Girne açıklarında yaşanan felaketin ardından artık yalnızca kazanın nasıl meydana geldiği değil, gemiyi yöneten personelin yeterlilik belgelerinin hangi şartlarda edinildiği ve nasıl denetlendiği de soruşturmanın en kritik başlıklarından biri haline gelmiş durumda!
DİKKAT ÇEKEN İDDİA…
Girne açıklarında meydana gelen feribot kazasının ardından kamuoyunda tartışılan çok sayıda iddia arasında, Girne bölgesinin tanınmış avukatlarından Mustafa Şener’in, kaza sonrası tutuklanarak mahkemeye çıkarılan gemi kaptanının yeterlilik belgesine ilişkin açıklaması dikkat çekti. Şener, kazanın ardından geçtiğimiz akşam sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Latin Amerika ülkesi Honduras üzerinden para karşılığında gemi kaptanlığı belgesi temin edilebildiğine yönelik iddiaları gündeme getirerek, “Gemi kaptanının ehliyeti de Honduras ehliyeti mi?” sorusunu yöneltti.
BAKANLIK BELGELERİ YAYINLADI…
Şener’in paylaşımının üzerinden henüz 24 saat geçmeden Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı tarafından kazaya ilişkin yayımlanan belgelerde, gemi kaptanı M.Ö.’nün kaptanlık yeterlilik belgesinin Honduras menşeli olduğunun görülmesi dikkatleri yeniden bu iddiaya çevirdi. Bakanlığın yayımladığı belgeler, Şener’in “Honduras” vurgusuyla yaptığı paylaşımı daha da çarpıcı hale getirirken, kamuoyunda asıl yanıt bekleyen soru ise söz konusu belgenin hangi şartlarda, hangi eğitim ve sınav süreçlerinin ardından alındığı ve KKTC makamlarınca hangi prosedürle kabul edildiği oldu.
DERİN ARAŞTIRMA BEKLENTİSİ…
Honduras menşeli bir kaptanlık belgesine sahip olunması tek başına belgenin usulsüz veya para karşılığında alındığını göstermiyor. Ancak Şener’in kazadan hemen sonra dile getirdiği iddianın ardından kaptanın belgesinin gerçekten Honduras kaynaklı olduğunun ortaya çıkması, belgenin geçerliliği ve edinilme sürecinin ayrıntılı biçimde araştırılması gerektiği yönündeki tartışmaları beraberinde getirdi.
SAHTE/USULSÜZ HONDURAS KAPTAN-ZABİT BELGELERİ DOLAŞIMDA…
Öte yandan Bağımsız Gazete tarafından konuyla ilgili yapılan araştırmada da Avukat Şener’in iddiasını doğrular nitelikte, dikkat çeken bilgilere ulaşıldı. Uluslararası Denizcilik Örgütü ‘IMO’ kayıtlarına göre; geçmiş yıllarda, Honduras adına düzenlenmiş gibi gösterilen sahte yeterlik belgeleri tespit edildiği ifade ediliyor. Maritime Review Africa'nın ilgili IMO veri seti üzerinde yaptığı sayımda, ele geçirilen sahte belgelerin 33'ünün yani yüzde 26,8'inin Honduras tarafından düzenlenmiş gibi gösterildiği ve incelenen ülkeler arasında en yüksek sayının bu olduğu tespit edildi.
TÜRKİYE’DE HONDURAS EHLİYETİ PİYASASI VAR…
Türkiye'de Honduras ehliyeti temin ettiğini açıkça ilan eden ticari aracıların bulunması da göze çarpıyor. Türkiye'de açıkça Honduras yeterliği satan/aracılık eden bir piyasa var. Aries Shipping / Poseidon Maritime Academy'nin güncel sitesinde Honduras gemi adamı yeterlikleri için başvuru alınabileceği yazıyor ve güverte için 3.000-3.250 USD, makine için 2.750-3.000 USD tahmini ücret veriliyor. Honduras'ın yayımlanmış kamu tarifesinde 5 yıllık Master belgesi 375 USD, etiketli 5 yıllık seaman book ise 200 USD. Toplam 575 USD. Türkiye'deki ticari ilanda güverte işlemi 3.000-3.250 USD. Yani eski resmî tarife üzerinden kabaca 5,2-5,7 kat fark var.
HONDURAS KAPTANLIĞI TÜRKİYE'DE GEÇERLİ DEĞİL…
T.C. Denizcilik Genel Müdürlüğünün 26 Kasım 2025 tarihli STCW I/10 tanıma listesinde Honduras yer almıyor. Elde edilen bilgilere göre, Türkiye mevzuatına göre yabancı bir ülkeden alınan gemi adamı yeterliğinin Türkiye tarafından tanınabilmesi için, belgenin STCW şartlarına uygun olmasının yanında Türkiye ile belgeyi veren ülke arasında STCW I/10 kapsamında tanıma anlaşması/protokolü bulunması gerekirken, Honduras güncel listede bu ülkeler arasında yer almıyor. Türk mevzuatı ayrıca yabancı bir idareden alınan yeterlik belgesinin, YÖK denkliği olsa bile, Türk gemi adamı cüzdanına ve Türk yeterlik belgesine dönüştürülemeyeceğini belirtiyor.
