görüldüğünü belirtti.

AVRUPA’DA HEM TEŞVİK HEM VERGİ UYGULANIYOR
Avrupa Birliği ülkelerinde boş yapıların yeniden kullanıma kazandırılması için farklı yöntemler uygulanıyor.

İrlanda, boş konutların yenilenmesi için 50 bin euroya, harap durumdaki yapıların onarılması için ise 70 bin euroya kadar hibe sağlıyor.

Fransa, konut talebinin yüksek olduğu bölgelerde boş bırakılan evlere özel vergi uygularken İspanya’da belediyeler, uzun süre boş tutulan konutlara ek emlak vergisi getirebiliyor. Portekiz’de ise yapıların restorasyonu ve yeniden kullanımı özel bir kentsel dönüşüm fonuyla destekleniyor.

Kıbrıs’ta İçişleri Bakanlığı, üç yatak odalı bir konutun yenilenmesi için halen 40 bin euroya kadar destek sağlıyor.

BOŞ BİNALAR İÇİN KAYIT SİSTEMİ ÖNERİSİ
Theopemptu, belediyeler ile yerel yönetimlerin İçişleri Bakanlığı ve teknik kurumlarla birlikte kapsamlı bir boş bina envanteri oluşturmasını önerdi.

Binaların tehlikeli durumda olanlar, onarılabilecek olanlar, tarihi veya mimari değere sahip yapılar ve uygun fiyatlı konut ihtiyacının yüksek olduğu bölgelerde bulunanlar şeklinde sınıflandırılması gerektiğini belirtti.

Hazırlanacak kayıt sisteminde yapıların okullara, otobüs duraklarına, yerleşim merkezlerine ve sosyal hizmetlere yakınlığının da dikkate alınması önerildi.

UYGUN FİYATLI KONUTA VE ÖĞRENCİ YURDUNA DÖNÜŞTÜRÜLEBİLİR
Boş binaların uygun fiyatlı konutların yanı sıra öğrenci yurtlarına, küçük işletmelere, kültür merkezlerine ve sosyal alanlara dönüştürülebileceği belirtiliyor.

Devlet ve belediyelerin mülk sahipleriyle uzun vadeli kiralama anlaşmaları yapması, sosyal işletmeler kurması veya kullanılmayan belediye binalarını değerlendirmesi öneriler arasında yer alıyor.

Theopemptu, birçok binanın yeniden kullanılabilmesi için kapsamlı ve yüksek maliyetli projelere ihtiyaç olmadığını belirtti. Yapısal inceleme, temizlik, tehlikeli malzemelerin kaldırılması, temel onarım, enerji verimliliğinin artırılması ve altyapı bağlantılarının yenilenmesinin birçok yapı için yeterli olabileceğini kaydetti.

İZİN SÜREÇLERİ HIZLANDIRILMALI
Küçük ve orta ölçekli yenileme projeleri için izin süreçlerinin hızlandırılması da önerildi.

Belediyelerin kaç boş binayı kayıt altına aldığı, bunların kaçının tehlikeli bulunduğu, kaçının onarıldığı ve kaçının sosyal amaçlarla kullanıma açıldığı gibi verileri düzenli olarak yayımlaması gerektiği vurgulandı.

Avrupa Komisyonu’nun “Yenileme Dalgası” girişimi kapsamında 2030 yılına kadar 35 milyon binanın yenilenmesi hedefleniyor. Kıbrıs’ın da bu hedef doğrultusunda AB kaynaklarından yararlanarak boş yapıların yeniden kullanıma açılmasına yönelik projeler geliştirebileceği belirtiliyor.

Theopemptu, terk edilmiş yapıların yeniden değerlendirilmesinin yalnızca konut krizinin hafifletilmesine değil, kent merkezlerinin canlandırılmasına ve mahallelerde yaşam kalitesinin artırılmasına da katkı sağlayacağını ifade etti.

Güney tartışıyor: Kıbrıs’ta konut krizi büyürken 30 bin bina boş bekliyor