Güney Kıbrıs’ta hellimde yüzde 50 keçi-koyun sütü hedefine ulaşmak zor görünüyor

Menşe İsmi Korumalı (MİK) hellimde Güney Kıbrıs’ın hedeflediği en az yüzde 50 keçi-koyun sütü kullanımı hedefine, 2029 yılının temmuz ayında sona eren geçiş dönemine kadar ulaşılmasının zor olduğu bildirildi.

Fileleftheros gazetesi, Rum Meclisi Tarım Komitesi’nde dün, hellim konusunun tartışıldığını ve Tarım Genel Müdürü Andreas Grigoriu’nun toplantıda yaptığı konuşmada, keçi-koyun sütü üretiminin artırılması, denetim mekanizmalarının iyileştirilmesi ve MİK hellimi kriterlerinin normal seyrinde uygulanabilmesi maksadıyla hazırlanacak 10 eylemlik kapsamlı bir çerçeveden bahsettiğini yazdı.

Habere göre Grigoriu, MİK hellimin yıllık 350 milyon euroyu aşan ihracatıyla “ulusal sermaye” olduğunu ve stratejik hedeflerinin, ürünün ihracat dinamiği etkilenmeden Avrupa kriterlerine uymak olduğunu söyledi.

Öte yandan Tarım Komitesi Başkanı Yannakis Gavriil ise, 2014 yılından beri küçükbaş hayvancılığın destekleneceğine dair açıklamalar yapıldığını, ancak bu konuda özlü bir adım atılmadığını ve süt üretimindeki açığın nasıl kapanacağı konusunda yanıt beklediğini kaydetti.

Gazete, konunun, Rum Tarım Bakanı Hristos Senekis’in de katılacağı bir sonraki toplantıda netleşmesinin beklendiğini belirterek, 10 maddelik eylem planını şu şekilde aktardı:

“1. Eylem planının uygulanmasını koordine etmek ve süreci denetlemek amacıyla iki özel komite oluşturulacak. İlk komiteye Tarım, Kırsal Kalkınma ve Çevre Bakanı başkanlık edecek. Komitede Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, Hukuk Dairesi, Dışişleri Bakanlığı, Tarım Dairesi, Gümrük İdaresi ile “Kıbrıs Teknoloji Üniversitesi”nden (TEPAK) Dr. Fotis Papadimas yer alacak.

İkinci komiteye ise Rum Ticaret ve Sanayi Odası (KEVE) başkanlık edecek. Komitede peynir üreticileri, keçi ve koyun yetiştiricileri, büyükbaş hayvan yetiştiricileri ve tarım örgütlerinin temsilcileri görev yapacak. Bu komite takip işini üstlenecek.

2. Küçükbaş hayvancılığa 2 milyon euro destek: Keçi ve koyun yetiştiricilerine yönelik 2 milyon euroluk acil destek, üretimdeki mevsimsel dalgalanmaları azaltmak amacıyla 2024 yılının aralık ayında, dönemsel koşullara bağlı üretim azlığının önüne geçilmesi maksadıyla dağıtıldı.

3. Mevzuat ve denetimler sıkılaştırılacak. Kurallara uymayan işletmelere yönelik yaptırımların ağırlaştırılması hedefleniyor. Bu kapsamda hazırlanan yasa tasarısının 24 Kasım 2025'te Meclise sunuldu.

4. 26 büyük ölçekli hayvancılık işletmesi kurulacak. Küçükbaş hayvancılığın geliştirilmesi amacıyla, her biri 800'den fazla hayvan kapasitesine sahip 26 örnek işletmenin kurulması planlanıyor. İşletmeler için devlet arazileri tahsis edilirken, arazilerin hak sahiplerine dağıtımı tamamlandı.

5. Hayvan başına verilen 4 milyon euroluk destek yeniden düzenlenecek. Yeni sistemde ödemelerin yalnızca hayvan sayısına göre değil, doğrudan üretkenlik düzeyine göre belirlenmesi hedefleniyor.

6. Hellim üretiminde kullanılacak inek sütüne kota uygulanacak. MİK hellim statüsü kapsamında üretimde kullanılacak inek sütü miktarının, 2024 seviyesinde sabitlenmesi öngörülüyor. Buna göre yıllık 234 bin ton, aylık ise 19 bin 500 ton inek sütü için üst sınır uygulanması planlanıyor.

7. Keçi ve koyun sütü dijital sistemle takip edilecek. 2025 yılının mayıs ayından itibaren tam olarak uygulanması öngörülen dijital yazılım sistemiyle, süt işleme tesislerine teslim edilen keçi ve koyun sütü miktarları kaydedilecek ve doğrulanacak.

8. Küçükbaş hayvancılığa 29 milyon euroluk yatırım desteği. Toplam 67 milyon euroluk büyük yatırım programı kapsamında yaklaşık 29 milyon euronun keçi ve koyun yetiştiriciliğine yönlendirilmesi planlanıyor.

9. Genetik iyileştirme programı uygulanacak. Tarım Araştırmaları Enstitüsü tarafından yürütülen “AGRICIGEN” araştırma programı kapsamında hayvanların genetik özelliklerinin iyileştirilmesi hedefleniyor.

10. Süt tozu tespitine yönelik araştırma yapılacak. Çalışmalar, TEPAK ve Devlet Laboratuvarı iş birliğiyle yürütülecek.”.